otuslir

Hvort sem efnaslar eru r lausu lofti gripnir ea ei, eru otuslir a ekki, r getur hver maur s dag og dag sem ltur til himins heiskru. Svo m velta v fyrir sr hva fer fram fyrir ofan skin daga sem au ekja himinhvolfi.

IMG 5025

otuslir yfir Egilsstum 2. jn s.l.

Hfundur essarar su hefur haft skjaskoun a hugamli fr v hann fyrst man, og gert otuslum ur skil hr sunni og m sj hr. var bent a kveinn vsinda verkfri vri gangi himninum svo kllu geoenginrering.

a sem kalla m otuslir er sagt af tvennum toga, .e. cemtrail (efnaslir) ea contrail (sli faregaotna). otuslir hr denn entust nokkrar otulengdir fyrir aftan otuna san var himininnaftur jafn blr og ur, a er r sem kallaar eru ensku contrail. N dgum krota oturnar himininn vers og kruss lkt og herotur voru ltnar gera hersningum hr ur fyrrme hjlp efnaformla, svo li hver sem vill samsriskenningasmiunum.

N ber svo vi oftar a sl otnanna vera himininn og skilja eftir sig skjasla svo jafnvel getur dregi fyrir slu ef ngu margar otur eru ferinni. etta gerist samt ekki alla daga rtt fyrir ltlaus feralg trista um himininn, ess vegna eru kenningar uppi um a ekki s allt me felldu.

eir "sem sj samsri hverju horni" telja ennan dagamun sem er snileika otuslanna vera vegna efnasla sem stafi af fikti vsindamann og heryfirvalda sem fram fari suma daga, eins geti kvenar astur s.s hitastig loftsins sem flogi er gegnum valdi slinn. Samt sem ur er etta mun algengara fyrirbri en var fyrir fum ratugum san.

Frur maur um flug sagi mr a s munur sem vri v hve sli otna vri snilegri n en okkar ungdmi stafai af v a miki a lofti vri teki gegnum otuhreyfilinn sem skilai sr sem heit gufa eftir, en ur fyrr hafi einungis hitinn vegna brennslu eldsneytisfari gegnum hreyfilinn. etta geri a a verkum a miki meira skjafar vri eftir otum dagsins dag.

Hvort sem etta eru efnaslir ea gufustrkarsem stafa af nrri gerotuhreyfla er gnin kringum etta fyrirbri undarleg. Flestir glejast yfir slskinsstundunum ess vegnatti fyrir lngu a vera fari a heyrasthlj r horni vegna essara skjasla af mannavldum sem strika himininn.

mean a eir sem hafa or fyrirbrinu eru afgreiddir af"frustu vsindamnnum" og "upplsandi fjlmilum"semflk "sem sji samsri hverju horni" er ekki nema von a eir sem hafa velt mlinu fyrir sr lti lti fyrir sr fara. Fjlmilamnnum sem vilja upplsa mli vri nr a kynna sr a og upplsa fyrir almenningi hva er ferinni, frekar en a lta a eitt ngja a birta opinberar frttatilkynningar af internetinu.

Vi skulum tta okkur v a svo kllu "vsindi" eru v sem nst trarbrg okkar daga, og svokallair srfringar eirra "stuprestar". v tti hver og einn a lta upp af skjnum til himins og velta v fyrir sr hva ar er ferinni. a gti veri a yri lyktunin v nnur en sj m skjnum sem niurstu frustu vsindamanna.

IMG 6334

otuslir Egilsstum, eftir a r eru farnar a leysast upp

IMG 5523

otuslsem flogi er ara otusl sem farin er a breia r sr

IMG 5524

Trleiki himinsins eftir yfirflug otna


mbl.is Efnaslar r lausu lofti gripnir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Stridmur, Jns og sra Jns

Undanfari hafa birstfrslur hr sunni afdauadmum yfir aluflki fyrr ldum austanlands. mars s.l. var sustu aftkunnar Austurlandiger skil og adragandahennar. sastabloggi birti g frsgn Magnsar Helgasonar af Kjlsvkurmlum, ar sem tvr manneskjur voru teknar af lfi og tvr hddar samkvmt laganna boi. N tla g a leggja t fr nokkrum mlum sem fru illa me flk, ar sem daudmar voru upp kvenir n ess a vera fullngt.

stan fyrir v a essi ml hafa leita hugann eru m.a.a um sumt af essum lesa jsgunum, og essar jsgur er hgt a sannreyna vegna ess a um essi ml hafa varveistdmskjl sem seinni tma menn hafa rannsaka og rita um. jsgur voru eitt af mnu hupphalds lesefni sem barn, essu tku eir eftir sem mig lu og gegnum tina hefur safnast migbkur sem hafa jsgur a geyma samt efni tengdu Austurlandi. Lengi framan af gaf g mr ekki tma til a lesa etta efni, en hafi a alltaf bak vi eyra a gera a egar tmi gfist. Sasta eitt og hlfa ri hef g haft tma en kemur ljs a jsgur eru ekki ktar bbiljur heldur fara nr sannleikanum en opinbera jarsagan.

SESSELJA HAMRA-SETTA

Fyrir stuttu rakst g sguna haf Hamra-Settusem hefur beint a geyma fyrstu heimildir um Egilsstai en a er eins og a s staur hafi ekki veri yfirbori jarar fyrr en 16. ld, svo merkilegt sem a n er af sta sem hefur talist krossgtum jbraut allar gtur san. Algengasta tgfa jsgunnar af Hamra-Settu segir reyndar ekki fr neinu Egilsstum, heldur af tilegukvendi Borgarfiri eystra. En egar nfn jsgunnar eru borin vi tiltkar opinbera heimildir m finna smu nfn og jsagan hefur a geyma dmskjlum vegna mors sem Sesselja Loftsdttir var dmd sek um Egilsstum 16. ld mlaferlum runum 1541-1543 skmmu fyrir siaskiptin 1550.

Sesselja var fundin sek um a hafa myrt mann sinn Steingrm Bvarsson sem lst ri 1540. Upphaflega var ekkert tali athugavert vi andltSteingrms, hlfu rieftir tfr hans var lk hans grafi upp Vallneskirkjugari til rannsknar vegna orrms sem var uppi um a Sesselja hefi bana honum flagi vi vinnumann sinn, Bjarna Skeggjason, en au voru rj heimili. Sesselja eignaist barn me essum vinnumanni snum og a sem meira var a vinnumaurinn hafiur tt barn me dttir Sesselju. eir sem rannskuu lkSteingrmsskjalfestua ekkert finnist lkinu sem benti til manndrps en einhverra hluta vegna breyttu eir sa framburi snum fyrir rtti.

Eftir daua Steingrms, en ur en Sesselja var sku um mori, hafi hn selt jrina Egilsstai ngranna snum, Birnibnda Eyvindar og eru eir kaupsamningar til, en eimkom fram a au hfu gert me sr skipti Egilsstum og Hlalandi Borgarfiri eystra samt v sem Bjrn tti a greia milligjf reiuf. S fyrirvari var samt essum kaupsamning, af Bjrns hlfu, a ekki mttu verameinbugir eignarhaldi Sesselju og gengu kaupin ekki a fullu gegn fyrr en a vri komi ljs. Fyrirvarinn hefur sennilegast komi til vegna erfarttar dttir Sesselju til Egilsstaa, sem sar kom ljs a hn hafi framselt til Sklholtskirkju.

Eftir a eir sem rannskuu lk Steingrms breyttuvitnisburi snum var Sesselja dmd til daua fyrir mor, en vinnumaurinn ekki, Egilsstair voru gerir upptkir af rkinu .e.a.s. til danska kngsins. etta var ekki til a minka mlaferlin og v er til margra ra heilleg saga af essu tmabili mlskjlum. Eigendur Egilsstaavoru nefnilega ornir rr, Bjrn bndi Eyvindar sem hafi keypt alla me fyrirvara, Sklholtsbiskupstll sem taldist eiga mti rkinu eftir a eir hfu veri dmdir af Sesselju vegna mors.

dmi Sesselju var athyglisver kvi um a a ef hn gti fengi 12 mlsmetandi menn til a sverja fyrir sakleysi sitt slippi hn vi daua, ar a auki varkvi til vara um a hn gti innan tiltekins tma leita sr gria dmkirkjum landsins annahvort Sklholti ea Hlum, sem hn geri a Hlum. etta bendir til a dmarar hafi ekki haft hreina samvisku varandi dauadminn. Til eru mlskjl ar sem hn leitar nirSklholtsbiskups, ri eftir a hn nr grium Hlum, egar biskup er erindrekstri Hrai m.a. vegna Egilsstaa mla, ar ferhn fram syndaaflausn vegna hrdmsbrotsins me vinnumanni snum.

ar sem mlskjlum lkur, ar lkur einnig opinberri sgu Sesselju Loftsdttur Egilsstum, og ekki er vita til ess a hnhafi sest a Hlalandi Borgarfiri eystra og jsagan minnistekki ann sta. Enda er ekki tiloka a ar s fer allt nnur saga sem byggi svipuum nfnum, ea au hafi brenglast a einhverju leiti mefrum jsagnaritara.

NR SIUR

Siaskiptinuru slandi um mija 16. ld. au eru talin vera a fullu framkvmdme aftku Jns Arasonarbiskups Hlum ri1550, en hann var hlshggvinn um hausti a rsamt sonum snum Sklholti. Sibreytingin hfst samttluvert fyrir aftkuJns Arasonar, v ri 1539 valdi gmundur Plsson biskup Sklholti Gissur Einarssonsem sinn eftirmann og var hann vgur biskup a gmundi lifandi. Gamli biskupinn s brtt eftir vali snu, egar skoanir Gissurar komu ljs. Vori 1541 komu danskir hermenn til slands oghandtku gmund gamla biskup, tluu a flytjahann t til Danmerkur en hann lst leiinni. Gissur Einarsson hafi frjlsar hendur vi a koma hinum nja si hva Sklholt varai, en var ltigengt vi sibreytinguna mean Hlabiskupsdmi var enn rammkalskt.

a var v ekki fyrr en Jn biskup Arasonhafi veri lfltinn sem hgt var a hefjast handa a fullum krafti vi sibreytinguna. Me henni fluttust eigur kirkjunnar a miklu leiti hendur Danakonungs .e. rkisins. Vi ajukust tk Dana til muna hr landi, ekki sst verslunarmlum, ar sem eir komu m.a. hinni illrmdu einokunarverslun 1602. Margt anna breyttist vi siaskiptin, m.a. var ll lggjf strangari og ri 1564 gekk gildi svonefndur stridmur, sem var grimmlggjf siferismlum. m segja a kerfi sslumanna og lgsagnara rkisins hafi veri komi til a framfylgja lggjf sem kenndi sig vi sibt samvinnu rkis og kirkju. Sslumannsembtti vorueftirsttenda gtusslumenn ri tekjum snum eftir v hversu dugandi eir voru a framfylgjalgunum.

a er umrti siaskiptanna sem Sesselja Egilsstumer sku um mori Steingrmi manni snum og um hrdmsbrotme vinnumanni snum. Athyglisvert er a hn verur sr t um gri vegnadauadmssnum Hlakirkju sem var enn biskupsdmi Jns Arasonar. egar hn leitar syndaaflausnar heima Hrai ri 1544 er a hj sibtarbiskupnum Gissuri Einarssynisem hlt Sklholt, enda fkk hn ekki aflausn. a m tla a rlg Sesselju hefu ori enn grimmarief siaskiptin hefu veri gengin gegn egar mlaferlin hendur henni stu.

a hefur um langan tma veri, - og er enn siur eirra sem lgin setja a fegra tilgang eirra. Vi siaskiptin voru essi lg kennd vi sibtarmenn. Stridmur sem kom til skmmu eftir siaskiptin og lgfestur var alingi ri 1564 var ekki kominn til sgunnar egar mlaferlin Egilsstum ttu sr sta. Vi siaskiptin slandi komrki inn affullum unga dmsmlum jarinnar, og var a kllu sibt.

Sibteru einhverrgustufugmli lagalegu tilliti, s liti til ess tmabils sem eftir fr.v annan tma hefur ekki rum eins fjlda almgaflks veri sltra nafni laga sland, yfirstttinni til ga. nafni stradms var konum drekkt, karlmenn hlshggnir, jfar hengdir og eir brenndir sem vissu meira, sakair umgaldur. Galdrafrigekk gar slandimesibtinni, a hafi veri rhundruumfyrr sema frtrllrei Evrpu. a var svo a segja tiloka fyrir almgaflk a verjast skunum sem runnar voru undan rifjumsibtar.

DAUADMDUR DMIR TIL DAUA

Til voru menn sem hfu uppi buri via verja sig gegn stradms valdinu. Einn af eim var Jn Jnsson Litla Steinsvai Hrarstungu sem var a vel lesin a hann gat frtt sslumann og medmendur hans hvaa siferislgmlumBiblunnar stridmur hvldi. Hann var samt sem urdmdur til daua samt Kristnu Rustikusdttur grundvelli laga stradms ri 1791.

Kristn var 37 ra ekkja og Jn hafi nlega misst eiginkonu sna. Jnhafi ri Kristnu sem vinnukonu heimili Litla-Steinsvai. Hfu au hugsa sr a giftast, en ar sem Kristn hafi ur eignast barn utan hjnabands me Magnsi brur Jns, var eim bent a meinbugir gtu veri hjnabandsformum eirra og vissara vri fyrir au a skja um leyfi til konungs. ur en svar barst vi mlaleitan eirra var Kristn ltt og eignuust au barn.

kran hendur Jni Jnsyni og Kristnu Rustikusdttur byggi a stridmurgeri r fyrir v a dauarefsing vri vi v a maur eignaist barn me brur sns konu. essi lagark munu hafa veristt 3. Msebk ar sem taldar eru upp r konur sem karlmnnum er leyfilegta leggjast me, og hfu sennilega ess vegna lent inn daualista dmsins.

Mlsvrn Jns byggi v a ekki vri um brot Mseslgumra ar sem Kristn vri ekki konabrur hansheldur frilla eirra brra beggja sem eir bir hefu eignast me barn. En Magns var essum tma, kvntur annarri konuog bj Seyisfiri, hann og Kristn hfu aldrei gifst. Jn bentim.a. 5. Msebk 25:5 egar brur ba saman og annar eirra deyr n ess a hafa eignast son skal ekkja hins ltna ekki giftast neinum utan fjlskyldunnar heldur skal mgur hennar ganga inn til hennar, taka hana sr fyrir konu og gegna mgskyldunni vi hana. Lg stradms sem byggi tilmlum Msebkar ttu hvergi vi eirra tilfelli, v andi Mseslaga vri allt annar. arna vri v um barnseignarbrot a ra, og mesta lagi tvfalt hrdmsbrot, sem mtti sekta fyrir en vri ekki dauask.

En vrn Jns Jnssonar breytti v ekki a bi voru au Kristn dmd til daua og beirrateki til skipta. En eitthva hefur vlst fyrir sslumanni a f dminn fullnustanog var hann a taka Kristnu sitt heimilitil a halda henni til fanga, ekki er vita hvar Jn dvaldi ar til dmnum skyldi framfylgt. A 6 rum linum berst san svar vi fyrirspurn eirra til kngsins, um a hvort meinbugir su giftingarformum eirra, svari var a eir vru engir.

egar svo er komi er dauadmurinn r gildi fallin en eftir stendur eignalaust flk sem hafi ar a auki ekki nokkurn ar af vinnu sinni 6 r. au Kristn og Jn giftustog byrjuu bskap orbrandsstum Vopnafiri sem var jr eiguslsmannsttarinnar. a m v segja a ml Jns og Kristnar hafi veri leyst me ntmalegum htti s liti til ess hvernig almgans lglega eignaupptaka dagsins dag er leyst eftir a flk hefur veri bori t af heimilum snum krafti lglegra okurlna. v n er boi okurleiga rum eignum sem slsaar hafa veri undir fjrmlavaldi svipaan htt. Allt nafni fjrmlastugleika, laga og rttar.

a merkilega vi Jn Jnsson er a hann er sar vinni dmkvaddur til a dma yfir manni sem hafi eignast sitt 4. lglega getna hrbarn og tekur ar tt v me sslumanni a dma manninn til daua. S dauadmdi fr vinarasto valdamanns vi a skjta mli snu til ra dmstigsog er ar dmdur skn saka. annig m enn og aftur m sj lkindi a fornu og nju hva afstu Jns Jnssonar vara, almgamaurinn er sannfrur um a lg skuli vira.

UMRENNINGUR GERUR A FFU

Um Mjfiringinn Hermann Firi eru til margar jsgur og tti hann bi gldrttur og visjrverur. Mlaingi 32 2005 hefur Vilhjlmur Hjmarsson teki saman tarlegt efni af mlskjlum sem til er um rttarhld sem fram fru Firi ri 1813. En ar segir fr rlgum Eirks lafssonar tvtugs manns sem veri hafi hj hrashfingjanum Hermanni Firi, sennilega sem niursetningur. Hermann kri hann fyrir a stela fr sr mat og kom honum fyrir sslumann sem dmdi Eirktil hingar og fjrsektar sem ekki var um a ra agti hann greitt.

etta leiddi til ess a Eirkier komi geymslu hj Sveini bnda og hreppstjra Krossi Mjafiri til gslu mean fjrsektin er greidd. svo Sveinn hreppstjri yrfti a fa Eirk fkk hann ekkert tillegg til ess fr rkinu .e. sslumanni,enda eir gerir a hreppstjrumsem voru okkalega efnair og a voru hjnin Krossi. En ekki mtti hreppstjrinnnotast vi Eirk til vinnu. Sveinn kemur Eirki fyrir i kleyfum hamravogi niur vi sj svo hann sleppi ekki r haldinu og hyggst fra hann ar, etta gerir hann samkvmt rum sslumanns.

Eirkur sleppur r haldinu og leggst flakk upp Hra ar sem hann verur a stela sr til matar, nst svo ar og er skila til Sveins Krossi sem hefur hann heima vi, en aan sleppur hann stuttu seinna og leggst flakk Norfiri ar dmir sslumaur hann til enn frekari fjrsekta og rlkunarvinnu " hinu slenskafangelsi" og til greislumlskostnaar. San er Eirkur aftur sendur til Sveins bnda og hreppstjra Krossi til varveislu uns hgt veri a fullngja rlkunnar dmnum " hinu slenska fangelsi".

annveturinn tekur Sveinn upp v a lta Eirk vinna me heimilisflki Krossi m.a. vi sjrra og virist a hafa ori til ess a Eirkur er til fris, enda m tla a stainn hafi hann fengi fi og hsni vianna heimilisflk. En egar Krossverjar eru a taka upp btinn eftir einn sjrurinn dettur Eirkur niur brkvaddur, ann dag hittir svo a Sveinn er kaupstaarver Eskifiri. Sveinn fer svo me lk lafs bt, samt fleirum inn Mjafjr, nstasunnudegi og hyggst hitta prestinn Firi. ann sunnudag messar prestur ekki svo eir hittast ekki, fer Sveinness leit vi Hermann "hfingja" Firi a f lnaar skflur svo mtti jarsetja lk Eirks. En hanner upphafi essarar atburarsar framfri Hermanns, sem sinjarSveini um alla asto.

Veurtlit hafi veri slmt ennan sunnudag, Sveinn og Krossverjar fara san randi t Mjafjr eftir a komi er afleitt veur. En n landi Krossi me erfiismunumn lksEirks sem hvarffr bori. Upp r essu hefjast mikil rttarhld sem fram fara Firi sem enda me v a aleigan er v sem nst dmd af Sveini bnda Krossi, sem var fjarstaddur vegna heilsubrests, miki af fjrmunum Sveinsfara mlkostna sem sslumaur og rekendur mlsins skiptu milli sn. Forsendur dmsins voru m.a. r a varsla Sveins Eirki hafi veri svo slk a hann slapp margsinnis r haldinu auk ess sem hann hafi a endingu brka hann til vinnu Krossi og tnt a lokum lkinu.

Erfitt er a fra svona mlatilbna til ntmalegs rttarfars, en m greina lkindi me mltilbnai essa mls Firi og lagaumhverfis vegna lglegra innflytjenda dagsins dag, ar sem regluverki bur upp a lgfrir menn einir geti fari me umbo flttamann kostna skattgreienda boi rkisins. En dag eru breiu bkin fleiri, en hreppstjrans Mjafiri denn, til a standa undir mlskostnainum.

AUMUR LUR

a mtti tlaa ala landsins hafi veri svo varnarlaus og aum a valdsmenn hafi vai yfir flk a vild sinni me lginein a vopni. En jsgunum m lka finna frsagnir af v hvernig alu flk lt valdsmenn finna fyrir v ann htt a aumt hefi tttil afspurnar.

jsgum Sigfsar Sigfssonarsegir fr Bjarna Einarssyni sem bj 18. ld Brarstum Lomundarfiri, Austal Seyisfiriog Krossi Mjafiri og jafnvel var. jsgunni er Bjarni sagur eiga Snjlaugu systir Hermanns Firi, en ttum Austfiringa er kona Bjarna talin Gun dttir Pturs Nikulssonar Breiavai og Snjfrar systur Hermanns Firi. Hann var talinn gldrttursjnhverfingamaurog greina sagnir Sigfsar aallegafr v hvernig hann ni a leynasuajfnai hva eftir anna og m.a. me v a f sem hann stal sauunum fr til geyma fyrir sig.

Sigfs segir svo fr viskiptum Bjarna vi Jn Arnrsson sslumann Egilsstum, sem sennilega hefur veri a sem kalla var lgsagnari, svona nokkurskonar sslufulltri dagsins dag.

a var fyrri rum Bjarna Austdal a sagnir segja a a Jn sslumaur Arnrsson hafi dmd frndkonu Bjarna til hingar fyrir lglegan barnsgetna. Hn var Mjafiri og tti mrgum of harur dmurinn. Bjarni bau a gjalda f fyrir hana en vi a var alls eigi komandi og kom s orrmur ljs a arflega harur tti dmurinn.

En hva sem v var satt lt sslumaur fullngja dmnum og var stlkan hdd vgarlaust. etta svei Bjarna mjg. Svo segja menn a egar sslumaur rei upp yfir fr hingunni me fylgjara snum sat Bjarni fyrir honum. Bjarni geri fylgdarsvein sslumannsins avaran um a a heillavnlegast vri fyrir hann a fara lei sna. Tri hann a svo mundi vera og hlt fram nokkurn spl og bei ar. En Bjarni greip annarri hendi fyrir brjsti sslumanni og spyr um mlsrslit.

Hann sagi sem var og heimtar a Bjarni sleppi sr. "Nei," sagi Bjarni, "en hafi r n gert rtt essu gagnvart mannarskyldu yar." "Lgin heimila a," segir sslumaur, "ea hva viltu, kotungurinn, kenna mr rttarganginn?" Eigi vil g a en rtt minn og minna vil g hafa af yur sem rum," segir Bjarni, "og eigi arfa harbrstni. Menn batna ekki vi hana." "g dmi rtt lt mig lausan," segir sslumaur og tlar a slta sig fr honum, en a tji eigi. "Ekki nenni g a sleppa yur svo a g geri yur eigi ur minningu," segir Bjarni, "og mun g n dma yur lkan htt og r dmdu ltilmagnann. Skulu r n reyna hversu s hing er mjk. r eru ekki saklausari en stlkan."

Eftir etta kippti hann sslumanni af baki og htti eigi fyrri en hann hafi hirt hann sama htt og hann hafi lti hirta frndkonu Bjarna ur. Skildu eir svo og er sagt svo a sslumaur rtti ar aldrei hlut sinn. (js. Sigfsar Sigfssonar V bindi bls. 328-329)

TLAGAR FSTURJARARINNAR

egar la tk lgbundnasibtina m segja a reii Gus hafi fari lta sr krla landinu bla. Nttruhamfarir bttust vi gnarstjrn og einokun, sem komi hafi veri landinuaf eim sem me vldin ssluu. Smm saman komstrbyrg almgans a stig a ekki var eftir miklu a slgjast fyrir slekti.

19. ldinni streymdi margtalmgaflki vestur um haf leit a bttum lfskjrum. a er athyglivert a egar rengir a slandi er a dugandi aluflk sem hverfur r landi og getur sr gs ors njum heimkynnum, svo a tla mtti a eir sem me valdi fara egar efni er komi ttu fyrstir a fljtafr bori,en svo hefuraaldrei veri landinu bla.

ldunum 18. 19. og 20 var a rtt eins og eirri 21.,preltar stjrnkerfisinsstu eftir heima, sslumenn, lgspekingar, prestar og bankamenn. , eins og n hinu "svokallaa hruni", var ekki nokkurrf meal annarra ja eftir atgerviessara ginga.eir stu eftir vi aendursa skapnainn me nrri mynd, og kvu a n skyldi ekki nota mynd sibtar ea hva anna a sem ur hafi veri upphugsa, n skyldi aheitahagvxtur og fjrmlastugleiki.

virnir stjrnmlamenn sem sem sumir hverjirtldu flki tr um a eirvru a frna sr vi flrmokstur nafni velferar, jusu lktog sktadreifararskuldaklyfjum slektisins yfir heimili landsins semkostai marga barnafjlskylduna tbur og tleg fr ttlandinu. Allt gert nafni fjrmlastugleika og hagvaxtar. Svovera smu launegar rkisinshissa a val almgans skuli ekki vera um a a halda afrekum eirra lofti, eftir ahafa endurreist gamla geieinu sinni enn, me llum snum stradms-sibtta hagvaxtar vttingi.

Flki sem fr vestur um haf ldinni 19. hefur geti sr gott or svo a ferilskrinhafi verirrfr embttismannakerfi ttlandsins. Afkomendur ess flks minnast gamla landsins me stolti og ar m sj a afkomendur fyrirvera sig ekkifyrir a vera komnir t af almga flki sem dmt var af slektinu heima gamla slandi.

Hr m sj eftirmli eins afkomenda Kristnar Rustikusdttir, eirrar sem dmd var til daua og ger eignalaus mean bei var eftir svari konungs, fyrir a a vera frsk vinnukona barnaheimili ekkjumanns sem hn hafi kvei a giftast.

a var ekki rkast hinnar slenzku jar, sem vestur flutti fr menningarlegu sjnarmii skoa, eir voru flestir ftkir, en eir ttu andlegan au og manndms yfirburi, sem haslai eim vll meal bestu manna hj hvaa j, sem hefi veri. eir voru karlar krapinu margir slenzku leikmennirnir, bi hva vit, framtakssemi og hfingsskap snerti, og flestum og jafnvel llum byggum slendinga voru essir afbura menn hrashfingjar, sem hfu og herar bru yfir fjldann. Sigbjrn Sigursson Hofteig, sem alla sna t hr vestra var hrashfingi Lyon County Minnesota. Hann var Austfiringur a tt og uppruna, fddur Breiumri Vopnafiri, 31. Desember 1841 Fair hans var Sigurur Rustikusson, bnda Breiumri Bjarnasonar. Kona Bjarna var Kristn Rustikusdttir orsteinssonar bnda Kreksstum og var.

LG OG LGLEYSA

Stridmur var verkfri fgrugra valdsmanna og jafnvel siblindra sadista, semnota var til a vlaeignir af alu bndum og halda vinnuflki nau. N dgum fara valdsmenn rkisins fnna sakirnar egar eir, samt fjrmlastofnunumog lgfringum eirra, slsa undir sig eigur almgaflks me regluverki verbttra okurvaxta svo jarar vi skipulegaglpastarfsemi. Vextirog verbtur af talnaverki tkuustekki fyrr ldum, v urfti stradminn til, sem n hefur veri afnuminn r eignaupptku lgunum.

N er mlatilbnaurinn af tarandanstoga, vertryggir okurvextir me belti og axlabndum vegna vermta sem aldri vera til nema fyrirvinnusemi flksins. Sem vinnur fyrir slekti sem hefur ekki anna til brunns a bera en tk kerfi semer nota til a skla flk fr vggu til grafar a hlta lgum semhefur veri komi fyrir sjnhverfingar frra grugra aurapka.

au lg eru, n sem fyrr, silaus egar kemur a hjartanu og eiga sr engabt fyrirlagaboinusta," skalt elska nunga inn eins og sjlfan ig".

Heimildir;

Sakaml Sesselju Loptsdttur og munnmlasagan af Hamra-settu / Austurland III bindi bls. 105-117 Halldr Stefnsson.

Molar r sgu / Flk og saga bls. 114-133 Benedikt Gslason fr Hofteigi.

Eirkur lafsson sasta vir- og vilok / Mlaing 32. rg. 2005 Vilhjlmur Hjlmarsson.

jsgur, Vsindavefurinn, Wikibedia og fleira sem linka er bloggfrslunni.


tjn konur og flki Kjlsvk

jsgum Sigfsar Sigfssonar I bindi eru "Sgur af stu vldum" ar sagt fr Kjlsvkurflkinu undir kaflanum "Refsidmar drottins".Sfrsgn er a miklu leiti tekin upp r Desjamrarannl sem sra Halldr Gslason hafi rita nokkrum rtugum eftir a eir atburir gerust sem jsaga Sigfsar greinir fr, sakamli sem upp komu byrjun18. aldar afskektu vk sunnan undir fjallinu Glettingi. Kannski hefur essi jsaga Sigfsar svo ori til ess seinni t a fari var a grennslast fyrir um sannleiksgildi hennaraf tiltkumheimildum.

Nna jlfrum vi hjnin fyrsta skiptiakandi um fjallveginn ofan vi vkurnar suur afBorgarfirieystri, leiina Lomundarfjr. ur hafi g flogi me Stefn Scheving flaga mnum yfir etta svi og s hva a er torfari vegna endalausra fjalla og brattlendis. egarvi flugum arname strndinni seint vetur rifjaist upp frsgnin af rlgum flksins Kjlsvk,sem var a hrifamikil a nafni vkinni hafi greipst mr minni fr v g las um Kjlsvkurmlin fyrir nstum tveimur ratugum san. En vkinaekkti g um leiog Stebbisagi arna er Glettingur.

Kjlsvk

Kjlsvk vareitt afskekktasta bli slandi

Svo var a litlu eftir a vi Matthildur frum umrdda fer um etta svi, svo a ekki ttum vi kost v a fara Kjlsvkv anga kemst enginn nemaftgangandi, a essi afskekkta vk leitai aftur hugann og g kva a lesa frsgnina um flki aan aftur og kanna bakgrunn hennar. Frsgnin sem g las var ekki jsagan heldur greindi hn frv hva kemur ljs egar allar tiltkar heimildir eru skoaar. Hn er tmaritinu Glettingi og tla g a leyfa mr a birta hana stytta hr eftir.

Ein stan fyrir v a sagan bankai upp aftur og aftur nna jl var nlegur diskur Bubba Morthens sem heitir "18 konur" og var spilaranum blnum um tma. ar tekur Bubbiupp hanskannfyrir konur v rtti sem r hafa veri beittar gegnum tina og syngur um 18 konur semdrekkt var ingvllum krafti Stradms. En konunum sem drekkt var me essu lagaboi voru mun fleiri svo a ekki hafi a alltaf veri gert me vihfn ingvllum og ekki voru a sur ftkir karlar sem mtti gjalda fyrir ennan lagabkstaf. Lg stradms bitnu fyrst og fremst ftku flki og um a vitna mlaferlin hendur flkinu Kjlsvk.

Drekkingarhylur

Me Stradmivoru dauarefsingar vegna hjskaparbrota leiddar lg Alingi ri 1564, ar sem karla tti a hlshggva en drekkja konum, en fyrstu 300-400 rin fr landnmi, .e. jveldistmann var ekkert framkvmdarvald slandi. Fram a eim tma hfudmar yfir sekum mnnumveri renns konar:

fyrsta lagi var hgt a dma hinn seka til a greia btur ea fjrsekt en egar f hafi veri greitt var maurinn aftur hultur fyrireim sem krfu ttu hann.

Nsta stig var kalla fjrbaugsgarur en a fl sr a hinn seki var dmdur til riggja ra brottvsunar r landi. var hann a fara r landi ur en rj sumur voru liin fr dmi og vera burtu rj r. A remur rum linum gat hann komi heim og lifa sem frjls vri.

rija og yngsta refsingin kallaist skggangur. S sem var dmdur skgargangsmaur mtti ekki vera slandi. Ef hann nist slandi var hverjum sem er leyfilegt a drepa hann. Sumir skgarmenn gtu veri frjlsir tlndum, arir voru rttdrpir ar lka. Grettir smundarson hlaut 20 ra skggangsdmen var stran hluta hanssem tlagi slandi.

a var v ekki fyrren landi komst undir valdNoregskonunga a refsingar dmstla rkisins uru til, og m segja a kalska kirkjan hafi leiki strt hlutverk sem framkvmdavald vi a framfylgja eim, allt fram a siaskiptum. Eftir siaskiptin var hert mjg lkamlegum refsingum brotamanna slandi. En stridmur fjallai um viurlg frndsemi- og sifjaspellsbrotum, hrdmi og frillulfi.

Vi gildistku stradms frist dms- og framkvmdarvald slkum siferismlum fr kirkjunni til veraldlegra yfirvalda. 16. og 17. ld var ramnnum miki mun a refsa fyrir afbrot og syndir almennings, meal annars til a koma veg fyrir reii Gus sem talin var geta beinst a samflaginu heild og um lei ori til a saa illa upp me brotunum. Fyrir utan hert viurlg var a nmli a veraldlegir embttismenn konungs, a er sslumenn, skyldu n sj um framkvmd refsinganna og innheimtu sekta. Nstu aldir var eftirgrennslan essum mlum eitt helsta verkefni eirra allan rsins hring. Fyrir siaskipti hafi kirkjan annast siferisbrot og sett sakamnnum refsingar, misharar eftiralvru mls. Dauadmi bar a skjta til alingis.

Hlshggvinn

Fyrsta konan sem drekkt var ingvllum htrds Halldrsdttir fr Slheimum Skagafiri. Hn var dmd sek um a bera ljgvitni um a hn vri ekki frsk og hafa svari sig hreina mey. neitai hn a segja til furins en viurkenndi a lokum a mgur hennar vri fairinn, enda tt a vri aldrei sanna. Jtningar voru gjarnan kallaar fram me pyntingartki, einskonar fingraklemmu, eins og tilfelli rdsar og oft var hstrkingu beitt sama skyni. Var rds dmd til drekkingar fyrir urnefndar sakir, rtt fyrir mtmli brra hennar og annarra ttingja. Dmnum var ekki framfylgt fyrr en a tu rum linum. sama alingi voru Gubjrg Jnsdttir og rarinn Jnsson tekin af lfi eftir a hafaveri dmd sek vegna lgmtrar barneignar, bi voru au af Austurlandi. Gubjrg bar a rarinn frndi hennar vri fair a barni hennar en hann svari af sr faerni, Gubjrgu var drekkt og rarinn hlshggvinn.

En er komi Kjlsvkur mlum, sem um er skrifa tmaritinu Glettingi af Magnsi Helgasyni. Hann leitar heimilda frsgn sna r Manntlum, Desjamrarannl, Alingisbkum, Setbergsannl, Norskulgum og Gsla Gunnarsson. Tmariti Glettingur er ekki til nettku formiv ttu allirsem huga hafa Austfirsku mlefnum a tvega sr blai skrift, sjlfur hef g veri skrifandi fr upphafi tgfu ess.

kjolsvik_viknaslodir_bf

Kjlsvk

Hinn 18. Jl 1708 var Hallfrur Magnsdttir, vinnukona fr Kjlsvk, leidd a hinum svokalla Drekkingahyl ingvllum. ar fann hn sitt skapadgur kldu vatninu dmd af alingi fyrir hrdm og tilraun til barnstburar. Me daua Hallfrar var loki hinu svokallaa Kjlsvkurmli, sem hfst remur rum ur og kostai rjr manneskjur lfi. r heimildir sem hr er stust vi, eru alingisbkur auk frsagna r annlum.

Kjlsvk er ltil vk sunnan undir fjallinu Glettingi og gengur ar rngur en grsugur dalur upp milli fjallanna. Nean undir Glettingi stendur klettur, er Kjll heitir, og dregur vkin nafn sitt af honum. essum sta var byggt eitt bli fr fornu fari.

ri 1705 bjuggu Kjlsvk hjnin Sigmundur Vigfsson og kona hans, Helga orvarardttir. Sigmundur var 46 ra en Helga tu rum eldri. ttu au rj brn aldrinum 8-14 ra. Hj eim voru vinnuhj Hallfrur Magnsdttir, 34 ra, og lafur Kolbeinsson, ri eldri. Tveimur rum ur hfu au Sigmundur og Helga bi Glettinganesi, skammt noran Kjlsvkur, en anga hafi Hallfrur komi til eirra. eim tma var lafur vinnumaur Hsavk.

umrddu ri, 1705, fr menn a renna grun a ekki vri allt me felldu Kjlsvk. Desjamrarannl segir: Opinberaista ljta ml Borgarfiri austur, kalla Kjlsvkurml. Hfundur annlsinsvar sra Halldr Gslason Desjamri (1718-1772). tt annllinn s hugsanlega ekki mjg traust heimild fyrir atburunum, enda ekki skrifaur fyrr en nokkrum ratugum eftir a mlinu lauk, ber hann sterkt vitni vihorfum 18. aldar manna til ess verknaar sem framinn var.

annlnum segir: essum mnnum (.e. Sigmundi og lafi) l illt or um a, a eigi mundu umgangast sisamlega me tri Hallfri. Leyfu margir sr frekt v a tala, lgt fara tti. essu ri yfir fll venjuleg hra- og bjargarleysist. Mltu margir a mundi standa af illu athfi Kjlsvk. Var a r essu, a vi kirkju Mrarsta ann 9. sunnudag trinitatis bundu hreppstjrar a fastmlum a fara Kjlsvktil rannsknar. En sem heitivar stafest, gekk veur til batnaar. Deginum eftir tkst essi fyrr ta fer. Fundu eir fyrir Helgu smalafer og spuru tinda, en hn lstengin kunna a segja. ar eftir fundu eir Hallfri a spuvotti, hverjaeir tku og rannskuu. Fannst mjlk brjstum hennar. eir spuru hana, hva hn hefi gjrt af barni snu, en hn sagist hafa fengi a lafi Kolbeinssyni. Hann, aspurur um sama efni, sagist hafa gengi fr v t Flugum ( Glettingi noran Kjlsvkur). eir bu hann sna sr barni og sgust skyldi festi honum hafa, hva honum nauugt var, jafnvel eir ru meira. Gekk hann svo Flugin og tk barni t r holu innan tyrju. San voru au rj tekin og fr til sslumanns.

Hr kemur fram glgg lsing atburum, auk vihorfs sra Halldrs sjlfs til ess sem gerist. Hann telur a guleg forsjn ri rlgum eirra Hallfrar og lafs, sem birtist m.a. verttunni, er gefi til kynna vanknun Gus mannanna verkum Kjlsvk.

Samkvmt lgum essum tma mttu vinnuhj ekki ganga hjnaband nema au ttu jarni og flk utan hjnabands ekki eignast afkvmi. Var etta trygging samflagsins fyrir v, a eir sem voru eignalausir ea brn eirra, yrftu ekki a segja sig til sveitar. Ef flk tti ekki eigi b, var skylda ess a vera hj heimili bnda ar sem a tti gri. Vinnuhj essu samflagi lifu v frjlsu einlfi. Ef au brutu lg var eim refsa, ar e au hefu frami svokllu hrdmsbrot, en vi rija broti af v tagi var dauarefsing.

ri 1706 voru au lafur, Hallfrur og Sigmundur fr til alingisaf sslumanni Norur-Mlasslu. lei eirra til ings, sem hefur teki marga daga fr essum austustu nesjum landsins, hafa au lafur og Hallfrur haft talsveran tma hvort fyrir anna og samskipti eirra veri mjg nin. Sslumanni hefur tpast tt sta til a koma veg fyrir atloteirra, enda hugsanlega tali augljst a etta fylgdarflk sitt vri dauasekt. alingi kom mli fyrir dm og var lafur dmdur til lflts. sama ingi var hann hlshggvinn.

Sigmundurbndi og Hallfrur vinnukona voru hins vegar dmd til hltsrefsingar fyrir eifall og barnsmorsins mevitund og samhylli. Setbergsannl segir svo um sama ml: Hggvin var maur r Mlasslu alingi fyrir leynilegan barnstbur, en mur barnsins vgt um lfstraffi orsaka vegna. Henni refst alingi og giftum manni, er vitund hr hafi og hrdmsverkna me henni frami, einnin s maur, sem hggvinn var og barni tti, hver a fyrr hafi hrdm falli, markaur fyrir jfna.

Ekki er ljst hvers vegna Hallfrur var ekki lfltin sama ingi og erfitt a tlka orin orsaka vegna essu samhengi.

Fljtlega a aflokinni ingvallafer, egar Hallfrur var aftur komin heim sitt hra, kom ljs a hn var ungu anna sinn. Kenndi hn lafi ungann og sagi barni hafa komi undir lei eirra til alingis. etta barn fddi hn 23. mars Kreksstum, sem var heimili lgrttumannsins, lafs Andrssonar. Af fingarsta barnsins m vera ljst a mnnum hefur tt nausynlegt a hafa gtur Hallfri, enda kom ljs, a eftir a barni var ftt, reyndi hn a leyna v undir klum snum og hugist bera a t. Komi var veg fyrir a og lifi barni.

egar hr var komi var Hallfrur orin sek um rj hrdmsbrot, tv me lafi og eitt me Sigmundi, og setning um a bera sara barn sitt t. Ml hennar var teki fyrir af Bessa Gumundssyni, verandi sslumanni, Hjaltastaamanntalsingi ri 1707. Sslumaur sendi alingi brf um etta ml um sumari. alingisbkum segir ....snist urtum valdsmanni me dmsmnnum t Hallfrur Magnsdttir nrri dauadmsatkvi standa og setja svo etta ml til fyllilegrar lyktunar lgmanna og lgrttunnar essu xarringi. kvu ingmenn n a dma ekki essu mli fyrr en ri sar, ar sem Hallfrur var fjarverandi.

Mli var teki fyrir alingi 11. jl 1708, a vistddum sakborningi. dmsrskuri segir m.a.: Hallfrur Magnsdttir, af sinni eigin mekenning sannprfu af remur hrdmsbrotum, hefur forboi sitt lf og a drekkjast vatni eftir hljan lgmlsins, sem almennilega kallaststridmur, nema kngur vilji meiri miskunn gera, segir sama lgml. En vr ltum hn hafi miskunnarvon forboi me sinni gulegu mefer snu sasta nfddu fstri... Metum v, a essi vesl Hallfrur s eim lkust, sem lta smbrn eyimerkur, ar sem lklegt er, a menn brlega komi eim til bjargar, og lgmli segir, a hafi sitt lf forboi... .

Viku sar, 18 jl, var lfltsdmnum fullngt. hinum norsku lgum, sem dmt var eftir, er annig komist a ori, ingu Magnsar Ketilssonar: Hittist nokkur eur verur ngsamlega yfirbevsaur, a hafa annahvort sitt eur annars barn tbori og eftirskili eyimrk, hvar menn ekki eru, eur lklegt er a menn komi, skal hann ltast sem manndrpari, og hafa fyrirgjrt lfinu, jafnvel barni fyrir Gus forsjn kunni a finnast og halda lfi.

ri 1703, rtt fyrir atburina Kjlsvk var vinnuhjastttin fremur fmenn, ef mia er vi 19. ldina. Telur Gsli Gunnarsson sagnfringur, sem skrifa hefur um etta tmabil, a megin skringin hafi veri s a hafi sveitarmagar veri margir en slkur fjldi er skrt dmi um a margt vinnufrt flk gat ekki einu sinni fengi vist vegna harris. essum tma hefur vinnukona, sem fddi barn utan hjnabands, v ekki tt margra kosta vl. Miklar lkur eru til a bi hn og barni hefu enda sem sveitarmagar. Samflagi viurkenndi ekki velkomin brn. Hugsanlega hafi v samflagsastur a einhverju leyti tt undir fyrrgreindan verkna, sem framin var Kjlsvk.

sama ingi, 1708, var dmt mli hsfreyjunnar Kjlsvk, Helgu orvarardttir. Hn hafi veri sku um yfirhylmingu fyrra barnstburarmlinu. Helga var dmd fsekt. dmnum yfir henni segir, a ef hn ekki geti greitt f, li hn kroppinn eftirmiskunnsamrilinkindartempran valdsmannsins monsr. Bessa Gumundssonar. dmsrskuri mli hennar var vsa til hinna norsku laga. eim segir: Hvar miskl og eining tilfellur millum manna, skal srhversem vistaddur er, vera skyldugur til a hindra og koma veg fyrir lukku og manndrp. En ef manndrp skeur, a hindra manndrparann a ei uppkomist. En komist hann burtu. skulu eir allir vera skyldugir a elta hann, og fra tilbaka innan tta daga hi seinasta.

a tt v sanna a hsfreyjan Kjlsvk hefi vita meira um tbur barns eirra lafs og Hallfrar en hn hafi lti uppi.

Heimlei eirra Kjlsvkurhjna Sigmundar og Helgu af alingi ri 1708 hefur a llum lkindum veri erfi. Fr v a lafur Kolbeinsson hafi fengi vist hj eim, um 1704, hafi lf eirra teki stakkaskiptum. Dauinnhafi umluki tilveru eirra. Aftkur vinnuhja eirra og vitnisburur um barnstbur hefur eflaust ori eim ung hugraun. A auki voru au bi dmdar manneskjur. Heima Kjlsvk biu eirra rj brn, sjlfsagt milli vonar og tta, undir hlum Glettings.Hf. Magns Helgason, Glettingur 2.tbl 7.rg 1997

Hfundurkemur inn a vegna harris essa tma hafi vinnukona sem eignaist barn tt frra kosta vl. En eftir lestur essarar greinar um Kjlsvkurmli vaknar spurningin hvort vinnuflk og efnalti bndaflk ttu nokkurra sttanlegrakosta vl, egar stridmur var annarsvegar, ef barn kom anna bor "lglega" heiminn. A loknumlestri frsagnar Magnsar Helgasonar Glettingi verur vart komisthj v a huga hvortjsagan varveitir ekki betur sannleikann en hin opinbera saga,enda getur s sarnefndayfirleitt ekkialuflks nema egar a kemst kast vi lgin.


Sumarfr

N er sumari rmlega hlfna, en um sustu helgi var misumar samkvmt gamla tmatalinu, svo a slargangurinn hafi veri hstur fyrir rmum mnui. etta sumar er a fyrsta sem g tek eiginlegt sumarfr um langa hr. En hvernig tekur svo mrari sem alltaf er fri sumarfr? a m segja a a hafi veri vandlega skipulagt v fyrir ramt hafi g ori okkurt um bl sem vri hgt a notast vi akomast fjll, gamlan Cherokee fr v sustu ld. ennan bl hafi g hugsa mr a nota vi a kanna malar- og sandhauga hlendisins.

a verur a segjast alveg eins og er a sumarfri hefur veri eins og vintri barnabk. En a hfst v a niurlg drekans voru rin Slhlnum og ar var fyrstu 10 dgunum vari vi a fagnagengi landslisins EM samt drekadrpinu. leiinni hfumvi blskrsslu Salthsinu og seldum gestum og gangandi dt sem safnast hafi upp gegnum rin.

IMG_7351

Lagarfljt

Eftir a 10 daga Slhlsvist lauk var slappa af bkkum Lagarfljtsins, me trnar grafnar fljtsmlina til a n jarsambandi milli ess sem vai var svalandi fljtinu. g var heldur jarbundnari en Matthildur lt mr ngja a fylgjast me dnhvtum skjunum svfa himninum yfir fljtinu mean hn prjnai blar lopapeysur.

Eftir dvl bkkum heilsulindarinnarvar komi a v a taka okkar fjallabl til kostana og fara bjarlei sem endai nsta sveitarflagog vnt vimessu Klyppsta Lomundarfiri. En egar vi tluum a kkja inn fyrir kirkjudyrnar ar til a lta helgina augum var fyrrum lrimeistari Hermann Eirksson sem hringjari og ekki var vi anna komandi en okkur yri troi inn yfirfulla kirkjuna. etta endai v a vi Matthildur stum milli prestanna upp vi altari og snrum a kirkjugestum. Prestarnir voru tveirsem messuu r sr. Sigrur Rn Tryggvadttir og sr. Jhanna Sigmarsdttir en sr. Dav r Jnsson radusbrir sem var kirkjugestur fkk einnig sti me okkur Matthildi vi altari.

IMG 8012

Dimmugljfur

Sra SigrurRn prdikaioglagi t fr fjallrunni, um a hvernig varast skyldi farsea og frimenn semvru sauir lfsgrum, enda kannski ekki nema von svona rtt eftir hryjuverki Nice. Hn kom san inn a ekkert vri sjlfgefi me a mennslyppuvi heimsendinn v vsindamenn vru komnir sl endanleikans um a hvernig okkar tmar kynnu a la undir lok hraa ljssins. eir hefu fundi essa sl egar eir ttuu sig aljsi fri hraar en hlji me v a hlusta eftirrumunnisem heyrist eftir a eldingin birtist. Me essa vitneskju a leiarljsi hyggusteir bjarga heiminum ogkomast aftur fyrir upphafi hljinu og hraa ljssins fram fyrir endanleikann.

Spurningin vri samts hvort tminn hgi ekki a miki sr a hann sti a lokum kyrr svo allt yri dimmt og hljtt og tminn jafnvel bin sem vri kannski bara heimsendir. Litli drengurinn hennar sr. Sigrar, sem var fari a leiast ar sem hann sat me pabba snum og eldri brir fremsta bekk, hkk haus milli fta fur sns. hvolfihorfi hann upp prdikunarstlinn mur sna og rtt ni a segja; en mamma ur en pabbi hans dreif sig me hann t r kirkjunni svo ekki yri frekari truflun heimsendahugleiingunni.

eir voru fleirifeurnirsem urftu a fara t me reyjufullbrnin r rlegri messunni Klyppsta etta sumari. Um mija messu var g farin a kyrrast og hugleia hva a vrigott a hafa brn sinniumsj kirkju, en tk svo eldsnggt kvrun a fara t me barni sjlfum mr svo a g yrfti a ramma kirkjuna endilanga. Mr er ekki rgrannt um a or jskldsins gtutt vi essa brottfr barnannar Klyppstaarkirkju " fltta undan framtinni sem ftur toga burt eitthva til baka, aftur fyrir upphafi af tndum tma er af ngu a taka".

IMG_7785

Grgsadal

egar t var komi var mr liti t Stakkahl en ar eru mikilfenglegir haugsklptrarsem sagan segir a fyrsti landnmsmaurinn eigi heiurinn af, en hann staldrai stutt vi firinum vhann taldi hann me llu byggilegan. Sagan segir a egarLomundur rri t fjrinn hinsta sinn hafihann lagst niur og bei menn sna um a na sig ekki. Nokkru seinna heyrist gnr fjarska og su menn a mikil skria hljp r fjalli fyrir ofan b hans og eyddi honum. Eftir a mlti Lomundur au or a ekkert a skip sem myndi ra t ennan fjr eftir etta myndi koma heilt aftur.

Munnmli herma a br Lomundar hafi ori undir Stakkahlarhrauni, sem ru nafni nefnast Lomundarskriur og ykja strmerkilegt nttrufyrirbri. msir fringar hafa skoa skriurnar og telja vsindamenn r 3-4000 ra gamlarea jafnvel yngri svo srkennilegt sem a kann a hljma. Svo undarlegtsem a er m segja a Lomundur hafi fyrir lngu leist gtu vsindamannannaum a hvernig hgt era komastaftur fyrir upphafi og framfyrir endanleikann n ess a tminn vlist fyrir heimsendanum, en Lomundarfjrur hefur n veri eii um langa hr.

IMG_7686

botni Jklu vi Krahnjkastflu

Eftir Lomundarfjararferinaflaug tminn me okkur Matthildi okkar fjallabl bak vi Snfelli og alveg innundir Vatnajkul, ar sem vi hittum Goann Grgsadal sem hafi flagga hlfa stng tilefni dagsins, en ann 19. jl ri 2002 undirrituu stjrnvld viljayfirlsingu, ar sem ljst var a Krahnkavirkjunyri a veruleika. Vi gengum kapellu Grgsadal og bum fyrir landinu samt verndar hlendisins honum Vlundi frnda mnum og fyrr um lrimeistara, eftir a hafa skoa blmagar hans rfum. leiinni hfum vi hitt vinnuflaga mna sem voru vi steypuvigerirundir Krahnjkastflu og ferast me eim um jargng niur botn hinnar fornu Jklu.

Nstu dagar voru notair a vlast um fjll og heiar mefram Jklu. Jkuldalsheiin keyr upp Krahnjka me trdr rhyrningavatn ar sem Jhann Stefnsson ea Ji snikk, annar 85 ra gamall ngranni minn af Hinni var heimsttur. gegnum hugann lddist s hugsun a a vri munur a komast nrisaldur v gti maur dvali einn og reitturlengst upp rfum. essi fer var me vikomu Hafrahvmmum nean vi Dimmugljfuren au hfum vi skoa nean fr egar vi komumst botn Jklu vi Krahnjkastflu, en aan keyrum vi niur Vabrekkuhls fyrir mistk og t allan Jkuldal, fyrir viki sum vi Hafrahvamma n Jklulausa fr bum bkkum en misstum af Hrafnkelsdal. Einnig var fari upp Hellisheii og aan keyrt upp Hrlfshraun Skinnagilshnjk til a horfa yfir Hrasflann ar sem sar Lagarfljts og Jklu mta Atlandshafinu.

IMG_7916

Hrasfli, s Lagarfljts og Jklu fyrir miri mynd t.v.

A loknu v sem nst mnaar sumarfri hefur hin horfna Jkla veri knnufr jkli a si n ess a nokkrar tlanir hafi veri uppi um slkt upphafi, og er v n komi fyrir mr eins og lesblinda prfessornum sem komst ekki nema rtt yfir nstu sveit sumarfrinu snu v hann kunni ekki a lesa vegvsana. En allt kemur til ess sem heima siturv systkinimn og frndflk hitti g hr bkkum strfljtannasem g annars hefi ori a hitta mev a gera mrfer EM Frakklandi. Stundum er vbetra a sleppav a lesa leibeiningarnar svo a a kunni a kosta a a brenna kerti bu megin.


Ntma samflag

verur hann a tilkynna lgreglu me slahringsfyrirvara um kynferisathafnir sem hann hyggst stunda, en kossar og kynferislegt tal flokkast undir slkt. arf hann a fylla t upplsingar um konuna sem hann tlar sr a hitta, m.a. nafn hennar, heimilisfang og fingardag.

g a segja konu, sem g ekki ekki ngu vel til a hafa kysst ea rtt kynlf vi, a fyrsta lagi vilji g stunda kynlf me henni og ru lagi a hn muni f heimskn fr lgreglu, sem mun segja henni a g s mgulega httulegur, n ess a skra a nnar. segir John ONeill, samkvmt frttinni.

Spurning hvort daman hafi huga eftir slahring og hvort geti ori um naugun a ra undir lgreglueftirliti. Og hver a hafa eftirlit me v?


mbl.is arf a tilkynna kynlf me fyrirvara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Einu sinni vorum vi frjls

IMG_7062

En vi erum skinsamari nori. Vi lifum lfi okkar skipulagari htt, samkvmt rkfrinni a B fylgi A og C og D komi ar eftir. Vi tkum lyfin okkar vegna ess a lknirinn segir svo og vi eru varkr vegna ess a slys geta ske.

Vi segjum ekki hva huga okkar br vegna essa a anna flk gti kjafta fr og hver veit hvaa afleiingar a kynni a hafa? a gti kosta vandri. Hi rkrtta hefur okkur veri innrtt uppeld, skla og fjlmilum ar sem hin "sanna" saga er upplst.

a sem eftir kemur essar hugleiingu m lesa wakingtimes.com. En sta essarar hugleiingar af minni hlfu er a gr kom til mn ungur maur tatteraur og tff, sem var miki niri fyrir.

Undanfarna daga hfum vi hjnin veri me blskrsslu Salthsinu Stvarfiri tilefni ess a vi hfum selt a og a arf a tma a fyrir afhendingu. tpum tu rum safnast nokku af dti fyrir sund fermetra blskr sem ekki verur svo auveldlega fyrir komi annarsstaar.

Til a vekja athygli sluvarningnum sem fst slikk, hefur honum veri komi fyrir dyrunum og planinu fyrir framan. Blsnar hafa veri blrurog flagga fna. Og er g komin a efninu; fninnsem g flaggai er fyrrum orrustufniSuurrkjanna. En hefur n seinni t veri kallaur"Rebel".

Rebel vsar til Rebellion; uppreisnar gegn r og reglu. Opinberrarandstu vi rtgri yfirvald, etta hefur veri s merking sem Rebel fninnhefur veri tkngerfingur fyrir undanfarna ratugi. Fyrir ri san var rkilega rifja upp a fninn vri gamalt orrustuflaggsuurrkjannaog vri v tkngerfingur kynttahaturs. Var etta gert tengslumvi fjldamorin Carlestonog var fninna frttaefni heimsvsu n ess a hafa veri valdur a atburarsinni, nema a beint s.

IMG_1634

Ungi tatterai maurinn sem gr var svo miki niri fyrir, a hann s sr stu til a avara mig srstaklega, tji mr a hann hefi veri staddur handverksmarkai vi aalgtuna Stvarfiri og ar hefi komi inn erlendur feramaur og hafi me hreisti lti vita af v a nsta hsi vri flagga fna kynttahaturs. Sennilega hefur feralangurinn tali sig veri a kenna upplstum landsl stafrfi, en ekki hafi hann fyrir v a upplsaeigendur fnans um merkingu flaggsins.

Undanfarin r hef g flagga allslags fnum vi Slhlinn Stvarfiri s.s. Freedom fna Bob Marley, Hasta la victoria fna Che Gauvera osfv., meir a segja hefur mtt sj grilla EU flaggi sem er til slu umrddri blskrsslu. g annan Rebel fna sem hefur mynd af Sitting Bull mijum krossinu, eim fna hef g oft flagga gagnrnilaust. Kannskier a akkrat Sitting Bull sem fr flk til a spyrja sig a v hvort fninn styjistvi rkfrilega "history" a htti A, B, C um a hvernig tugmilljnir innbyggja N Amerku endu nokkur hundru sund inn verndarsvi eigin landi ea er bara "histeria" a htti hssins.

ps. blskrssalan stendur fram nstkomandi sunnudag.


Vegurinn heim

Egilsstair 60s

g er kominn heim hljmai httog skrt Saint Etienne rijudaginn. Hver vegur a heiman er vegurinn heim,hafa r suadgurflugurnar gegnum rin. a arf samtekki a vera a s staur ekki mannnokkurntmaaftur eftir ahann hefur einu sinni veri yfirgefinn. Allt er breytingum undirorpi, a sama vi bernskuorpi. Kannskikannast einhverjir vi hvernig minningskustvanna lmist eins ogmynd hugann, svo rkilega a eireru allat a leita a leiinni heim me mynd a leiarljsi. Lta jafnvel a endingu vera af v a flytja aftur gmlu gtuna sk mti hsinu sem var eitt sinn heima.

Myndin hr a ofan er sennilega fr v1965 og er fengin a lni hj Egilsstaamanninum"Monna Egilsstum" sem br n Kaupmannahf. Myndina s g eftir a Monnihafi birthana facebook. etta eru nokkurn veginn eir Egilsstairsem g fyrst man. essari mynd erlitla hsi heima, sem rtt m greina ar sem virist endiFagradalsbrautarefst hinni. Hsisem var kalla Hbren er n blskr vi Bjarkarhl 5. Hsin ar fyrir ofan eru Vlaverksti Steinrs Eirkssonar og samkomuhsi sb, sj m ar utan vi skurgrft egar mrin var rst fram ar sem n er Vilhjlmsvllur.

Egilsstaaorp var eim tma sem g fyrst man,Selsinn, Laufsinn, ytri hluta Lagarss og innri hluta Tjarnarbrautar t a hsinu hans Egilsen, ar sem n er Tjarnarbraut11. Gaggab st mitt milli ar sem Arionbankiog Psthsi standa n, b Verslunarflagsins neri hinni Odda, n Klassk. Ltil sjoppa, var ar sem n eru gatnamt Lagarss og Fagradalsbrautar, sem mig minnir aAri Bjrnsson Varmahl hafi reki um tma. KHB var v hsi sem Lyfja er n. Sluskl KHB, n N1, var timburskr sem stvi vegamtin t nes. vorutveir braggar ar sem Alparnir og Tlvulistinn eru dag. Mjlk var afgreidd brsa hsi sem st innan vi gmlu mjlkurstinasem hafi auk ess a geyma matvruverslun KHB. N hsir gamla mjlkurstin verkfristofuna Eflu. Slturhsi er ori a Menningarmist Fljtsdalshras og Tehsi sem hsti bi flk og trsmaverksti KHB ori a Kaffi Egilsstair. Sklinn var sama sta og n, en utan vi orpi. tgarur varvestan vi tnin sem voru noran og austan vi orpi, hann var kallaur Bbt me beljum beit og var langt t sveit.

Hin var a mestu nbyggingahverfi landi KHB og ar beygist krkurinn vikofasmi sem leiddi til ess a mrverk var mitt lf og yndi. minnibernsku byggist nja hverfi og Valaskjlf. Lfi var tiltlulegaeinfalt fyrir strk hinni daga, anna hvort voru bjarbarharar ea orparar en Egilsstaamenn voru Egilsstaablinu. a m segja a etta hafi ekki veri flknara samflag en egar sra Sigurjn Kirkjub samdi vsu, egarorpi var a myndast snum fyrir ofan Egilsstaa tnin, nokkrum rum fyrr;

Glatt er Glgas,

Gra hverjum bs,

a er n jlegur staur,

engin af rum ber,

efalaust aan fer,

til andskotans annar hver maur.

Sar byggust tnin vi Bbt ar sem n eru Vellir og Trair. Svona hefur eitt hverfi af ru flkt mlis.s. Einbbl, Skgar, Vangar, Geri, Selbrekka, Votihvammur, og Gu m vita hva.

svo a g hafi hleypt heimdraganum upp r tvtugu fr g ekkia langt burtu a g ratai ekki til baka. ri lei aldrein ess a g kmi Egilsstai, oft til a taka tt v a byggja hs. Eins fr g ekki a heiman til annars en a byggjahs og voru r ferir allar farnar til a geta fundi migheima. Svo kom a v a g flutti bernskustvarnar aftur og endai t r mynd, ef svo m segja, v tgari var okkar heimili. Nna egar gru hrunum fjlgar sem fljta a feigar si, og svo a t um gluggann minn su Hin, kirkjan og Glgakletturinn sk mti, velti g v fyrir mrhvort g s orinn a orparaea flnandi ffli lengst ti tni. Sem eigi jafnvel eftir a svfat yfir hra sunnan blnum semdnmjk biukolla vangveltum um a hvort g hafi n eim fanga a eiga heima sk mti sjlfum mr.

En tilefni dagsins b gupp annarskonar flugfer, frEgilsstaaflugvelli. Flogi verurinn yfir Fljti Snfell, ggster inn Skridal, san t Velli og yfir Egilsstai. etta erhluti ess tsnis sem err stofuglugganum mnum tgarinum. g hefi vilja bta vi upphalds fjalli bernskuranna semtilheyri reyndar ekki tsninu hinni, en blasir vi tgari. En ar sem ekki hefur nst samkomulag vi hrafnana, eins og tkst denn, um fjarir til a fljga vngjum ndum fyrir framan Skagafelli, er boi etta tsnisflugme lnsfjrum frStebbi Scheving, eins og allt essum pistli enda vnlegast a skreyti sig me annarra fjrum. En Stebbi er potturinn og pannan TF-KHBsemer n a eina sem ber skammstfun ess fyrirtkis sem tti mikinntt v a Egilsstair byggust sem br. Vi skuflagarnir ru mislegt annaen hsbyggingar svona flugfer, en a verur bara a loka eyrunum fyrir v.


Lfsins leikur

a finnst kannski ekki llum eir vera fddir undir eirri heillastjrnu a staur og stund samrmisteirra hjartans r. a virist vera algengara a samflagsgerin slti alfari milli staar og stundar, ea kannski rttara sagt fr- og vinnutma. Um sustu mnaarmt kva vinnuflagi minn, til margra ra, a setjast helgan stein. Ekki vegna ess a hann vri tslitinn n vegna ess a honum leiddist vinnan, heldur vegna ess a rin sgu a tmi vri til kominn. essi flagi minn hafi unni lkamlega erfia vinnu allan sinn starfsaldur og taldi sig heppin a halda enn fullri heilsu og kva v a htta tma.

Hann hafi undirbi sig me nokkurra mnaa fyrirvara. Sustu vikurnar hafi g teki eftir v a hann var hljari me hverjum morgninumfyrir byrjaanvinnudag, en hann hafi sama vana og g a mta svolti fyrir vinnu til a spjalla. g spuri hann nokkrum sinnum hvort hann hefi kva fyrir v a a styttist starfslokin. Hann neitai v stafastlega enda vri hann bin a undirba sig me v a taka a sr samskonar verkefni og vistarfinu hfu veri helgu, fyrir vini og vandamenn.vistarfi sem oftar en ekki verur til t fr leikjum bernskunnar ar sem kofasmi breytist launaa vinnu vi varanleg minnismerki formi hsa.

Sast morguninn spuri g hann enn einu sinni hvernig hann hldi a dagarnir eftir ennan dag yru. Hann firrtist vi fyrsta skipti vi essar sendurteknu spurningar undangenginna vikna, og spuri mti; "Heldur a a s eitthva httulegt a htta? g veit ekki betur en a margir hafi gert a ur". g horfist augu vi flaga minnog sagi; "g ekki engansem hefur lifa a af". Brosi frist sm saman yfir augun, um lei og hann sagi; "etta er sennilega alveg rtt hj r".


Algjr steypa

Vikan hefur veri algjr steypa. sunnudaginn kveikti g sjnvarpinu fyrsta skipti 5 r, ekki hefur rugli v minka fr v sast. Eftir a hafa fari v sem nst t um fur vegna Kastljssins brust frttir af v um mija vikuna a aflandsdrottningin hefi keypt sr flugfer til tunglsins, Eva Joly vri falli og mean vldist dularfull rkisrstaska um eldhsinu Bessastum. Framhaldi ekkja flestir.

Sem betur fer f samt sumir allt sem eir r og annig er a me mig. Vikan var yfirfljtandi steypu svo steypustress geti einstku sinnum fari fyrir hjarta, er steypa mitt lf og yndi. essar myndir eru teknar nna vikunni Egilsstum og Fskrsfiri.


Litu bls pollinn

IMG_2639

Um Hvtasunnuleiti ri 1784 var gefellt mor frami grenndvi systa b Breidalshrepp, Streiti Berufjararstrnd, eftir a rr ungir menn lgust t og hugust lifa flagi sem tilegumenn, inn atburarsina blandaist sar fjriaustfirskiunglingurinn. rlgin hguu v annig a allir essir ungu menn tndu lfinu framhaldi essa Hvtasunnumors. Sasta opinbera aftakan Austurlandi var lokakaflinn eirri atburars, egar einn essara ungu manna var aflfaur hroalegan htt Eskifiri rmum tveimur rum seinna. Sagan hefur ekki fari fgrum orum um vi og rlgessara drengja, en spyrja m hverjir voru valkostirnir.

rferi 1784 var eitt a versta sem slandi hefur duni, muharindin voru llu snu veldi. annlum m lesa hrikalegar lsingar lfskjrum flksins landinu. En ri 1783 hfust eldsumbrot Sumannaafrtti Lakaggum sem sagan kallar Muharindin. skufall og brennisteinsgufa lagist yfir landi annig a grur visnai um mitt sumar, hraunfl vall fram milli Su og Skaftrtungu me eim afleiingu a tugir bja eyddust og flkir flestum sveitum V-Skaftafellssslu tti ann einn kost a flja tthaga sna, ekki btti r skk a veturinn undan hafi veri venju harur og hafs legi fyrir noran land. Um hausti 1783 var standi annig flestum landshlutum a fnaur kom magur af fjalli ef ekki horaur og va var bpeningur sjkur af gaddi og beinabrigslum. grenndvi gosstvarnar var margt bpenings egar fallinn.

Eftir heylausan harinda vetur 1783-84 me frosti og eiturgufum, svo hrum a aeins rjr kr voru taldar hafa lifa veturinn af Melarakkaslttu, reikaibjargarlaust flk og skepnur uppflosna um allar sveitir, mttvana af hor og hungri. Innyflin skepnunum mistrtnuu ea visnuu, bein uri meyr, rif brotnuu undan unga skepnunnaregar hn lagist t af, ftleggir klofnuu og beinhntar gengu t r skinninu. Mannflki var svipa leiki um vorkomuna 1784, ar sem mikill fjldi flks jist skyrbjg og sinakreppu, brisi beinum og liamtum. Hr rotnai af ungum sem ldnum, gmar og tannhold blgnai auk blkreppusttar og annarrakauna. Fjldi flks lt lfi vavangi vi flkingi milli sveita og bja. etta sumar gengu menn va um land fram lk frnum vegi, oft a mrg a ekki reyndist unnt skum magnleysis a greftra au ruvsi en fjldagrfum, enda va frost jru langt fram eftir sumri.

Ofan essar hrmungar btast svo gilegir jarskjlftar Suurlandi, 14. og 16. gst sumari 1784, egar fjllin hristu af sr jarveginn svo grurtorfurnar lgu dyngjum og hrnnum vi rtur eirra. Rangrvalla- og rnessslum einum, er tali a um 100 bndabirog 1900 byggingar hafi hruni til grunna me tilheyrandi skjlleysi fyrir flk og fna, jk etta enn vesld og vergang flksins landinu. rtt fyrir vilja danskra yfirvalda til a astoa slendinga essum hrmungum, sem m.a. m sj v a kanna var hvort hgt vri a flytja hundrulandsmanna af verst leiknu svunum til Danmerkur, skorti menn og hesta buri til a ferast kaupsta svo nlgast mtti asto. greina annlar fr v a embttismenn hfustanum hafi tali standi hva skst Austurlandi og ar mtti hugsanlega enn finna nothfa hross til flutninga nauurftum.

Djpivogur

Djpivogur

ann 10. jn 1784 var Jn Sveinsson sslumaur Sunnmlinga staddur Djpavogi, en hann var bsettur Eskifiri. ar sem hann var kaupmannshsinu hj Grnholt ritai hann brf til dnsku stjrnarinnar sem tti a fara me verslunarskipinu sem l vi bl ti voginum, ferbi til Kaupmannhafnar. Gripi er hr niur brf sslumanns; , .. tel g a mna embttisskyldu a skra hinu ha stjrnarri stuttlega fr heyrilegu eymdarstandi essarar sslu, sem orsakast ekki aeins af feiknarlegum harindum tveggja undangenginna ra, heldur hefur dmalaus ofsi sastliins vetrar reifanlega v hert; v eftir a napur kuldi samt vivarandi skufalli og mu af vldum eldgosa hfu kippt vexti r grri, egar rmagna bpeninginn sem fitna tti sumarbeitinni, skall hr strax um Mikjlsmessu (.e. 29. sept) svo harur vetur, a hann gerist sjaldan bitrari marsmnui. Hl egar miklum snj fjll og dali, svo a f fennti va svipstundu.

Menn uru a htta heyskap mijum klum. Heyi l undir snj og spilltist. Lestir lei a hndlunarstum komust ekki leiar sinnar, en uru a lta ar ntt sem nam. eir sem voru heium uppi misstu ekki aeins hesta sna r hungri, heldur skammkl sjlfa frostinu. Veurfar etta hlst fram mijan nvember, er heldur br til hins betra. Me nri hfst miskunnarlausvetrarharka me langvinnum stormum og fannfergiog svo stjrnlegu frosti, a um 20. febrar hafi alla firi lagt innan r botni til ystu nesja, en slks minnast menn ekki nstlii38 r. Hr vi btist hafsinn, sem hinn 7. mars akti svo langt sem auga eygi af hstu fjallstindum, og hlst essi t fram ofanveran aprl, a heldur hlnai lofti, ekki ng til ess a fjararsinn inai ea hafsinn hyrfi fr landi fyrr en mamnaarlok.

Sauf og hross, sem hjara hfu af harrin tv nst undan og fram ennan dma hara vetur fll n vast hvar sslunni... Bendur hinu kunna Fljtsdalshrai, sem ur voru fjir og gtu sent 5-8 ea 10 hesta lestir kaupsta, vera n a fara ftgangandi um fjll og heiar og bera sjlfum sr eina skeppu korns hverri fer... Engin ingh allri sslunni virist svo vel sett, a hungursney veri ar umflin jafnvel sumar. flestum sknum eru fleiri ea frri mist flnir af jrum ea fallnir r sulti, flakk og jfnaur gerist svo, a g hef san manntalsing hfst haft auk annarra, sem refsa hefur veri, tvo sakamenn haldi, sem dma verur til Brimarhlmsrlkunar, af v hesta er hvergi a f til a flytja fangahs landsins...

Landsbndinn hefur misst bfjreign sna, og missir hrossanna gerir honum me llu kleift a stunda atvinnu sna ea afla sr braus, tt boi vri. Sjarbndinn svonefndi, sem um mrg undanfarin r hefur eins og hinn a mestu lifa af landsins gum, er engu betur settur...; vera v allir a deyja n undantekningar, slir sem ftkir. Nema Yar Konunglega Htign allra mildilegast af landsfurlegri umhyggju lta vildi n til essara Yar rautpndu ftku undirsta eftirfarandi htt.

1. A kaupmenn konungsverslunarinnar hr sslu fengju me fyrsta skipi sklaus fyrirmli um a lna llum bndum sslunnar undantekningalaust nausynjavrur, hlutfalli vi arfir og fjlda heimilisflks.

2. A Yur narsamlegast knaist a gefa ftklingunum hreppunum, eim sem annars fllu, tiltekinn skammt matvla, ar sem ln snist ekki mundu vera til annars en skkva eim skuldir, sem aldrei yri hgt a borga

3. Ea, a Yur allramildilegast knaist a flytja han a flk, sem komi er vergang og vinnufrt teldist, anna hvort til Danmerkur ea annarra staa hrlendis, ar sem betur kynni a horfa, til a ltta byri sem a er rsnauum fjlskyldum, sem reyja blum snum, og bjarga annig drmtu lfi margrar hamingjusamrarmanneskju, er ella hlyti a hnga valinn rkinu til tjns...

a er essu rferi, uppstigningardag, sem rr ungu menn hittast Hvalnesi vi sunnan veran Stvarfjr og eru sagirhafagert me sr flag uma leggjast t. S elstieirra ht Eirkur orlksson fddur orgrmsstum Breidal ri 1763 og vistaur hj sra Gsla Sigurssyni Eydlum. Umsgn sra Gsla um Eirk var ann veg; a hann vri latur, hugalaus um kristin fri, hneigur til strksskapar, jfnaarog brotthlaups r vistum. Eirkur hafi, egar hr kemur sgu, hrkklast r vist vi noranveran Reyarfjr tmnuum. Hann hafi verihj Marteini Jnssyni tvegsbnda Litlu-Breiuvk Helgustaahreppi, sem var sagur valinkunnur maur, og sjsknari betra lagi, ekki er lklegt a Eirkur hafi ri me Marteini og hafi v hrakist til neyddur r gri vist.

IMG_2706

S yngsti eirra riggja var Gunnsteinn rnason, fddur 1766, fr Geldingi (sem heitir Hlarendi eftir 1897) Breidal. Hann hafi dvalist me foreldrum snum framan af fi en au annahvort flosna upp ea fyrirvinnan ltist, var honum fyrirkomi sem niursetningi verhamri Breidal um 12 ra aldurinn. En sast settur niur Einarstum vinoranveranStvarfjr (ar sem orpi Stvarfiri stendur n) og hafi aan hrakist aprlbyrjun. Eftir a hafi hann dregi fram lfi flakki milli bja allt fr Breidal Fskrsfjr. Umsgn sra Gsla Eydlum um Gunnstein er ann veg a hann teljist ls en latur og krulaus um kristin fri.

riji ungi maurinn sem kom ennan uppstigningadag Hvalnes var Jn Sveinsson fr Snhvammi Breidal sennilega fddur 1764. Sagur sveitarframfri eftir a hafa misst fur sinn sem fr niur um s Breidals 1772. Hann er skrur s eini af fjlskyldu sinni hj furbrrum snum Snhvammi 1771, svo ef til vill hefur fjlskyldunni veri tvstra ur en fair hans frst. Brur hans eru sar skrir niursetningar va um Breidal, en hann niursettur a nastum 10 ra gamall og sar Flgu og Eyjum, en eftir a hj Birni furbrir snum Snhvammi. ennan uppstigningardag Hvalnesi leikur grunur a Jn hafi veri orinn sjkur og mttltill. Haft var eftir Jni rnasyni Fagradal sem hafihitt nafna sinn skmmu ur, a hann hafi veri magur, en gangfr, og ekki kvarta um veikindi.

Eins og greinam af opinberum lsingunum hfu eir flagar ekki tt sj dagana sla. Enda hafa eir sem minna mega sn, allt fr fyrstu hallrum slandssgunar, tt verulega undir hgg a skja. Sagnir herma a fyrsta hungursneiin eftir a land byggist hafi veri kllu ld (975) tu menn hrafna og melrakka og mrg tan ill var tin, en sumir ltu drepa gamalmenni og maga og hrinda fyrir hamra. sultu margir menn til bana, en sumir lgust t a stela og uru fyrir a sekir drepnir. Flateyjarbk segir a ri 990 hafi veri svo miki hallri slandi, a fjldi manna hafi di r sulti. var samykkt hrasfundi Skagafiri, a reka t gaddinn ll gamalmenni og vanheila, og banna a veita eim hjlp. (En Arnr kerlinganef, sem kannski var kallaur svo vegna afstu sinnar, kom veg fyrir a etta vri gert). v arf kannski ekki a koma vart, mia vi rferi etta vor, a essir rr ungu menn hafi lti sig dreyma um betra lf sem tilegumenn.

Untitledeir flagar Eirkur, Gunnsteinn og Jn lgu upp fr Hvalnesi vi Stvarfjr a kvldi uppstigningardags ann 20 ma 1784, sennilega n ess a nokkur sakanai eirra, enda vafalaust lti til skiptana handa gestum og gangandi v rferi sem rkti, hva handa mgum. Fru eir fyrir Hvalnesskriur(n er algengara a kalla brurpart lands Hvalness vi Stvarfjr, Kambanes, og hluti fyrrum Hvalnesskria er kallaur Kambaskriur). arhefurhafsinn lna ti fyrir ef marka m brf Jns sslumanns. eir fru yfir Snhvamm Breidal og eru sagir hafa gist ar hj frndum Jns. San fara eir yfir verhamar og sagi Gunnsteinn hafa gist fjsinu, hafa kannski ekki gert vart vi sig hj Hskuldi hreppstjra Breidlingaar sem Gunnsteinn hafi veri niursettur nokkru fyrr. rija degi fluttu eir sig suur Krossdal gegnt Breidalseyjum ar sem eir hafast vi kofa eina ntt og aan fara eir upp mija kletta fjallinu Naphorni Berufjararstrnd, vi Streiti systa b Breidalshreppi. ar geru eir sr sr byrgi og bjuggu um sig upp klettark. egar arna var komi var Jni Sveinssyni ekki fari a ltast blikuna og vildi draga sig r flagskapnum. Enda orin a sjkur a hann taldi sig betur kominn bygg. Eirkur aftk a me llu.

IMG_2674

Nest myndinni m greina binn Streiti ar sem hann krir undir Naphorninu

fyrstu reyndu eir a seja hungri me v a grafa upp hvannartu ofan vi klettana vi Streiti, ar sem Stigi heitir, en fru fljtlega heim a Streiti, rufu ar ak tihsi og stlu fiski og kjti. Jn st lengdar en tk ekki tt vegna sjkleika og mttleysis. Vildi hann fara heim a b og leita ar hjlpar. En flagar hans vantreystu honum og tku hann aftur me sr upp klettana Naphorninu, ar sem eir lgu fyrir nstu daga. Jn fr ar r llum ftunum og fr a leit sr lsa. a, og vegna ess hva hann var orin veikur og vlgjarn, virist hafa ori til ess a Eirkur stekkur a honum, kannski brikasti, hefur hann undir, sker r honum tunguna og stingur hann san me hnfnum brjsti. Gunnsteinn segist hafa lti sem hann svfi og ekki hafa s svo gjrla hva fram hafi fari milli eirra Eirks og Jns. En arna var samt enn ljst hvort Jn var lfs ea liin, egar eir flagar yfirgfu hann eftir a hafa hent ftum hans yfir hann.

Hldu eir Eirkur og Gunnsteinn san af sta inn Berufjr og fengu sig ferjaa yfir fjrinn vi iljuvelli. Segir lti af ferum eirra fyrr en suur lftafiri, ar sem eir voru fljtlega handteknir vegna suajfnaar Melrakkanesi. Geithellum, ann 12. Jn, dmir Jn Sveinson sslumaur Eirk og Gunnstein til hstrkingar fyrir suajfna, en um etta leiti hefur hann veri fervi Djpavog eins og brf hans til Stjrnarinnar Kaupmannahfn ann 10. jn ber me sr hr a ofan. Kannski hafa eir tveir veri sakamennirnir sem hann telur brfinu a veri a dma til Brimarhlmsvistaren endirinn veri hstrkingar sem engir hestar hafi veri tiltkir til flutninga fngum.

egar a svo frttist Breidal a eir flagar hafi veri handteknir lftafiri vekur a undrun a Jn skuli ekki hafa veri me eim. Gunnsteinn sagi fr v lftafiri a Jn hafi veri me eim upphafi tilegunnar en eir hafi skili vi hann milli Streitis og Nps ar sem hann hafi vilja leita sr hjpar vegna lasleika. egar Gunnsteinn kom svo aftur Breidal a linu sumri jtai hann fyrir sra Gsla Eydlum og Hskuldi hreppstjra verhamri, hvar lk Jns myndi vera a finna. Voru tveir menn Streiti fengnir me eim Gsla, Hskuldi og Gunnsteini til a skja lki eftir leisgn Gunnsteins. Akoman var ekki gesleg, lki var kviktaf maki og lyktinbrileg. Samt bru eir a niur r illfrum klettunum og ltu a stokk sem eir hfu haft meferis. En ekki fru eir me lki strax heim a Streiti vegna myrkurs, og drst a tvr vikur a vitja um stokkinn. egar a var svo loksins gert var ekki lengur hgt a sj neina verka lkinu, v makurinn hafi ekkert anna skilieftir en beinin og sinarnar sem tengdu au saman.

Eskifjrur

Eskifjrur

Samt sem ur gekkst Eirkur vi verknanum eftir a Gunnsteinn hafi greint fr viskiptum eirra Jns. eir flagar voru fluttir til Eskifjarar ar sem Jn Sveinsson sslumaur Sunnmlinga fkk mli til frekari meferar. A rannskn lokinni dmdi sslumaur Eirk til daua sem moringja, en Gunnsteinn vilanga rlkun sem vitorsmann. ar til dmur yri stafestur tti a geyma dflissu sslumanns Eskifiri. Me eim ar haldi var Sigurur Jnsson 18 ra unglingur r Mjafiri, sagur ls og skrifandi, sem hafi nst flakki og veri dmdur vegna jfnaar Helgustaahreppi.

essi ungi Mjfiringur er ekki talin hafa veri neinn venjulegur jfur ea hreppsmagi, v jsagan telur hann hafa legi ti nokkur r, og skrir a kannski hvers vegna hann var fangelsaur me eim Eirki ogGunnsteini en ekki hddur og sendur heim sna sveit. jsgum Jns rnasonar m lesa etta um Sigur; gjrist hann tilegujfur og hafist vi msum stum Suurfjarafjllum, helst kringum Reyarfjr; var oft reynt a hndla hann, en var ekki, v a vart yri vi bsta hans einhverjum sta og ar tti a grpa hann, var hann allur burt er anga kom, en va fundust hans menjar; til a mynda sktum ar fjalli einu sem kllu eru Glmsaugu fundust tjn kindagrur, enda var haldi a hann hefi ar dvali einna lengst. En er hann hafi haldi essu tv ea rj r kom harur vetur og var hann bjargrota og orinn mjg kllaus, leitai v ofan til bygga og fr a stela sjfangi t hjllum eirra Reyfiringa; og gtu eir teki hann og fru hann fanginn til sslumanns,,, eir remenningar struku r dflissunnieina nvember ntt, og stlu sr til matar fr sslumanni. Flagarnir lgu svo af sta glrulausum hrarbyl, daginn eftir voru eir handteknir ti Helgustaahreppi eftir a bndinn Sigmundarhsum hafi ori eirra var tihsum og boi eim heim me sr mat um morguninn, en lt senda skilabo til Jns sslumanns laumi.

Eftir etta voru eir fluttir njan sta, til vetursetu byrgi sem sslumaur lt gera vi binn Borgir sem var sunnan Eskifjararr gegnt Eskifjararbnum. Fangageymslan var lti anna en hola ar sem var hgt a lta mati niur um gat akinu. ar tkst ekki betur til en svo a eir Gunnsteinn og Sigurur du bir r hungri, en Eirkur var eirra hraustastur og t ann mat sem kom byrgi. Tali er a hann hafi seti vi gati, egar von var matar og flagar hans aeins fengi naumar leifar ess sem hann ekki t. Sagt var a sslumannsfrin hafi s um matarskammtinn og var haft eftir Eirki a svo naumt hafi frin skammta, a maturinn hefi rtt duga handa sr einum.

Fremur hljtt var um ennan atbur og sslumaur var slmum mlum vegna essa, er jafnvel tali a hann hafi lti dysja hina horfllnu fanga me leynd undir steini skammt fr byrginu um lei og uppgtvaist hve slysalega hafi tekist til vi fangavrsluna. jsagan segir vandri sslumanns hafa veri mikil vegna essa hungurmors: En eftir a br svo vi a Sigurur fr a skja sslumann nttunni svo hann gat ekki sofi. Var teki a r sem algengt var vi er menn hugu mundu aftur ganga, a lk Sigurar var teki og pjakka af hfuime pli og gengu svo sslumaur og kona hans milli bols og hfus honum og hfui a v bnu sett vi jin og bar ekki Siguri eftir a. Sagt er a skria r Hlmatindinum hafi rta ofan af beinagrindum eirra Sigurar og Gunnsteins 19. ld og hafi mtt sj ar tvr hauskpur og mannabein stangli, liggja fyrir hunda og manna ftum allt fram undir 1940.

Um sumari (18. jl1785) var kallaur saman hrasdmur til a stafesta dm sslumanns yfir Eirki, var ar stafesta Eirkur skildi klipinn fimm sinnum me glandi tngum lei aftkusta, handarhggvinn og san hlshggvinn. Hnd og hfu skildu sett stjaka, rum vandra mnnum til eftirminnilegrar avrunar. A rttum landslgum hefi Eirkur tt a koma fyrir xarring til a stafesta dminn. En ar sem kostnaur sslumanns af fngunum var nnast allar tekjur hans af sslunni fkk hann v breytt og dmurinn var stafestur heima hrai, enda tvsnt a nothfir hestar hefu fengist til a flytja fanga vert yfir landi. En etta var gert me eirri vibt a aftakan mtti ekki fara fram fyrr en fyrir lgi konungleg tilskipun. ann 20. janar 1786 stafesti konungurinn Kristjnsborgdminn endanlega me eirri mildun a Eirkur yri ekki klipinn me glandi tngum en dmurinn skildi standa a ru leiti. Svo virist sem sslumaur hafi ekki fengi tilkynningu um rskur konungs fyrr en undir haust og virist v sem sslumaur hafi seti uppi me Eirk ri lengur en hann hugist gera me v a ska eftir a dmurinn yri stafestur hrai.

ann 30. september 1786 var Eirkur orlksson tekin af lfi Mjeyri vi Eskifjr 23 ra gamall. Erfilega hafi gengi a f mann bulsverki, en seint og um sir hafi veri fenginn maur a nafni Bjrn fr Tandrastum Norfiri og fkk hann 4 rkisdali og 48 skildinga a launum. Hann var kallaur eftir etta Bjrn Tandri ea Karkur, sagur hrikalegur velli og hranalegur ori. Eftir munnmlum var hann binn a drekka talsvert ur en embttisverki hfst. Eins segja sumar sagnir a a hafi veri eldhs saxi Eskifjararbnum sem nota var til aftkunnar. Bjrn Tandri lagist flakk sari hluta vi sinnar og eiga brn a hafa veri hrdd vi hann v a s saga fylgdihonum a hann hefi drepi mann, enda sastibullinn Austurlandi.

Ftt er til opinberum plggum umaftkuna sjlfa, ea hversu fjlmennt ar var. Til sis var a vistaddir vru aftkur slandi anna hvort biskupea prestur, sra Jn Hgnason Hlmum vi Reyarfjr uppfylltietta kvi og var ar allavega vistaddur samt Jni Sveinssyni sslumanni. Varla arf a efast um a hnd Eirks og hfu hafa veri fest stangir til snis a aftkunnilokinni almenningi til vivrunar. Sslumaur hafi sett mann sem umsjnarmann verksins sem ht Oddur, og var sagur hreppstjri fr Krossanesi vi Reyarfjr.

Til er handrit eftir Einr Stefnsson fr Mrum Skridal sem hann skri niur eftir munnmlasgum um atburi essa. svo margt eim sgum s ekki samkvmt v sem fram kemur opinberum heimildum hva sum nfn og atburi varar, er greinilegt vi hva er tt. En handriti Einrs stendur etta um a sem gerist Eskifiri ennan haustdag.

IMG_4730

Mjeyri

Hfst n Oddur handa um undirbning aftkunnar. Skyldi hn fara fram Mjeyri vi Eskifjr. Bull sslumanns var til kvaddur, en hann frist undan a vinna Eirki og kva sig skorta hug til ess. Bull essi nefndist Bergr og bj Bleiks, bli vi Eskifjr. orsteinn ht maur r Norfiri, er hafi flakka va og var nokku vi aldur, er etta gerist. Bau hann sslumanni a vinna bulsverki, og var a bo egi. xi var fengin a lni hj kaupmanni Eskifiri.

egar loki var llum undirbningi aftkunnar, fr Oddur hreppstjri me tilkvadda menn a Borgum til a skja fangann. Voru eir allir mjg vi vn. Er anga kom, sat Eirkur fangelsinu og uggi ekki a sr, enda hafi honum ekki veri birtur dmurinn. Lt Oddur binda hendur hans, kva hann eiga a skipta um verusta og lt gefa honum vn. Hresstist Eirkur og var brtt ktur mjg; tti honum sem sinn hagur mundi n fara batnandi. Var svo haldi af sta leiis til Mjeyrar, en a er ispl a fara.

Gekk ferin greitt, uns komi var svonefnda Mjeyrarvk. mun Eirk hafa fari a gruna margt, enda hefur hann lklega s vibnainn Mjeyri og menn , er ar biu. Sleit hann sig lausan og tk rs, en Oddur og menn hans nu honum egar sta. Beittu eir hann harneskju og hrintu honum leiis til aftkustaarins. Eggjai Oddur menn sna me essum orum: Ltum ann djful hla oss og landslgum.

Var Eirkur san hrakinn t eyrina, ar sem biu hans hggstokkurinn og xin. Allmargt manna var ar saman komi, meal eirra skipstjri og einhverjir skipverja af dnsku kaupfari, sem l firinum. Er Eirkur var leiddur a hggstokknum, trylltist hann og ba sr lfs me miklum fjlgleik. En Oddur og menn hans ltu hann kenna aflsmunar og lgu hann stokkinn. Eirkur hafi hr miki hfi; tk Oddur ar bum hndum og hlt hfinu niri. Skipai hann san orsteini r Norfiri a vinna sitt verk. orsteinn br vi hart, en svo illa tkst til, a fyrsta hggi kom herar Eirki og sakai hann ltt. rei af anna hggi og hi rija, og enn var fanginn me lfsmarki.

Oddur hreppstjri skipai n blinum a lta hr staar numi, ea hva skal n gera, mlti hann, samkvmt lgum m ekki hggva oftar en risvar. gekk fram skipstjrinn danski, leit fangann, sem var a daua kominn, og skipai a binda skyldi endi kvalir hans n frekari tafar. Hj orsteinn tt og ttt, og fr af hfui sjunda hggi. Skipstjrinn leit til Odds og mlti: Drottinn einn veit, hvor ykkar hefur fremur tt essa mefer skili, ea fanginn. Ef g hefi ri, skyldir hafa fylgt honum eftir. Lk Eirks var san grafi Mjeyri.

Um ennan atbur var til vsan;

Aftaka

xin sem Eirkur var hggvin me er sg hafa veri til verslun Eskifiri fram til 1925 og a hafa veri notu ar sem kjtxi. verinu sem gekk yfir Austurland ann 30. desember sastliinn uru miklar skemmdir vegna sjvargangs Eskifiri. Sjr braut leii Eirks orlkssonar sem hefur veri Mjeyri allt fr v a essir atburir gerust. Vita var me vissu alla t hvar hann hvlir, svo a menn hafi tali sig urft a stafesta a me v a grafa leii. Var a gert upphafi 20. aldar a vistddum verandi hraslkni Eskifiri. var komi niur kassa r hefluum borum sem innhlt beinagrind af manni sem hefur veri en meallagi. Hauskpa l vi hli beinagrindarinnar og var hn me rautt alskegg.

Frsagnir af atburum essum bera a me sr a Eirkur orlksson hefur veri hraustmenni sem komst lengur af en flagar hans, vi murlegar astur. Lokaor Einars Braga rithfundar, sem gerir essum atburum mun gleggri skil I. bindi Eskju, eiga hr vel vi sem lokaor. Hinn daui hefur sinn dm me sr. Vi ntmamenn fellumst ekki essa gfusmu drengi. Kannski hefu eir vi hlihollar astur allir ori ntir menn. En eir uru frnarlmb grimmilegrar aldar, sem ekkert okkar mundi vilja lifa. Meinleg forlg sendu essa bygg til ess eins a jst og deyja.

IMG_4726

Leii Eirks orlkssonar Mjeyri vi Eskifjr

Efni essa frsgn er fengi r; ldin tjnda, Eskja I. bindi, jsgum Jns rnasonar, Landnmi fyrir landnm - eftir rna la, handriti Einrs Stefnssonar sem hefur birst va og tti rhalls orvaldssonar af sustu aftkunni Austurlandi


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband