Blvaur s s er mgur upp vi vegg

IMG 1662

a kannast flestir inaarmenn vi hva astuleysi til a ltta sr getur veri bagalegt. svo a sumir veri sr ti um franlegan kamar er sjaldnast gert r fyrir slkum kostanai egar unni er fyrir Ptur og Pl t um borg og b. Eitt sinn egarg vann utanhss mrverk vi barhsvlesins spekings kom til umru lgml sem hefur leita hugann egar mr verur ml utandyra allar gtur san. meira en 30 r ar til gr a rgtan upplstist.

Eins og oft vill vera vinnusta ar sem er ekkert klsett hafi g fari bak vihs til a mgaog vonaist til a ekki sisttil mn. egar g var rtt byrjaur kom hseigandinnfyrir horni. Hann sagi barfullurblvaur s s er mgurupp vi vegg. Um afleiingar essagti g lesi mig til um Biblunni.

g var snggur a svara honum a v lygihann, g vri bin a lesa Bibluna spjaldanna milli og etta sti hvergi henni. Hann agi smstund en sagi svo bygginn svip a etta sti kannski ekki allra njustutgfu hennar. Auvita laug g v a hafalesi Bibluna spjaldanna milli. En etta samtal var til ess egar g lt vera af v hafi g a huga hvort a gti virkilega veri a etta sti hinni helgu bk.

Eftir lestur nst njustutgfu Biblunnargat g hvergi greint a gildi essarar blbnar vriar finna. Svo var a gr a g las bk Stefns Jnssonar, Ljs runni. ar er hugaver ttekt essari biblutilvitnun og a sem meira er Stefn hafi rannsaka, gjrsamlega t hrgul, sannleiksgildi ess a hanamtti finna hinni helgu bk. v rtt eins og g tri hann v ekkia su.

Rannskn Stefns leiddi a ljs a essi tilvsun blvunina fyrir a mgaupp vi vegg vri erlendum tgfum Biblunnar,en hefi af einhverju undarlegum stum vinlega veri sleppt vi ingu hinnar helgu bkaryfir slensku. Tilvitnunina mtti finna annarri konungabk ar sem Gu talai gegnum Elsa spmann umJerbam konung.

Komst Stefn helst a v a sta ess a etta vantai slensku tgfur Biblunnar vri afsvipuum toga og a a austfiringar eru ruvsi en anna flk. En austfiringurinn ltur segja sr a risvar sem ngir a ljga einu sinni suma ara. Og sumu trir hann aldrei hva oft sem hann heyrir v logi.

a er oft annig me lausn rgtum a egar ein leysist virist svar vi annarriberast undarlegan htt sama tma og oftr lkritt. En nvar a ekki svo etta sinn, heldur rakst g fyrir stuttu texta rbergs rarsonar, sem einnig er rithfundur r austfiringafjrungi. ar varpar hann ljsi a sem margirtelja landlga plgu n tmum svo a ekki su blbnirvi gjrningnum a finna Biblunni.

a inaarmenn eigi til a leggja metna sinn a mga ti er fheyrt a eir geri strri stykki utandyra. En eins og flestir hafa frtt, ea jafnvel s myndbirtingar af facebook, hefur bori v a tristar skti vavangi rtt fyrir asalerni su nsta leiti. Jafnvel hefur mrgum komi til hugar a rttast vria lta borga fyrir a gera arfir snar v svo vel s flk skla a greia fyrir a vera til, a v detti ekki hug a fara salerni keypis.

En texti rbergs Brfi til Lru upplsir hva fer raunverulegafram slarlfi tristans vi essar astur. Og vi v getahvorki fjrsektirn Biblantt ngilega sterkar vivaranir, hva a gjaldskyldirkamrar komi a gagni.

a var logn og heiur himinn. Sl skein suri. Sumarfuglarnir sungu surn starlj runnum og mum. Fram undan blasir vi fagurt hra, skrtt skgarkjarri og grsugum eldfjllum. Fjllin eru frumlega ger og einkennileg, rtt eins og forsjnin hefi skapa au me sru samviskubiti t af hrkasm sinni Rangrvllum. Fyrir nean skgarbrekkurnar glampar hafi himinbltt, alsett eyjum og vogum, - helgi og fegur svo langt sem auga eygir.

etta er dsamlegur heimur. essi mjka stemming yfir hafi og hauri, ilmur r grnu grasi og skgarangan. Hvar er g? Er g komin suur talu? Er etta hi himinbla Mijararhaf, sem Dav Stefnsson kva um pervislegt kvi? Ea er etta kannski sumarlandi, ar sem Raymond drakk himnesk vn og reykti vindla sluhlpinna tbakssala? g settist niur skgarrunn og skeit. setum snum kemst maur andlegt samflag vi nttruna.


Svartidaui spariftum


Mojo

Hversu oft hefur einhver sem ekkir ori lvaur oghaga sr ann htt sem ekki var von ? hkka rminn vanalega miki vi a upphefja eigi gti, jafnvel beitt ofbeldi, gert sig sekan um kynferislegt lauslti, ori valdur af eyileggingu eignum, ea stai a einhverjum rum neikvum agerum sem ekki eru elislgar?

Hugleiddu etta augnablik - eins hvort etta eigi eitthva skyltvi birtingarmyndir heilsteypts persnuleika, krleika ea jkvni? - Samflagi viurkennir fengi sem flagslega jkvtthjlparmealog ar me vntanlega birtingamyndir ess, jafnvel a urfi stundum a nota afsakanir vi; hann ea hn gat n lti a essu gert skumlvunar.

etta sama samflag telur sjlfsagt a gera einstaklingnum erfitt fyrir vi a skaa sjlfa sig og ara me tbaksreykingum ar sem flk hittist almannafri. svo a fylgifiskar tbaks su ekki sambrilegir, eru r saklausar hj andsetningu persnuleikans. a er t.d. ekkt a einhver hafi tapa srvi a reykja pakka af sgarettum og hafi af ess vldum gengi skrokk rum, splundra heimiliea drepi mann.

rtt fyrir a fengi hafi fylgt manninum gegnum aldirnar hefur almenningur sennilega aldrei veri fjrv a f haldbrar skringar eim andlegu afleiingum sem neysla ess veldur. Skasemi fengis mannsandann getur veri djfulleg og tti v a vera opinberlega viurkennt a orsakannaer a leita snilegum andaheimi, - en a er ekki svo heimi ntma efnishyggju.

alcohol

Til a tta sig hvers konar fler vi a eiga er rtt a skoa merkingu ora sem hf eru yfir fengi, s.s. brennivn, vnandi (spritus), alkhl osfv. arna er um lkingaml a ra, sem m.a. a hfa til lfsins vatns, a mestu ttar Mi-Austurlenskrigullgerarlist.

a mtti tla a ori vnandi skri sig a fullu sjlft v samhengi egar tala er um huga, lkama og sl. Me skrskotun til ess a andinn s s hluti eirrar renningar sem samsvari slinni. essarimerkingu vnandans hefur veri haldi til hls vestrnu samflagi ar sem alkahl er viurkennd efnafri til flagslegra nota.

Efnafrilegaskringin vnanda er s a hanns gerurrgerjuumvkva, sem er hitaur og sur fengi undan vatninu og myndar gufu. egar gufan er leidd rr og kld ttist hn og verur a vkva sem ermun sterkara fengi en t.d. vn og bjr. Slkur vkvi fkk latneska heiti spritus, vnandi.

Ori alkhl er sagt upphaflega dregi af arabska orinu "Al-Kuhl" enska afsprengi erghoul. En samkvmt arabsku er Al-Kuhl ea al-gohul, andinn yfirtekur holdi. Alkholer, samkvmt essari Mi-Austurlensku jtr, illur andi sem skist eftir mannsholdi.

etta er eftirtektarvert v ljsi a fengi er banna til flagslegrar ikunnar flestum Mi-Austurlanda. vestrnum rkjum ykjafengisbnn bbiljurog hr landi kallar rki sinn vnanda "slenskt Brennivn".

a fr samt ekki fram hj jarslinni um hverskonar andavar a ra, sem kallai Brennivn rkisins umsvifalaust Svartadaua. Eins ekkir jarslinhugmyndir um a drukki s gegnum einhvern, egar persnuleiki vikomandiverur ekkjanlegurvegna fengisdrykkju.

vnandi

Vi getum liti svo a lkaminn s bstaur hugans, jafnframt v a vera farartki slarinnar efnisheiminum. Hugurinn hefur a geyma persnuleikann sem vi stasetjum okkur me gagnvart rum, stundum kalla eg. Slin er hin ri vitund sem tengist alheimsorkunni nokkurskonar strikerfihuga og lkama gegnum lfi.

Vi eimingu alkhls er kjarna vnanda n. Me v a setja fengi lkamann er essi andi innbyrtur, sem gerir einstaklinginn berskjaldari fyrir nlgum flum sem mrg hver eru snilegri tni. etta telja flestir httunnar viri til a losa um flagsleg hftt.d. feimni og stundum er sagt a l s innri maur.

En jafnhlia slvir fengi dmgreind og egar of miki er drukki slokknar henni og hugurinn dettur t af og til ea jafnvel sofnar. a sama arf samt ekki a gerast me lkamanna er hgt avakna upp sar allt rum sta en eim sem hugurinn hvarf fr, jafnvel frttaaf fullu fjri astum sem ekki er kannast vi, etta er stundum kalla blackout, og l verur annar maur.

Blackout

a sem gerist blakcouter a s gi andi sem vi kllum sl kveur a yfirgefa partivegna eirrar eitrunar sem hefur ori huga og lkama. Orkubrautir slarinnar eru ekki lengur tengdar lkamanum, kunnug myrk fl hafa yfirteki strikerfi og halda part blokkinni til a fra snum sjlfhverfu hvtum lkama annars manns burts fr hans anda og eli. a verur erfiara eftir v sem etta gerist oftar fyrir slina a sna til baka reiuna og persnuleikinn getur brenglast varanlega.

Efist einhver um a blackoutgeti haft svogeigvnlegar afleiingar a jafnvel illir andar taki yfir persnuna eru til mmrg dmi ess og arf ekki a fara aftur tma Jns Hreggvissonar til a finna hlistur. N tmum getur andsetning meir a segja orisvo alger a erfitt getur reynst a finnaDNA sl ess einstaklings sem er andsetinn vettvangi. a er rf r san dmsml vegna manndrps sndi etta svo ekki verur um villst, sj hr.

Til a endurheimta slu sna verur a endingu a eitt til raa leita astoar eirra sem hafa komist t r vtahring alkhlismameandlegri vakningu. Losa annig um gnartk kunnra afla alkhlsins hvort sem vi kllum auSvarta Daua upp slensku ea Al Ghoul upp Mi-Austurlenskanmta. verureinungis hgt a viurkenna vanmtt sinn gegn fengi og treysta ri mtt.

N vil g taka fram a g tel mig ekki vera fanatskanbindindismann og er ekki a leggja rum lfsreglur. En vegna reynsluminnar af fengi vildi g reyna a benda hva leynist undir spariklnai eirramyrku afla sem erufylgifiskar fengisneyslu.


Sra Jn - aumasti prestur slandi

etta sagibiskup um sra Jn, og lt hann einnig hafa a eftir sr a ekki gti hann mynda sr a til vri veslli og ftkari prestur verldinni. brfi biskups kemur fram a sra Jn hafi flosna upp, flakka um verganginn, en brn og kona gengi betlandi b af b. Sra Jn tapai oftar en einu sinni aleigunni, meir a seigja snginni sinni. En hann tapaialdrei fjlskyldunni.

goodfriday

Einu sinni var a svo a ttfri ttu mikil aluvsindi. Eftir a slendingabk var llum agengileg hefur fari minna fyrir essum frum enda getur hver sem er flett sjlfum sr upp einrmi og komist a v til hvaa hfingja rtur liggja. svo gagnagrunnur slendingabkar s ekki tmandi og stundumtnist rurinn er hpi a hgt s a bta vi vitneskju me frekari eftirgrennslan.

Fyrir rmum 30 rum san var g heilan vetur hj afa mnum og nafna. sndi hann mr ttartlu sna sem honum hafi nlega veri fr og tti okkur etta athyglisvert plagg. a sem mr fannst merkilegast essari ttartlu var hva miki af Jnum var tt afa mns, ekki ng me a hann hafi veri Jnsson ht mir hans Jnbjrg Jnsdttir. ttleggur Jnbjargar fr fljtlega t um van vll eintmum Jnum v a var ekki ng me eir vru mann fram af manni heldur voru systkinahpar stundum me tveimur og a mig minnir remur Jnum, ef einhver Jninn hafi falli fr sku. a var samt svo me Jn fur Magnsar afa a hann var Sigvaldason og san var hfilega miki af Jnum eim legg, annig a halda m ri langt aftur aldir.

ennan vetur stum vi nafnarnir vi eldhsbori, sem Jn Sigvaldasonhafi sma, kvld eftir kvld og rddum horfna t og sagi hann mr oft hva a hefi veri bagalegt hva hann hefi haft ltinn huga ttum snum yngri rum v egar hann mundi fyrst eftir sr hefu gmlu konurnar haft a alveg hreinu hver var hvaa Jn.

jsgurnar hans Sigfsar Sigfssonar voru svo eitt hugamli sem kom til umru vi eldhsbori, svona nokkurn veginn um lei og g las r. ar mtti finna mikla jasagnapersnu sem var Jnsdttir r ttartlunni, sem ekki verur ger skil a essu sinni. En einn var s Jn sem vi afi minn stoppuum srstaklega vi, hann var Brynjlfsson, s sem Hannes biskup Finnssonkallai aumasta prest slandi. N dgum er v sem nst hgt er a kalla fram hvaa Jn sem er r fortinni alheimsnetinu, svo ekki s tala um sra Jn, ar sem m nnast f visguna alla.

egar forvitnast er um sra Jn Brynjlfsson kemur ljs a hann var ekki eins aumur og or biskups gefa til kinna, ef mia er vi runarkenninguna, v hann mun n vera einn af helstu ttferum austfiringa. svo 225 r su milli mn og sra Jns, er tiltlulega fljtlegt a fletta honum upp netinu annig a heillegt vigrip fist og ekki er verra a frimaurinn rmann Halldrsson hafi gefi t bkina Mvabrk fyrir daga netsins ar sem hann hefur teki saman efni vikomandi vi Jns Brynjlfssonar.

a er yfirleitt meira vita um presta en aluflk fyrr t, af eirri einfldu stu a eir urftu a fylla t kirkjubkur og skrifuu talsvert um sjlfa sig v mlavafstri sem brflega fr milli eirra og yfirvalda. etta efni skkti rmann Halldrsson sr ellinni og sagist hafa gert a a.m.k. tveimur orskum. Sra Jn Brynjlfsson og kona hans Ingibjrg Sigurardttir, eru einhverjir mestu ttarforeldrar Austurlandi. nnur er s a vi hans er sguleg, v a lklega er um a ra takanlegustu ftkrasgu nokkurs manns prestasttt. Eins sver rmann ekki fyrir, a hugi hans essum rsnauu presthjnum hafi me a a gera a hann tt til eirra a rekja.

slendingabk hefur etta vigripa geyma; Jn Brynjlfsson Fddur um 1735, ltinn Ormsstum Eiaskn, S-Ml. 15. febrar 1800. Djkn Skriuklaustri 1758-1760. Prestur Hjaltasta tmannasveit 1760-68, Skeggjastum Langanesstrnd 1768-76, mun hafa flosna upp aan 1775. Kom brnum snum og konu sinni fyrir Austurlandi en fr sjlfur suur land strax. jnai Landingum veturinn 1776-77 og settur prestur Holtaingum Landsveit mestallt ri 1779. Fkk Fjararskn Mjafiri, S-Ml. 1780 og var ar Firi 1780-83, kom anga sunnan r Holtum Rang. Var Hesteyri Mjafiri 1783-84 og Krossi Mjafiri 1784-85 er hann fr a Eium. Prestur Eium Eiaingh fr 1785 til dnardags 1800.

Kona hans var Ingibjrg Sigurardttir fdd Eyvindarmla Fljtshl 1744, ltin Dlum Hjaltastaaingh 4. september 1834. Prestfr Eium. Vinnukona Krossavk, Refsstaarskn, Ml. 1801. Barnfstra Hofi, Hofsskn Vopnafiri, N-Ml. 1816. Fair Jns var kallaur Brynjlfur allstaarMarksson ea Tuttugubla Brynki.

Eiavinir hafa teki etta saman vefinn sinn um Jn Brynjlfsson (1735-1800) var prestur Eium 1785. Kona hana var Ingibjrg, systurdttir Hans Wium(Bel). Jn var Sunnlendingur, og hafi gegnt prestjnustu msum stum, m.a. Austurlandi, en hafi lengst af bi vi sra ftkt og meg, svo mjg a Hannes biskup kallar hann aumasta prest slandi brfi 1792, enda hafi hann oftar en einu sinni komist vonarvl. Hans Wiumaumkar sig yfir ennan, tengdamann sinn, og byggir honum Eia 1785, og ar kallast hann bndi nstu rin.

Nokkru ur en Hans lst (1788) hafi hann selt ri rnasyni mgi snum Eiastl. Flutti rur Eia 1789 og hrkklaist sra Jn Gilsrteig og san Ormsstai, sem voru eyi, bj ar til viloka ri 1800, og virist hafa bnast smilega. au hjn ttu fjlda barna; af eim komust 10 legg og 9 eignuust afkomendur. Er mikill ttbogi af eim kominn. ar meal eru nokkrir helstu frimenn og rithfundar Austurlands, svo sem Jn Sigursson Njarvk, Halldr Ptursson fr Geirastum, Sigurur skar Plsson og rmann Halldrsson, en hann ritai tt um forfur sinn og birti bk sinni Mvabrk (1992).

a m kannski segja a litlu vri vi etta a bta ef ekki kmi til Mvabrk rmanns Halldrssonar. En ar kemur fram rtt eins og hj Eiavinum a Ingibjrg Sigurardttir kona Jns var dttir Belar, dttur Jens Wiumsslumanns, sem var systir HansWiumsslumanns Skriuklaustri Fljtsdal. Jn var sunnlenskura tt og ekki gott a sj hvort hann var fddur Rangrvalla ea rnessslu v eins og kemur fram viurnefnum fur hans, tuttugubla Brynka ea Brynjlfur allstaar, bj hann va.

a er Skriuklaustri undir verndarvng Hans Wium sslumanns sem Jn Brynjlfsson hefur sinn starfsferil, sem djkni v svo a hann hafi veri bin lra til prests hafi hann ekki aldur til vgslu. Ingibjrg sem tti eftir a vera kona hans er fdd Suurlandi en hefur sennilega alist upp Austurlandi og au kynnst ar. Sigurur fair hennar var sunnlenskur og hafi hann fari me klausturumbo Suurlandi, en drukknai Lagarfljti og hefur sennilegast bi Surtsstum Jkulsrhl v Bel kona hans var yfirleitt kennd vi Surtsstai.

Jn hafi tskrifast fr Sklholtsskla 1755 og var djkni Skriuklaustri 1758-1760, egar hann vgist Sklholti sem prestur Hjaltasta. Eldklerkurinn Jn Steingrmsson var vgslubrir hans og ttu mestu harindi slandssgunnar eftir a marka lf eirra beggja. Jn og Ingibjrg giftast 1765 en ri ur fist elsta barn eirra. Ingibjrg hefur sennilega talist vera a sem kalla var ttgfug manneskja v hn var af Wiumtt sem stri sig af tengslum vi dnsku konungsfjlskylduna. Afi hennar Jens Wiumvar danskur og hafi komi til slands sem undirkaupmaur vi Reyarfjr og var sar sslumaur Mlaingi me asetur Skriuklaustri.

au Ingibjrg og Jn eru Hjaltasta til rsins 1769 og hfu au eignast rj brn, au Sigurveigu, Elsabetu og Brynjlf. taka au sig upp og flytjast Skeggjastai Langanesstrnd, ekki er vita hva var til ess. ar er Jn prestur til 1775 en flosnar hann upp. a a flosna upp ir essum tma a vera matarlaus, heylaus og jafnvel eldiviarlaus. hfu bst vi barnahpinnSigurur, Bel, Nels og Kristn. bkinni rferi slandi sund r, eftir orvald Thoroddsen, segir a 1774 hafi strharindi veri Mlasslum og flk di r hungri, 60 manns Norur-Mlasslu og presturinn Skeggjastum flosna upp og yfirgefi braui.

Til eru heimildir um hvernig brotthvarfi sra Jns var htta, m.a. vegna ess a hann var sakaur um a hafa selt pott sem hann hafi vesett. Biskup segir brfi vegna ess mls a ekki s rtt a sakfella Jn vegna pottslunnar ar sem hann hefi selt hann ney og kaupandanum hafi veri fullkunnugt um vebndinsem pottinum hvldu. Eins kemur fram ferabk Olaviusar, sem kemur Skeggjastai nokkrum rum eftir brottfr Jns, a Skeggjastair su eitt llegasta brau llu landinu.

Sagt er slendingabk a Jn hafi komi fjlskyldunnifyrir bjum Hrai eftir brottfrina fr Skeggjastumog sjlfur fari suur land og haldi ar til nstu rin. rmann Halldrsson telur a fjlskyldan hafi veri me honum Suurlandi ann tma, nema Sigurur sem hafi veri hj Bel mmu sinni Surtsstum. a merkir hann m.a. v a lafur sonur eirra hjna fist fyrir sunnan og sennilega Gurn. Eins a a Bel dttir eirra giftist og stafestist sar Suurlandi. Bendir a til ess a annahvort hafi hn tt ar tengingu fr skurum ea ori ar eftir egar fjlskyldan flutti aftur austur.

rin 1776-1780 Suurlandi voru Jni erfi en ar er hann sagur hafa jna Land- og Holtaingum tmabundi og afleysingu, ess milli er hann talin hafa hokra ea jafnvel veri vergangi vi a framfleytasr og snum. a biskup hafi veri honum innanhandar me hlaupaverkefni hafi hest og klleysi stundum komi veg fyrir a hann gti ntt sr a. Jn hafi haft von um a komast a sem prestur Einholti Mrum Hornafiri egar hann fr fr Skeggjastum, en af v var ekki.

a var ekki fyrr en 1780 a Jn var aftur settur sem sknarprestur og Firi Mjafir, en ar var bndakirkja annig a jrin var ll bndaeign en kirkjan hafi hana hlfa fyrir prestinn. egar Jn kom me fjlskylduna Mjafjr var fyrrverandi prestfr Firi, anniga fjlskylda Jns hafi ekki nnur hs a venda en kirkjuna fyrst um sinn. Skmmu eftir a au komu Fjr keypti Hermann Jnsson Fjr af gmlu prestfrnni,sem var tengdamur hans, og flutti r Sandvk Mjafjr. Samdist eim sra Jni um a Hermann hefi Fjr allangegn v a hann greiddi kvena upph til Jns fyrir a lta eftir afnot af kirkjuhluta jararinnar.

Jn flutti sig san t Hesteyri ar sem kirkjan hafi tk henni hlfri og var ar me ltilshttar bskap auk ess a drgjapreststekjur snar me smi. Hermann greiddi honum ekki alla umsmdu upph fyrir a vkja af Firi, taldi a eiga a ganga upp viger kirkjunni, sem hefi lti sj Jns t Firi. Fjlskyldan flytur san t Kross sem er yst Mjafiri og hefur veri lng lei fyrir sra Jn a fara til a messa Fjararkirkju inn fjararbotni. a virist vera a Hermann hafi fengi Mjfiringa sveif me sr a hrekja Jn og fjlskyldu r Mjafiri.

Hausti 1784 kom Hermann a Krossi, ar sem sra Jn var . Sagi hann vi konu prestsins a hann tlai a lta taka brnin fr eim og flytja au upp Hra, en hn spuri hvort honum tti a tiltkilegt, ar sem au lgju rmunum kllaus og grindhoru, en sagi Hermann a fyrst hn vildi ekki ganga a essu, geti hn hkt yfir eim og naga um holdlausarhnturnar eim, en hn svarai , a hann talai sem rlmenni eins og hann vri maur til. En daginn eftir hreppamti har bannai Hermann llum sknarmnnum og lagi reii sna, ef nokkur dirfist a rtta brnum sra Jns hjlparhnd ea honum sjlfum. Hlst Jn vi Krossi anga til um mijan vetur 1785, a heimili leystist upp. Voru Mjfiringar tregir a hjlpa honum vegna banns Hermanns, en geru a sumir. (Hannes orsteinsson, jskjalavrur-Prestasgur.)

au voru tv str fllin sem dundu sra Jni og fjlskyldu Mjafiri. Anna var koma Hermanns Fjr og hin voru muharindin sem gengu yfir landi 1783-1785. Sumari 1784 reikuu um sveitir landsins uppflosna flk mttvana af hor og hungri. v auk eiturmunnar hafi veturinn undan veri hemju harur, firi hafi lagt t til ystu annesjaog va ni frosti htt metra ofan jru. Hrmungarnarlku bsmalann jafnvel enn verr en mannflki, sem strfll r hor og hungri.

ann 10. jn sumari 1784 skrifai, Jn Sveinsson sslumaur S.Mla sslu, sem hafi asetur Eskifiri, brf sem fr me vorskipinu fr Djpavogi til Kaupmannhafnar ar sem m.a. mtti lesa etta; ... Engin ingh allri sslunni virist svo vel sett, a hungursney veri ar umflin jafnvel n sumar. flestum sknum eru fleiri ea frri mist flnir af jrum ea fallnir r sulti,,, vera v allir a deyja n undantekningar, slir sem ftkir. Nema yar Konunglega Htign allra mildilegast af landsfurlegri umhyggju lta vildi n til essara yar rautpndu ftku undirsta .... a var vi essar astur sem Hermann Firi tti samtali vi prestfrna Krossi.

a fr svo a sra Jn hrkklaist r Mjafiri, en fram vor dvelur hann samt Firi undir verndarvng Hermanns, eftir a fjlskylda hans hafi veri leyst upp og send burt r firinum. Hermann hafi af manngsku teki a sr framfrslu prestsins gegn 16 rkisdala megjf, sem ekki kemur fram hver tti a greia. egar Jn yfirgefur Mjafjr hirir Hermann af honum smaverkfrin og sngina upp skuld. Innheimtuagerir Hermanns hendur Jni stu lengiyfir. Rmum sex rum seinna, ri 1791, krir Hermann hann fyrir kirkjustjrnarri, stiftamtmanniog biskupi, a v ervirist vegna vangoldins uppihalds og skuldar vi kirkjuna Firi. eru Jn og fjlskylda bina ba bi Eium, Gilsrteigi og komin Ormsstai.

Eiavinir segja hr a ofan,a svo virist sem Jni hafi bnast smilega sustu rin Ormsstum. a svo a brinn hafi veri eyi rin undanog jafnvel talin barhfur egar fjlskyldan kom Ormsstai. lyktanir um gan bskap telur rmann Halldrsson vera dregnar af gerabk hreppstjra Eiahrepps um tundarskrslu. ar koma fram gjld fr Ormsstum og a eitt ri hafi einungis tveir bir hreppnumverihrri gjaldendur. En ber til ess a lta a brn hjnanna voru uppkominn og eir Brynjlfur og Nelsvinnumenn heima Ormsstum.

Sra Jn jnai Eium 15 r eftir a hann kom upp Hra r Mjafiri, en hafi stt um lausn snemma rs 1800, stiftamtmaursynjaihonum vistulaustum lausnina fyrr en fardgum 1801. a brf barst Jni aldrei v egar brfi kom Ormsstai " hafi sra Jn fengi lausn fyrir fullt og allt eftir armusamt lf og takanlega vihagi". Ingibjrg tti langt lf fyrir hndum ar sem ekki er alltaf kunnugt um hvar hn dvaldi, en hn lst 91 rs a aldri Dlum Hjaltastaingh hj lafi syni snum.

Brn eirra hjna eru talin hafa ori alls 13 og 10 eirra komust til fullorinsra, Sigurveig eirra elst fdd Hjaltasta og Magns eirra yngstur fddur Mjafiri. Er ekki varlegt a tla a einhver barnanna riggja sem ekki komust til fullorins ra, hafi lti lfi muharindunum. Um au er lti vita anna en a ein stlka mun hafa heiti Bolette. slenskum viskrm segir: Mikill kynblkur er af sra Jn Brynjlfssyni og Ingibjrgu Sigurardttir, margt myndarflk. ttum Austfiringa segir: Margt var efnalti af afkvmi hans, en margt vel greint og gsemdarflk og rvant.

N egar g hef raki slendingabk ttartlu til "aumasta prests slandi" og rifja upp a sem vi afi minn rddum vi eldhsbor Jns Sigvaldasonar um ri, hef g m.a. komist a v a Jn Sigvaldason fair afa mns tti bir ttir a rekja til sra Jns og Ingibjargar. Mir hans Gurn Jnstttir var komin af Nels sem var bndi Hrollaugsstum Hjaltastaaingh. Og fair hans Sigvaldi Einarsson var komin af Sigurveigu elsta barns eirra presthjnanna, hn var hsfreyja Jrvk Hjaltastaaingh. au Gurn og Sigvaldi voru remenningar.

a er ekki laust vi a g finni fyrir stolti yfir v a eiga ttir a rekja til svorautseigra og samheldinna hjna, sem ltu ekki erfileika sundra fjlskyldunni. Eins fyrrverag mig ekki fyrir a a eiga jafnlangt genin a skja til annars austfirsks ttarhfingja, sem var Hermann Jnsson Firi. En um Hermanner sagt slendingabk; Hr vexti og smilega gildur. "Heldur tti hann eigingjarn en ekki nskur, rrkur og gengur nokku". Og slenskum viskrm: "Var hrashfingi sveit sinni, augaist mjg a jrum og lausaf, bmaur gur og mikill atorkumaur til sjsknar, rausnsamur og strgjfull vi ftklinga". etta flk var fyrir eirri gfu a leiir lgu saman Mjafiri, egar yfir gengu mestu hrmunga r slandssgunnar.


Mara, sendingar og slfarir

Fyrir stuttu var athyglisvert frsgn Vsi, sem byggir vitali vi ekktan sjnvarpsmannar sem hann lsti svefntruflunum sem hfu angra hann fyrr vinni. Truflanirnar sagi hann hafa veri lkar v a hafa eitt heilu nttunum forgari helvtis. Frsgnin var notu til frilegrar skringar v sem kalla er svefnrofalmun vi kynningu nrri bk Erlu Bjrnsdttur um svefn, en Erla er doktor slfri. bkinni, sem heitir einfaldlega Svefn, segir a svefnrofalmun lsi sr v a einstaklingurinn lamast algjrlega egar hann sofnar ea egar hann vaknar. getur hann hvorki hreyft legg n li en er me fullri mevitund. Ofskynjanir geta stundum veri hluti af svefnrofalmun en lmunin varir oftast stutt og er hgt a f vikomandi r essu standi me v a snerta hann ea tala vi hann.

rija auga lf og daui

a sem ekki var sur athyglisvert, en frsgn sjnvarpsmannsins, voru kommentin sem lesendur settu undir frttina. v flest eirra bttu talsveru vi essa rstuttu frilegu skringu svefnrofalmun. kommentum mtti finna frsagnirflks sem hefur fr svipari reynslu a segja, svo sem essar:

etta er skn illra afla handan essa heims. ekki etta af eigin reynslu....

Hef upplifa etta san g var unglingur og kemur enn (51 rs) en sem betur fer ekki oft. Sast reyndi g a kalla manninn minn sem var frammi (g heyri vel i honum) hann heyri einhvern kalla og fr herbergi sonar okkar v hann heyri karlmannsrdd...g fann lkaa etta var ekki mn rdd, heldur djp karlmannsrdd egar g kallai hann og urfti g a kalla mrgum sinnum anga til a hann ttai sig hver etta vri....

g er 42 ra og hef barist vi etta alla vi sasta kasti fkk g gr og var a mitt fyrsta erlendri grund. g heyri mikinn barnsgrtur og var sannfrur um a ar fri draugur ltins barns fer og skrai g hjlp til mur minnar sem sat ekki nema 3 metra fr mr en hn heyri ekki pp mr, oftast eru etta draugar ea rar en einstaka sinnum brn a leik og grnast au mr og ver g ekki hrddur....

g hef dla vi etta nkl sama og lka san g var 14 ra. g ni ekki a losna vi etta fyrr en g eitt skipti alveg mevita, kve a krossa mig essum astum....

Bara kalla Jes ef etta gerist annig sigraist g essu....

a sama geri g egar g er lmu og veit g um ara konu sem kallar lka Jes og a virkar....

etta stand hefur alltaf kallast "slfarir", g hef glmt vi etta san g var barn og hef mikla reynslu essu ;) etta gerist egar slin er a tengjast lkamanum eftir a hafa veri fjarverandi, etta getur gerst bi egar maur er a fara a sofa og egar maur vaknar en yfirleitt gerist etta egar maur vaknar, "lamast" maur oft mean slin er a n tengingu vi lkamann....

etta hefur veri ekkt ldum saman og etta er einfaldlega skn drauga og pka og hefur ekki me neitt anna a gera....

a finnst flestum snir draumar merkilegir og a eir hljti a boa eitthva. Jafnframt hafa fir mikinn huga draumum annarra og geta venjulega teki undir au sjnarmi a draumar su ekki til a hafa miklar hyggjur af, en Erla segir; "etta tengist oft lagi, reglulegum svefntmum og etta er ekki httulegt. a er mjg mikilvgt a maur viti a egar etta gerist v etta er mjg hugnanlegt og gileg reynsla."En essu tilfelli ar sem martr fylgir svefnrofalmun virist flestir hafa fr gn a segja og ekki er a af kommentunum a skilja a um meinlausa upplifun s a ra.

n ess a fara djpt a, hef g sjlfur ori fyrir svipuum upplifunum svefni. Fyrr vinni tengdi g etta reglu, eins kom fyrir a svipu lkamleg hrif geru vart vi sig vku, .e. andnau og brjstverkur sem vari yfirleitt stutta stund. Eftir a hafa gist hjartadeild fyrir 16 rum san, me tilheyrandirannsknum sem leiddu ekki ljs lknisfrilega httutti hjartasjkdma n a srstakrar eftirfylgnivri rf, gerist a fyrir tveimur rum a hjarta skemmdist vi a upplifa essa tilfinningu sendurteki vku, sem svefni, og me tilheyrandi draumarugli. Hjartafall var eitthva sem tti ekki a geta komi fyrir mann eins og mig. Vegna eftirkastanna hef g miki velt fyrir mr hverju stir. Einna helst hefur mr dotti hug asknir fyrirbriga, sem kallast jsgunum mara og sendingar.

Mara er samkvmt jtrnni, vttur sem rst sofandi flk. a a f martr er a vera troin af mru. orabk Menningarsjs, 1988, er mara skilgreind sem vttur sem tla var a tri flki ea jarmai a v svefni; sbr. martr: mara treur einhvern; a hvldi honum eins og mara, sem yfirfrri merkingu ir a hann hafi ungar hyggjur. Venjulega finnur s sem fyrir martr verur eitthva rsta fast bringu sr, svo a a verur brilegt. Lknavsindinrekja etta til hindrunar andardrtti, skum veikinda t.d. kfisvefn, ea jafnvel gilegrar legu og ess a rmft hafi dregist yfir vitin.

jsgum Sigfsar Sigfssonar eru nokkrar frsagnir af fyrirbrinu. ar er frsgn af mru sem Sveinn Jhannesson fr Seljamri Lomundarfiri fkk Sklum Langanesi egar hann var ar vert 1914. a vildi til Sveini fannst komi a sr og lagst ofan sig svo r honum dr allan mtt og lei honum mjg illa ur en af honum ltti og hann gat sni sr. Sveinn hugsai n a etta kmi til af hentugri legu og hagkvmri blrs. Skmmu sar kom aftur fyrir a sama og llu verra nema n gat hann brotist um og sni sr og hvarf loks maran. En enn skri Sveinn etta sem fyrr lkna vsu. rija sinn kom mara og tr Svein. Var a n svo lengi a honum tti tvsnt hversu fri anga til hann gat reki upp org og ltti honum. var Sveinn orinn reiur mjg, v skaprkur var hann tt stilltur s. Kallar hann hstfum: Ef hr er nokkur djfullinn sem er a na og kvelja mig fari hann til Helvtis. Upp fr essu tr engin mara Svein a Sklum.

Ein frsgn Sigfsar er fr Vivllum Fljtsdal ar sem sama maran leggst hvorki meira n minna en fjra svefni smu ntt, hvern ftur rum. S fyrsti hafi veri vakin af rum egar hann var var vi martr hans, s sofna san, en ekki s sem fyrir mrunni var. San fr s martr stuttu seinna og s sem hana fyrstur fkk vakti hann. ar sem eir lgu n bir andvaka vera eir varir vi a riji flagi eirra er kominn me martr svo eir vekja hann. egar eir rr bera sig saman um hva hafi dreymt var a eins hj llum, eim fannst eitthva hafa lagst ofan sig. mean eir eru a tala saman heyra eir uml stlku sem svaf vi stigaskr fyrir ofan og vekja hana. egar hn var spur hva hefi angra hana segir hn a einhver djfullinn hafi lagst ofan sig.

Fleiri sagnir af mru eru jsgum Sigfsar og ar er m.a. sagt fr v hva Freyingar kalla fyrirbri. Eins m lesa samantekt orsteins fr Hamri um mru jviljanum fr v 1975 og hversu tbreidd vitneskjan um hana hefur veri fr fyrstu t. Mrunnar verur vart um allan heim og tali er a 1 af hverjum 5 veri fyrir barinu henni einhvertma lfsleiinni. doktor.is m sj svar Bryndsar Benediktsdtturum mru, hn er srfringur heimilislkningum, me svefnrannsknir sem srsvi.

egar g skoai hvort jsgurnar greindu fr asknum, ar sem svipu lkamleg yngsli koma fram vku og egar mara treur mann svefnrofalmun, rakst g fljtlega sguna um Brest. ar segir fr Pli Plssyni, sem bj Kverkrtungu Langanesstrnd upp r miri 19. ld og fkk sendingu sem hann vildi aldrei tj sig um og fr v sennilega vitneskjanum hvers elis sendingin raunverulega var grfina me Pli. En essi sending fr samt ekki fram hj neinum sem umgengust hann lifanda lfi eftir a sknin hfst. etta er ein ekktasta frsgn af sendingu og er v sem nst llum jsagnasfnum. Auk ess a vera ekki einungis munnmlasaga, heldur skr heimild egar atburirnir gerast. a sem vakti ru fremur athygli mna, var ekki sagan af sendingunni sjlfri, heldur endalok Pls.

egar a Pll hafi flosna upp og nokkru eftir a konan hrkklaist a heiman, fr hann til vinar sns Vopnafiri og ba hann um a f a deyja undir hans aki. Vinurinn bau hann velkominn, en fannst ekkert benda til a hann vri dauvona. En Pll sagist vera orinn kaldur upp a hnjm og v yriekki aftur sni. a fr svo a Pll var allur innan slahrings. a var essi tlimakuldi Pls sem fkk mig til a taka srstaklega eftir sgunni um Brest, v kuldinn hlyti a hafa stafa af hjartafalli, svo vel kynntist g eim vgesti egar hann var mr sendur.

jsgurnar hafa a geyma sagnir af msum gerum sendinga, og me hvaa kunnttu r voru uppvaktar. Tilgangur eirra til forna er aallegatalinn hafa veri a leita fregna um a sem fram tti eftir a koma. En seinni ldum snist tilgangur sendinga vera stefnt til hfus rum. Sigfs Sigfsson segir a munurinn sendingum og afturgngum s s a sendingar su su uppvaktar af eigingirni manna sem kni r til illra verka sna gu, mean afturgngur fari um af eigin hvtum. Sendingum s tla a fullngja verstu hvtum mannsins s.s.heiftarhefnd og drpi, su r einnig stku sinnum framkallaaraf fgrgi. Algengastir voru snakkar, tilberar og rar.

tla mtti a allaressar gerir sendinga vru a sem einu nafni kallast pkar, ea djflar Biblunni. En a er ekki svo einfalt. Samkvmt slenskri orabk Mls og menningar er sending, -ar 3 uppvakningur, sendur til a gera rum mein, sem er fullu samrmi vi Sigfs. ar er djfull 1 illur andi, andskoti, fjandi, pki, og samkvmt smu orabk er pki 1 ri, smdjfull. etta m svo finna um djful Biblunni, Opinberun Jhannesar 12.9; Og drekanum mikla var varpa niur, hinum gamla hggormi, sem heitir djfull og Satan, honum sem afvegaleiir alla heimsbyggina, honum var varpa niur jrina, og englum hans var varpa niur me honum. a er v nokku ljst a sendingar eru sjlfu sr ekki djflar, heldur eru eir sem r uppvekja og senda, haldnir djflum.

Reyndar er gert r fyrir v flestum trarbrgum a jrin s djfulsins. norrnnigoafri var afkvmi Loka, Migarsormurinnerkifjandi sa, sem umlukti Migar mannanna. Mhamestr ba pkar meal mannannasem kallastJinn, mta mtur m finna flestum trarbrgum. Margir lta frsagnir Opinberunarbkar Nja testamentisins af djflinum, sem og annarra trarrita, sem hi mesta rshjal ea mesta lagispdm sem gti tt eftir a koma fram.

En allt eins getur veri a gjrfll heimsbyggin s n egar afvegaleidd af djflinum. annig a eir sem vera fyrir v, sem kalla var sendingar sendi r sjlfum sr. Nja testamentinu er ess geti hvernig Jes losai vi illa anda sem voru eim haldnir. Matth 8.16 egar kvld var komi, fru menn til hans marga, er haldnir voru illum ndum. Illu andana rak hann t me ori einu, og alla er sjkir voru lknai hann.

"Me ori einu" hvernig m a n vera? -a or inniheldur vissuna um a allt fari vel. annig a ef trin vntir einungis ess ga og verur tkoman eftir v. etta er sama trin ogflytur fjll, nokkurskonar myndun, placebo effect. Illir andar og sjkdmar f ekki staist fyrir slku. Smu hrif m virkja gagnsta tt. a hefur sjkdmavingin gert gegnum fjlmila. ar er flki talin tr um a a fi litlu ri um eigin heilsu n hjlpar lyfja, sem hefur me tmanum leitt til ess a maurinn er sjkasta drategund jarar og hefur undirgengist rlsok huglgs tta.

Hva er a sem hugsar? a eru augun sem sj, eyrun sem heyra, nefi sem finnur lykt, tungan brag og fingurgmarnir sem snerta, kllu skilningsvitin fimm. En hfum vi einhverntman velt v fyrir okkur hva a er er sem hugsar? Sjlfsagt myndum vi fljtu bragi lykta sem svo a a vrum vi sjlf me heilanum. En me innrtingu fr blautu barnsbeini hefur okkur veri tami a hugsa me heilanum rkrnanhtt. Hugsanireru s tegund orku sem stra okkur mevita fram veginn.

a hefur komi ljs a egar heilinn er slkun s.s. hugleislu, fer minna rvekni, rkhugsun, gagnrniog streitu. Vi slkun er jafnvel tali a slfarir geti tt sr sta, ar sem slin yfirgefur lkamannum stund en kemur san aftur. r eiga sr v oft sta svefni ea svefnrofum egar hugsunin veldur ekki reiti. Slfarir lsa oftar en ekki gri tilfinningu sem inniheldur fagra drauma, en geta jafnframt veri ess elis a vitneskja fst um mislegtsem er fjarlgt.

Stundum geta slfarir veri feralag utan tma og rms um fjarlgar slir og lst atburum sem ar gerast n ess a s sem frina fr hafi tt nokkurn mguleika a vita um atburi ruvsi. etta er v stundum kalla rija auga ea astral travelog mtti jafnvel lkja vi gandrei jsagnannanema s fararmti arfnaist skuggalegri undirbnings en hugleislu og slkunar.

Eitt af kommentunum vi frttina Vsi geri r fyrir a svefnrofalmun stafai af slfrum. Anna lsti slfrum; Sem unglingur gat g stundum egar g var a festa svefn, ferast r lkamanum, horft sjlfa mig rminu og svifi yfir fallega dali. (man mest eftir fallegu landslagi) Mr fannst etta magna og gaman, a var ekkert illt essu, engar verur ea neitt og tilfinningin var strkostleg. g las mig til um a etta s algengt unglingsrunum. Man samt ekki eftir a g hafi lamast. Kannski anna fyrirbrigi.

a hafa sjlfsagt allir dreymt fagra drauma svefni ar sem eir eru fer um kunnar jafnt sem kunnar slir. Fyrir nokkru dreymdi mig ag kom byggingarsta, sem systir mn og mgurvoru a byggja sr hs suur Frakklandi. a var ekkert elilegt vi a a mig dreymdi ennan draum vegna ess a au voru a byggja hs essum tma og fluttu a fyrir rmu ri san. Draumurinnvar um sta sem g hafi einu sinni komist grenndvi ur, en a var fyrir rmum tuttugu rum vi brkaup litlu systur. var fari heimskn til tengdamur hennar, sem bj smb. Hn tti sm landskika hinu megin vi gtuna skhalt mti hsinu hennar utan skgivaxinni h.

ennan landskika hafi hn seinna gefi unguhjnunumog hann var g kominn draumi til fylgjast me hsbyggingunni. g horfi niur a hsi tengdammmu systur minnarog s v a g var rttum sta. arna kom svo systir mn me brnunum snum n ess a au yru mn vr. etta var kannski ekkert skrti vegna ess a g hafi oftar en einu sinni rtt a vi systur sma hvar nkvmlega hsi yri stasett og taldi mig vera me nkvma mynd huganum af v hvernig landi l svo a g hefi aldrei komi arna megin vi gtuna, upp essa h.

a sem mr fannst srkennilegra vi drauminn og gera hann raunverulegan var hva a var miki af rum hsum ofar hinni. Eftir a systir og fjlskylda hfu flutt hsi hugkvmdist mr a heimskja hana google earth og ganga sasta splinn street wiew. Og viti menn hsin sem hfu gert drauminn raunverulegan voru street view nkvmlega eins og draumnum.

Sra Jakob Jnsson lsir slfrum tmaritinu Morgunn 2 tbl ri 1940. essa fr hafi mgur hans fari til a heimskja systur sna yfir langan veg og greint fr um lei og henni lauk. a var v vita a hann tti ekki a geta vita um a sem hann var skynja,nema hafa veri stanum egar atbururinn gerist. Sra Jakob hafi etta a segja um slfarir; Lt g lesendum mnum eftir a hugleia a, hvers elis hinar svonefndu slfarir eru sjlfu sr; sjlfur nota g ori eirri merkingu, a s hluti persnuleikans, sem skynjar og hugsar, hafi fluzt um stundarsakir r efnislkamanum, og s v ekki hur skynfrum hans og heilastarfsemi, svo a fundi veri.

a m v segja a heimarnir sem vi upplifum vku og svefni geti v allt eins veri jafn sannir og bum tilfellum upplifum vi lf okkar. Munurinn essum tveimur vitundarstigum er a upplifanirnar vera til vegna mismunandi nmni okkar innra sjlfs. Draumaheimurinn er ekki bundinn eirri rkhugsun sem okkur er innrtt fr blautu barnsbeini, hva er raunverulegt er svo okkar a meta.

myndinni hr a nean er svefnrofalmun hinum msu menningarheimum ger skil einstaklega hugaveranhtt.


Galdur, fr og geimvsindi

Magic

a er sagt a galdur s andstanvi vsindi, svona nokkurskonar bbiljur mean vsindin byggi v rkrtta. v su eir sem tri galdurdraumraflk mtsgn vi sannleik vsindanna.

Svo hafa eir alltaf veri til sem vita a galdur byggir hvsindalegum lgmlum sem hafa mun vtkari tengingar en rkhyggjan, s.s. krafta nttrunnar, trausti ri mtti og sast en ekki sst vissunni fyrir eigin getu vi a fra sr lgmlin nyt.

Ef snn vsindi vru einungisrkhyggja sem byggi v sem egar hefur veri reynt, vru au ar a leiandi eins og sigling ar sem strt er me v a rna straumrst kjlfarsins. nta au fortar stareyndir sem n ekki a uppfylla rna eftir v ekkta. annig vsindi munu aeins fra rk grdagsins mean au steyta skerjum og missa af draumalndum sem framundaneru vegna trarinnar a best veri strt me v a rna kjlfari.

Um mijan ttunda rtug sustu aldar tk a um r fyrir geimfrinVking 1 og 2 a komast til Mars, lgu au af sta fr jru 1975 og lentu Mars 1976. Mun lengri tma tekur a f r v skori hvort lf gti veri rauu plnetunniog a eru ekki nema rfr san a almenningi voru birtar myndir fr kufer aan. NASA sendi svoVoyager nnast t blinn1977 til a kanna fjarlgustuplnetur okkar slkerfi. Og fyrir nokkrum rum komst hann anga, sem avar stefnt fyrir ratugum san, vegna ess a markmii var fyrirfram skilgreint ti blnum.

Nlega voru kynntar niurstur geimvsindamanna sem hfu fundi slkerfisem hafiplnetursvipaar jrinni, ar sem tali er a finna megi lf. Plnetursem eru tuga ljsra meiri fjarlg en en r fjarlgustu okkar slkerfi anga sem Voyager komstnlega. Me tilliti til vsindalegra mlieininga s.s. ljshraa og fjarlgar er ekki nema vona spurningar vakni um hvernig geimvsindamennkomust a essari niurstu r fjarlg sem fyrir rfum rum san var sgtaka mannsaldra a yfirvinna, jafnvel ljshraa.

a arf a lta sig dreymaea detta hug tfrandi skldskap, nokkurskonar galdur, til a skra hvernig fjarlgir og tmi eryfirunninn geimvsindalega. er lka skringin einfld; tminn er mlieining sem vanalega er sett framanvi fjarlgina a takmarkinu, me v einu a setja essa mlieiningu aftan vi fjarlgina er hgt a komast n ess a tminn vlist fyrir, hva ef bi fjarlgin og tminneru sett fyrir aftan takmarki.

annig draumkennda galdravirast geimvsindamenn nota via uppgtva heilu slkerfin og svartholin rafjarlg. En arna er hvorki um a ra skldskap n rkfri, samt sem ur fullkomlega elilegt egar haft er huga a tminn er ekki til nema sem mlieining. a sama vi um fjarlgina sem gerir fjllin bl me sjnhverfingu.

Sjnhverfingar mlieininganna m best sj peningum sem eru mlieining hagsld. Sast kreppa slandssgunnar st yfir gri til lands ogsjvar, ekkert skorti nema peninga sem eru n ori aallegatil formi digital bkhaldstalna.

Allar mlieiningar ba vi au rk a vera virkar vegna ess samhengis sem vi kveum eim. a dettur t.d. engum hug a ekki s hgt a byggja hs vegna skorts sentmetrum, en flestir vita jafnframt asentmetrar eru miki notu mlieining vi hsbyggingar. En varla er hgt a byggja hs n til dags ef peninga skortir ng s til af byggingarefni, vinnuafli og sentmetrum.

Svo lengi sem vi samykkjum hvernig me mlieiningarnar skuli fari verur okkar veruleiki byggur eim, rtt eins og vst er a tveir pls tveir eru fjrir, ea jafnvel vertryggir 10, svo lengi sem samkomulagi heldur.

eir sem ldum ur fru frjlslega me viurkenndar mlieiningar voru oftar en ekki, rtt eins og n litnir hornauga, jafnvel sakair um fjlkynngi ea forduskap. Hvoru tveggja eru gmul slensk or notu yfir galdur. Fjlkynngi m segja a hafi veri hvtur galdur ar sem s sem me hann fr geri a sjlfum sr til hagsbtan ess a skaa ara. Forduskapur var vi svartan galdur sem var stundaurrum til tjns. San voru lgin notu til a dma, og viurlgin voru hr.

N tmum er auvelt a sj a mlikvarar lagannasem notair voru til a brenna flk bli vegna galdurs voru hinn raunverulegi forduskapur. En a var ekki svo auvelt a sj galdrabrennurnar v ljsi eim tma sem mlikvarar galdrafrsins voru gildi. Rtt eins og n tmum eru tlurme vxtum og verbtum viurkenndarsem mlikvari hagsld, burt s fr dugnai flks og hagfelldu rferi, ef reglum mlistikunnar er fylgt.

Ofsknir me tilheyrandi galdrabrennum hfust hr landi ri 1625, og er 17. ldin stundum kllu brennuldin, en tali er a 23 manneskjur hafi veri brenndir bli. etta gerist nstum hundra rum eftir a galdraofsknirnar Evrpu nu hmarki. ar me hfst skelfilegt tmabil fyrir fjlfrtt flk egarekking ess var lg a jfnu vi galdra. Tmabil etta er tali hafa n hmarki me remur brennum Trkyllisvk Strndum en sasta galdrabrennan slandi fr fram ri 1683 Arngerareyri safjarardjpi.

v hefur veri haldi fram seinni t a getti og fgrgi valadamannahafi veri orsk galdrabrenna slandi, en ekki almanna heill. orleifur Kortsons sslumaur Strandasslu tti ar stran hlut a mli umframara valdsmenn, er essi neikvu mynd af honumekki a finna ritum samtmamanna hans. Hvort eir hafa haft rttara fyrir sr en eir sem stunda seinni tmafrttaskringar sem gera hann ameinfisum fjrplgsmanni fer eftir v vi hva er mia. orleifur tti til a vsa mlum aftur heim hra og krefjast frekari rannsknar ef honum fannstrk krunnar lleg. Rksemdir orleifs breytir samt ekki eim mlikvara a hann er s slenski valdsmaur sem vita er a dmdi flesta bli.

Fyrsti maurinn slandi sem var sannanlega brenndur fyrir galdur var Jn Rgnvaldsson, var hann brenndur fyrir kunnttu sna me rnir. Strhttulegt var a leggja sig eftir fornum frum, hva a eiga rnabl ea bkur frum snum, sem og a hafa ekkingu grsum til lkninga, en slkt bau heim galdragrun.

Hin fornu fri, sem dag eru talin til bbilja, sem var svo visjlfverta ekkja 17. ldinni voru ldum ar ur talintil ekkingar. fornsgunum m va lesa um hvernig flk fri sr essa ekkingu nyt. Eru margar frsagnir af eim frum hreinastabull me mlikvrum ntmans. Nema kannski geimvsindanna.

Egilssagasegir fr ekkingu Egils Skallagrmssonar rnum og hvernig hann notai r lkningarskyni ar sem meinrnir hfu ur veri ristar til a valda veikindum. Eins notai hann essa ekkingu sna til a sjst fyrir sr til bjargar visjlu.

Grettissaga segir fr v hvernig Grettir var a lokum drepinn t Drangey me galdri sem flokkaist undir forduskap og sagan segir lka hvernig s sem tti frumkvi af eim galdri var gfunni a brme missi hfus sns.

Freyingasaga segir fr v hvernig rndur Gtu beitti galdri til a komast a v hva var um Sigmund Brestissonog lsir hvernig hann leiddi fram rj menn til vitnisburar sem hfu veri myrtir.

Eirkssgu raua segir fr orbjrgu ltilvlvu, sem sagan notar ori "vsindakona" yfir, ar sem hn breytir vetrarkulda sumarblu. etta geri orbjrg vsindakona samkomu sem lst er sgunni, sem tilkomu mikilli skrautsningu me hnsnafiriog kattarskinni svo hrifin yri sem mest. ar voru kyrjaar varlokur sem var kveskapur frra fri, svona nokkurskonar Eurovision.

Allar sagnir af galdri bera a me sr a betra er a fara varlega egar hanner vi hafur, v forduskapur ar sem vinna rum mein kemur undantekningalaust til me a hitta ann illa fyrir sem eim galdri beitir. Hins vegar m sega a fjlkynngihafi oft komi vel og til eru heimildir um flk sem slapp vi eldinn brennuld vegna kunnttu sinnar. M ar nefna heimildir tengdar Jnilra Gumundssyni og Ingibjrgu JnsdtturGaldra Imbu.

N tmum er gengi t fr v a snillimannsandans shugsunin, s sem fer fram hfinu. mean svo er er rkfrin oftast talin til hins rtta og ekki rm fyrir bbiljur. Jafnvel svo a rkfrintakamarki okkur a svara sumum strstu spurningum lfsins, lkt og um stina, sem seintverur svara me rkum.

skoranir lfsins eru nttrulega mismunandi eins og r eru margar, sumar eru rkfrilegar, mean rum verur ekki svara nema me hjartanu. Svo fjlgar eim stugt n 21. ldinni, sem arfnast hvoru tveggja.

a er sagt a heilinn ri vi 24 myndramma sekndu sem er ekkertsmri ef vi bum til r eim spurningar sem arfnast svara. Svo er sagt a vi hvert svar veri til a minnsta kosti tvr njar spurningar. Upplsingatkni ntmans rur vi, umfram mannsheilann, milljnir svara sem br til saukinnfjldaspurninga sekndu. annigtti hver viti borinn maur a sj a rkhugsun mannsins ein og sr er ofurlii borin.

v er tmi innsisins runnin upp sem aldrei fyrr. ess sem br hjartanu, v hjarta veit alltaf hva er rtt. Ntma tframennvita a galdur felur sr visku hjartans vi a koma breytingum hugarheiminum, sgilda visku Gandhiegar hann sagi "breyttusjlfum r og hefur breytt heiminum".

Flk brennuld gat veri saka um galdurfyrir a eitt a fylgja innsinu opinberlega. Langt fram eftir sustu ld fannhinsegin flk sig kni til a vera felum vegna fordmaef aopinberai hjarta sitt.

Galdur sem fjlkynngier byggur margttri vsindalegri greind, tnum mannsandans egar hann hefur sliti sig r vijum tarandans til a njta tfra tmaleysisins og verur v sjaldnast snilegur me mlikvrum samtmans, v ef svo vri gengi fjlkunnttanoftar en ekki berhgg vi lg fordunnar.


Sj sinnum a sagt er mr

IMG_0184

r frttir sem treka berast af hsnisvanda flks eru yngri en trum taki. Meir a segja hefur ingkona nlega lst raleysi vi a komast undir eigi ak rtt fyrir a hafa htt eina og hlfa milljn mnui.

Hvernig flk fr a v ur fyrr vi a koma aki yfir hfui virist ekki eiga vi n dgum. Reglugerafargan ntmans, me llum snum kostnai og krfum, virist vera komi a stig a ekki er neinum meal Jni mgulegt a byggja.

IMG_0192

Leii eirra Mrudalshjna, runnar Vilhjlmsdttur Oddsen og Stefns Jnsonar

Tilefni essara vangaveltna eru a sumar sem lei var sning Slturhsinu Egilsstum, Menningarmist Fljtsdalshras, um sundjala smiinn Jn Stefnsson Mrudal. Jn Mrudal var engin meal Jn og vlai ftt fyrir sr.

g hafi hugsa mr a gera essari hugaveru sningu skil hrna sunni, en finn ekkert af v efni sem g var bin a via a mr og hef ar a auki glata flest llum myndum fr sumrinu 2016 tlvuhappi.

v ver g a gera essari merkilegu sningu ruvsi skil en g hafi hugsa mr og er efst huga kirkjan sem hann byggi Mrudal. v a vafist vel a merkja ekki fyrir Jni a koma sr upp kirkju, frekar en aki yfir hfui. Kirkjuna byggi hann me eigin hndum fyrir eigin reikning.

IMG_0186

g rakst skemmtilegt vital vi Jn youtube ar sem hann lsir v fyrirStefni Jnssyni frttamanni hvernig og hvers vegna hann byggi kirkjuna. Jn var einnig listamaur og mlai altaristfluna sjlfur auk ess a sma rammann utan um hana. Hann fkk svo biskupinn til a vgja kirkjuna.

essu rstutta vitali lsir Jnessu auk ess a syngja lj og lagumHallgrmPtursson. Seinni hluti vitalsins er vi annan hfingja austanlands sem vandar ekki hagfringum kvejurnar og gtiumruefni eins haf veri dag og fyrir tpum 60 rum.

Ps. eir sem hafa huga a heyrahvalistamenn dagsins dag gera mesng Jns Mrudal m smella ettaremix hr.


Hrvareldar

Hrvareldur

Eru hrvareldar sem loga um nturvilluljs, sem eiga sr enga samsvrun upplstum heimi ntmans og eiga ar me a sameiginlegt me lfum og hulduflki jtrarinnar a hafa horfi af sjnarsviinuegar raflsingin hlt innreisna?

Ea eru hrvareldar kannski til? og gti lka veri a a mtti sj lfa vi rtt skilyri?

g fr a velta essu fyrir mr vegna lesturs bkar Halldrs Plssonar umKntsbyl, sem gekk yfir Austurland 7. janar 1886, en ar er a finna essa frsgn fr si Breidal;Fair minn Jn Einarsson tti lka heima si, egar etta skei, og var a gta fullorna fjrins, sem var ti me sjnum, um klukkustundar gangs fr bnum. Fair minn hafi veri me allt f utan vi sta ann er Kleifarrtt heitir. a er ekki fjrrtt heldur klettahlein, er nr langt til fr fjalli niur a sj. Hann kom fnu gott skjl utan vi Kleifarrtt niur vi sjinn og st yfir v til kvlds og a lengi ntur, a hann treysti v, a a fri ekki r essum sta, mean bylnum sti. yfirgaf hann a og hlt ttina heim til fjrborgarinnar er var hf stuttu innar en Kleifarrttin er. Fjrborgin var nturstaur sfjrins framan af vetri, mean svo hagltt var, a fullornu f var ekki gefi hey. ar var meira skjl en hj fnu ar ti vi Kleifarrtt. fjrborginni hlst hann ekki vi nema stutta stund skum hrvarelda, er ar var miki af. Innan um elda essa undi hann sr ekki, saklausir vru. Hann hlt v brtt aan heim lei inn me fjallinu, tt stormurinn og kfi vri svo miki a hvergi sist.

arna er sagt annig fr hrvareldum, lkt og eir ttu a vera hverju mannsbarni ekktir ekki sur en norurljsin, sem hafa heilla ljsmyndara n tmum. egar g las frsgnina hugsai g me mr "j, a er mri arna fyrir innan fjrborgina" en votlendi grunai mig a gti veri von hrvarelda, svo a g hafi aldrei s og ekki engan sem a hefur gert, og viti varla hvernig essari hugmynd skaut niur kollinn. En eitthva truflai hugmyndina um mrarljsi, v Kntsbylur var frviri og v ekki lklegt a logi lifi eim veraham, hva a Jn hafi s fr sr mti dimmvirinu. v fr g a grennslast fyrir um eli Hrvarelda sem jtr fyrri alda er full af frsgnum af, en fir virast hafa s n tmum.

Kleifarrtt

Kleifarrtt, ar sem Jn gtti fjrinsniur vi sj Kntsbyl, skar hefur veri gert fyrir jveginn gegnum klettinn

Strax fornsgunum er hrvarelda geti. Grettissgu segir fr v egar Grettir kom til Hramarsey Suur Mri Noregi og s elda haug Krs gamla og gekk hauginn, rndi gulli Krs og afhfai draug hans me sverinuJkulnaut. Gulli fri Grettir syni Krs, orfinni bnda Hramarsey. Samkvmt frsgninni m tla a a hafiveri hrvareldar ea mrarljs, sem loguu haug Krs og vsai Grettri grafhauginn. v vsu um ennan gjrning talar hann um "Ffnis mri" eftir a hafa ur haft ori a "margt er smtt a er til ber skveldum".

jsaga segir a sj hafi mtt bjarma fr landi vi Djpavog, sem loga tti haug Melsander Raben ti Papey. En engin vissi fyrir vst hvar Melsander hafi bori beinin n hva af aufum hans var, v hvoru tveggja hvarf vofaginlegaar ti eynni. Samt grunarmnnum a gull Melsanders kunni a vera grafi undir kirkjuglfinu. essi hrvarelda bjarmi sem menn tldu sig ur fyrr vera vara vi t Papey gtu v veri af sama toga og greint er fr llum eim jsgum, sem til eru um gull lagablettum en egarreynt vara grafa a upp sndistkirkjan loga.

Eftir a hrvareldar hafa komi vi sgu jtrnni sund r, viurkenna vsindi ntmans a stundum s nokkur sannleikskorn alutrnni. Samkvmt Vsindavef Hsklanser skringin fyrirbrinu; "hrvareldar eru flktandi ljs sem sjst a nturlagi yfir mrum. Yfirleitt er metangas a brenna en a myndast vi sundrun jurtaleifa mrum. Engin sta er til a tla anna en a fyrirbri hafi veri ekkt fr alda li. a er nefnt gmlum slenskum textum og til a mynda eru ensku orin um fyrirbri gmul ensku ritmli".

verur a a teljast undarlegt a um lei og vsindavefurinn viurkennir hrvarelda sem elilegan bruna metangass, er etta einnig teki fram; "hrvareldar eru flktandi ljs sem sjst a nturlagi yfir mrum en frast undan mnnum ef reynt er a nlgast au". a undarlega er a ef gengi era metangasloga r prmus, frist hann ekki undan. a m v segja a vsindin komist a svipari niurstuogjtrin geri, .e. a hrvareldar geti leitt menn t kviksyndi ea ara villu vegar.

athyglisverri grein lafs Hanssonar Mnudagsblainu 5. oktber 1959segir; "Oft eru hrvareldar settir samband vi haugaelda og eir taldir loga yfir grfum, ar sem gull er flgi. Stundum loga eir leium, a ekkert gull ea f s ar. etta mun ekki vera eintm hjtr, a er talin stareynd, a hrvareldar sjist mjg oft kirkjugrum, og mun rotnun lkanna valda eim me einhverjum htti. a er ekki a fura, tt etta fyrirbri reit hinna dauu hafi komi margvslegri hjtr af sta. S skoun er talsvert algeng, a eldarnir su slir framliinna. Einna almennust er s skoun, a hr su ferinni slir sjlfsmoringja, sem su sfelldu reiki og finni engan fri. Lka ekkist s tr, a hr su andar manna, sem hafi ltizt af slysfrum, og reiki san um nmunda vi slysstainn. S tr, a slkir andar su sveimi nmd vi slysstai er mjg algeng slandi".

Fjrborg

Gamla fjrborgin si hgra meginvi jveg 1, mrin vinstra megin

Samt sem ur getur etta varla veri skringin eim hrvareldum sem geti er um a Jn hafi s vi fjrborgina si Kntsbyl, svo mrin s nlg, v varla hafa veri veurskilyri fyrir slkan loga v aftaka veri sem tali er hafa fari yfir me fellibylsstyrk.

heimasu Veurstofunnarsegir fr hrvareldum af rum toga, eim sem fylgja verabrigums.s. eldingarveri. ar er lsing riggja manneskja sem telja sig hafa upplifa hrvarelda Eirksjkli 20 gst 2011, svo engin hafi veri ar eldurinn. ar segir m.a.; "Stundum er hrvareldum rugla saman vi mraljs (will-o-the-wisp ensku), en au gefa dauf ljs vi bruna mragass (metans). ur geru menn sr stundum ekki grein fyrir a um lk nttrufyrirbri vri a ra, en mraljs eru bruna-fyrirbri mean hrvareldar eru raf-fyrirbri". Frsgnin Eirksjkli segir af haglli og rttum vibrgumvi eldingahttu, egar umhverfi er ori a rafmagna a hrin rsa. essi rttu vibrg stemma vi au r sem gefin voru jtrnni, sem sagi a ekki mtti benda ea berjahrvarloga v gtu eir rist menn og brennt og ef reynt vri a slkkva hrvareld af vopni dytti maur dauur niur.

ferabk Eggerts lafssonar og Bjarna Plssonar ri 1772 er lsingu r Kjsarsslu ar sem segir: "rumur, eldingar og nnur venjuleg loftfyrirbri eru sjaldgf hr. Helst verur eirra vart vetrum. egar dimmviri er me stormi og hr vetrum, verur vart leiftra nestu loftlgunum. au kalla menn snljs. Eins konar Ignis fatuus, sem slenzku kallast hrvareldur og lkt og hangir utan mnnum, er sjaldgfur essum slum".

Lklegast er v a hrfareldarnir sem Jn Einarsson fr si s vi fjrborgina Kntsbyl hafi stafa af vldum rafmagnara veurskilyra, svipara og greint er fr su Veurstofunnar a flki Eirksjkli hafi upplifa sumari 2011. Lklegahafi etta v veri s tegund hrvarelda sem geti er ferabk Eggerts lafssonar og Bjarna Plssonar fr 1772, og sagt er ar a menn kallisnljs. En greinilegt er a hrvareldar hafa veri flki mun kunnuglegrafyrirbri hr ur fyrr en eir eru n til dags. Og virastvsindin ekki skra til fulls tegund hrvarelda sem stundum voru kallair mrarljs ea haugeldar.


Vandamli er verkfrin og verttan

a er gott til ess a vita a verkfristofurnar eru farnar a gera sr mat r myglu og vonandi verkfrin eftir a gangast ar vi byrg.

a er margt til mli Rkhars Kristjnssonar svo a full mikil einfldun sa einskora vandamli vi hinn "slenska tvegg". Myglu m reyndar finna flestum hsum enda vri rtt fyrir bana a fora sr t ef engin mygla lifi af gerilsneyddu hsi, v vri eins vst a nstvri komi a eim sjlfum.

En hfu vandinn varandi myglu er a ekki eru vihafar byggingaraferir sem hfa slenskri verttu, sem er eins og flestir ekkja umhleypingarsm og vot. v er rtt a hs hafi ga veurkpu alvegeins og mannflki og a er rtt a betra er a einangra steinsteypta veggi a utan. etta hefur veri ekkt ratugi svo hnnuir og verkfringar hafi oft kosi a lta fram hj essum stareyndum.

San er rtt a geta ess a mygla hefur margfaldast sem vandaml eftir a fari var a nota pappakltt gifs bi vi a kla tveggi a innanveru og milliveggi. essir veggir eru oftar en ekki me tvfldu gifsi og ef kemst raki pappann milli gifslaga verur ar mgnu mygla sem er snileg, en getur valdi flki ama, jafnvel heilsutjni n ess a orskinveri snileg.

Rtt eins og me torfbina, sem jnuu slendingum sund r, leikurverttan og umgengni banna aalhlutverki varandi heilnmi hsa. Torfbrinn gat enst vel 50-100 r inn til landsins noran heia mean vtan og umhleypingarnar vi strndina syra geru a a verkum a endingin var styttri og myglan meiri.

ntmanum hefur verkfrin san tt sinn tt myglu me svipuum htti og umhleypingasm verttan, sem sj m sgu flatra aka slandi.au skjta upp kollinum me vissu millibili, a v a virist vegna ess eins a sigldumhnnuum finnst fallegt eyimrkinni, v ekki er gri reynslu fyrir a fara af fltum kum slenskri verttu.

a m segja a Vilhjlmur Hjlmarsson fyrrverandi menntamlarherra hafi hitt naglann hfui varandi slenskar byggingaraferiregar hann sagi;" svo Bakkabrur hafi stunda mgnu heimskupr hefi eim aldrei dotti hug a setja flt k hsin Bakka".


mbl.is Vandamli er hinn slenski tveggur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kntsbylur

IMG_5479

a hefur veri vetrarveur nna sustu dagana eftir einstaklega hljan og snjlttan vetur. Meir a segja komst g astu a vera fastur skafli Vatnsskari s.l. rijudag. a hvessir hressilega Vatnsskari og hefur vindmlir vegagerarinnar ar sjaldan foki, annig a ekki er lklegt a ar hafi veri slegin vindmet.

ur fyrr hafi ekki verivanalegt a leiintil Borgarfjarar-eystri vriloku vegna snja essum rstmaer n svo komi a erlendir feramenn bruna alla skafla smblunum og v er reynt a halda opnuflesta daga vikunnar. Enda lei ekki lng stund ar til a g hafi flagskap ungs Japansks pars.

Alveg smasambandslaust var skaflinum, sem betur fer kom eftir stutta stund vel blandiinnfddur Borgfiringur en ekki vildi betur til en a egar hann tlai a sna veginum bakkai hann ofan rsi, annig a blarnir voru ornir rr fastir tvist og bast blindunni. S innfddi vissi um blett um a bil 1 km near fjallinu ar sem hgt var a n smasambandi og fr anga og hringdi bjrgunarsveitina sem kom svo til a bjarga mlum.

En ekki var n meiningin a segja fr svona sm skafrenningi fjallvegi heldur fr sjlfum Kntsbyl, um a mannskaaveur las g blvirinu vetur, kannski ekki laust vi a maur vri farin a sakna vetrarins sem n virist loksins kominn venjulegan gr.

"Skaaveri 7. janar 1886 varkennt vi almanaksnafn dagsins og kalla Kntsbylur. Veri gekk mest yfir Mlasslur og Austur-Skaftafellssslu. a skall snemma dags milli mimorgunsog hdegis svo snggt sem klfi vri skoti. Vast hvar var bi a reka f til beitar, en stku menn voru svo veurglggir ea hfu ann veurugg, a eir rku ekki f fr hsi. Hvergi var f, sem t hafi veri lti n hs um daginn. Nsta dag var upprof en frosthelja. Nist megin hluti fjrinshraki og r fnn dregi, en vast frst til daus fleira og frra. Sumstaar hraktist f vtn og sj. annig hrakti flesta sauina Hrafnsgeri Lagarfljt og Fjrum sumstaar rak f undan verinu sj.

Mikill mannskai og margskonar annar skai var essu veri. Sex menn uru ti, rr Fljtsdalshrai, tveir Reyarfiri og einn Breidal. Btur frst fr Nesi Norfiri me 4 mnnum og annar Reyarfiri me 5 mnnum norskum. rjr sktur rak land Seyisfiri og brotnuu tvr eirra miki. k rauf af hsum va og mrg uru fleiri smrri tjn. Miki tjn sauf var Kntsbyl Austur-Skaftafellssslu. remur bjum rak allt sauf sj og hross sumstaar. Kirkjan fauk Klfafellsta og k af hsum va."

etta m lesa Austurland III bind um bylinn sem kenndur er vi Knt hertoga. Um etta veur hefur einnig veri skrifu heil bk sem nefnist Kntsbylur og hefur Halldr Plsson ar teki saman frsagnir eftir flki Austurlandi sem mundi ea hafi heyrt tala um etta veur. ar segir a bylurinn hafi veri lkari fellibyl en arir byljir vegna mikils vindstriks. Ltillega hafi snja nttina fyrir bylinnen logn var undan honum, svo flestir settu t sauf til beitar, en etta reyndist svikalogn v veri brast einni svipan me gilegum vindstyrk snjkomu og frosti. Margar frsagnir greina fr v hve erfilega gekk a koma forystu f r hsum ennan morgunn og sumum tilfellum mun veurskyggni forustufjrinshafa komi veg fyrir tjn. Eins er va sagt fr veurdyn sem heyrist rtt undan verinu svo lygnt vri og var a einhverjum til bjargar.

Suursveit var snjlaust egar gekk Kntsbyl en ar fauk m.a. kirkjan Klfafellsta, um eftirkstinsegir: Eftir Kntsveri var jr mjg illa farin. Allur jarvegur var skafinn upp, og ar sem ur voru fallegir virunnar, blasti vi svart flag. Va var jarvegurinn fleiri r a n sr eftir etta fall.

Breidal segir Sigurur Jnson sem var unglingur a si m.a. svo fr eftir a hann reyndi a komast r fjrhsi rstutta lei heim b egar veri brast : ...uns g kom a bjarhorninu sem g urfti a beygja fyrir til ess a komast a bjardyrunum. hrakti stormurinn mig fr veggnum, v t me norurhli bjarorpsins st stormurinn, og g rann undan vindinum niur hlabrekkuna. Lklega hefi g reynt a skra upp bjarbrekkuna og heim bjardyrnar, sem voru norurvegg bjarorpsins, en hvort a hefi tekist, er vst, v a ur en til ess kmi, a g reyndi a, var teki mig og g leiddur heim bjardyrnar. etta geri Gunnar Jsepsson hsbndinn bnum.

Fair minn Jn Einarsson tti lka heima si, egar etta skei, og var a gta fullorna fjrins, sem var ti me sjnum, um klukkustundar gangs fr bnum. Fair minn hafi veri me allt f utan vi sta ann er Kleifarrtt heitir. a er ekki fjrrtt heldur klettahlein, er nr langt til fr fjalli niur a sj. Hann kom fnu gott skjl utan vi Kleifarrtt niur vi sjinn og st yfir v til kvlds og a lengi ntur, a hann treysti v, a a fri ekki r essum sta, mean bylnum sti. yfirgaf hann a og hlt ttina heim til fjrborgarinnar er var hf stuttu innar en Kleifarrttin er. Fjrborgin var nturstaur sfjrinsframan af vetri, mean svo hagltt var, a fullornu f var ekki gefi hey. ar var meira skjl en hj fnu ar ti vi Kleifarrtt. fjrborginnihlst hann ekki vi nema stutta stund skum hrfarelda, er ar var miki af. Innan um elda essa undi hann sr ekki, saklausir vru. Hann hlt v brtt aan heim lei inn me fjallinu, tt stormurinn og kfi vri svo miki a hvergi sist.

a var fari a daga egar lagt var af sta a heiman og t me sjnum til a leita fur mns og fjrins. eir mta fur mnum, ar sem heitir sleiti, rttri lei heim til bjar, en stirur var hann til gangs,mest vegna ess a klakahella svo mikil var fyrir andliti hans, a hann s varla nema upp himininn. Hann var maur alskeggjaur, svo a skegginu og andlitinu fraus hrarkfi skum lkamshitans. Fram eftir nttu braut hann af andlitinu svellhina, svo hann si fr sr, en svo fr andliti a srna undan sfelldu nuddi me frosnum vettlingum, svo hann var a htta a hreinsa af andlitinu klakann, en ndun hans hlt opnum gtum, a hann s nokku upp fyrir sig. Er klakinn var ddur af andlitinu, kom ljs a hann var blrisa, einkum enninu, nefinu og kinnbeinunum.

Vi etta m bta a trmennska Einars vi sfvar svo mikils metin a Gumundur hsbndi si gaf honum bestu kindina sna eftir etta veur enda lifi allt fsem var ti vi Kleifarrtt.

Mnesi Eiaingh Hrai bj Kntsbyl lafur Magnsson samt Gumundi tengdasyni snum. Hj lafi var Einar sonur hans, rsklega tvtugur a aldri. Hann hirti f beitarhsum austur fr Mnesi, hafi lti f t ennan morgun, var komin heim aftur og var a hjlpa fur snum vi a taka til nauthey hlu, egar hrin skall eins og reiarruma ekjuna. reif hann vettlinga og hljp t frviri ltt binn og hugistbjarga fnu hs, en kom eigi aftur. egar veur tk a lgja, svo komist var hsin, voru hsin tm. Fannst Einar daginn eftir, helfrosinn skammt fr tninu Mnesi. a heita Vallnaklettar, ar sem hann fannst. lafur Sigursson vinnumaur Sigfsar Oddsonar Fljtsbakka, fannst frosinn hel holtunum t af Mnesi , niur af Skagagili, hann var sagur 36 ra.

essi hsgangssaga er fr Ketilstum Vllum: Sigurur ht vinnumaur Sigurar bnda Hallgrmssonar. Hann var a reka sauina haga upp til fjalls, er bylinngekk. Hann kom sauunum Beinrgili stutt fr Flatarhsunum. etta voru 100 sauir. Hann st hj sauunum ann dag og nstu ntt og lt ekki fenna. Ekki er vita um klna hans, en kalin komst hann heim. Fjrmaur Gunnars Plssonar, er hirti f Grundinni, hafi meferis tvo poka r togbandi. Er bylinn geri, var hann milli fjrhsa og bjar, fer hann annan pokann, en setur hinn yfir hfu sr, lagist san niur og lt fenna yfir sig. annig bjargaist hann meiddur fr essum voa byl.

r dagbk Slva Vigfssonar Arnheiarstum Fljtsdal: 7. Janar 1886, noran brfrt veur, a allra hvassasta. Hann var bjartur fyrst um morgunninn, svo bi var a setja t f Hrafnsgeri, en veri kom smalann, og hann missti fr hndum sr, og a hrakti fljti, en mefram landi var krapi, sem a festist , svo fraus a v um nttina, og drapst 56 en 56 fannst hjarandi. 8. Janar, noran me kfi -14C. Vi vorum a bjarga v sem lifandi varaf Hrafngeris fnu, r fljtinu og grafa a fnn.

Frsgn Gsla Helgasonar Skgargeri Fellum: Hrafnsgeri Fellum voru sauir heima tni, og vildi smalinn reka allsnemma ennan morgun. Svartur forustusauur var hsinu og fkkst ekki t. Hann hljp kr r kr. vildi smalinn handsama sauinn og draga t r hsinu, en a tkst ekki, v a stkk Svartur upp garann og yfir hann; hann hefi aldrei veri garakind. Var r essu garaleikur, sem sauamaur tapai. tk hann a r a leita liveislu hj fjsamanni. Tkst eim flagi a handsama Svart og draga hann t. San rak sauamaur hpinn yfir Hrafngerisna, og segja sumir, a vri veri a skella yfir, er hann hlt heimleiis. Ekki arf a orlengja um a, a essi hjr tndist ll Lagarfljti, sem var a leggja, en engri skepnu frt.

Vissi ekki Svartur lengra fram en maurinn?

IMG_5481


Jarlfarnir aftur komnir kreik

N eru eir sprottnir fram enn og aftur gmlu Geysir green energy heimsmetshafarnir trs og boa hvorki meira n minna en byltingu heimsvsu.

eir eru ekki af baki dottnir jarlfarnir sem vluu hitaveituholurnar af almenningi eftir a bjarstjrnirnar hfu verifbjnavddar.

Hva jarlfarnirtla svo a gera viheimsmeti er hulin rgata. Nema kannski a nju vireisn s tla a veita vilnanirfyrir hnd skattgreienda til a reisafleiri ksilver ttbli.

En a vefst n varla fyrir Bjarna ice-hot, orgeri klu, Bensa frnda og sakleysingjanumhenni rdsi a finna t r v, samt hinum lfunum alingi.


mbl.is Gti leitt til byltingar heimsvsu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband