Jn hrak

IMG_1259

a m segja a sagan afJni hrak veri undarlegri me hverri jararfrinni. g hafilengi hugsa mr a kanna sannleiksgildi hennarog fara a leii essarar dularfulli jsagna persnu. En hann a vera grafinn gamla kirkjugarinum Skriuklaustri og v stutt a fara.

dag frum vi hjnin svo glsilegt kaffihlabor klausturkaffi Gunnarshsi Skriuklaustri ar sem hgt er a ta sig tertusvima vffluveri. Eftir krsingarnar frum vi efri hina og fengum leisgn um vistarverur Gunnars Gunnarssona, rithfundarins sem sumir segja a hafi ekki veri verur Nbelsins vegna ljsra tengsla vi nasismann. En Gunnar er eini slendingurinn sem vita er til a hafi tt fund meHitler og lengi gekk s saga a glsihs hans Skriuklaustri hafi veri teikna af sama arkitekt og teiknai Arnarhreiri fyrir Hitler.

Vi vorum ein fer me leisgumanninum og fljtlega barst tali a uppgreftrinum klaustrinusem fr fram fyrstu rum essarar aldar. Klaustri mun hafa veri nokkurskonar sjkrahs og flk komi va a til a leita sr lkninga vi hinum msu meinum ef marka m au bein sem upp komu r kirkjugarinum. Fljtlega bryddaig upp hugamli mnu um a hvernig bestvri a finna leii Jns hrak og vsai leisgumaurinnokkur leii mynd af uppgreftrinum klaustrinu.

IMG_1261

jsgur Jns rnasonar hafa etta a segja um Jn hrak:

Maur ht Jn og var kallaur Jn flak. Hann var undarlegur og ltt okkaur af sveitungum snum. tti hann smglettinn og ei unnt a hefna sn honum. egar Jn d gjru lkmennirnir a af hrekk vi hann a eir ltu grfina sna norur og suur. Jn var grafinn a krbaki Mlakirkjugari. En hverri nttu eftir stti hann a lkmnnum og kva vsu essa:

Kld er mold vi krbak,

krir ar undir Jn flak.

tar sna austur og vestur

allir nema Jn flak,

allir nema Jn flak.

Var hann grafinn upp aftur og lagur austur og vestur eins og arir. Arir segja a vsan hafi heyrzt upp r grfinni kirkjugarinum.

Mjg hefur fari mrgum sgnum um Jn er sra Skli Gslason segir a hafi veri kallaur Jn hrak, v hann hafi veri varmenni miki og grunur hafi legi v a hann hafi loksins farga sr sjlfur, hafi hann v veri grafinn n yfirsngs a krbaki og ltinn sna norur og suur. Nttina eftir dreymdi sknarprestinn er ekki var vistaddur greftrun hans a Jn kmi til sn og kvi:

Kalt er vi krbak,

hvlir ar Jn hrak;

allir sna austur og vestur

tar nema Jn hrak.

Kalt er vi krbak.

Daginn eftir lt prestur grafa hann upp og sna honum rtt. Stti Jn ekki framar a honum.

Fyrir vestan er s sgn um nafna minn a hann hafi tt vonda konu er hafi lti grafa mann sinn svo sem fyrr er geti til ess a gjra honum enn skmm grfinni. er a og enn ein sgn um Jn a lk hans hafi veri lti svo grfina af v vonzkuveur hafi gjrt er hann var moldu ausinn, en ekki af illvilja eirra er a stu og hafi v lkmennirnir fltt sr a koma honum einhvern veginn niur.

IMG_1253

Aeins einn legsteinn er snilegur kirkjugarinum og hafi leisgumaurinn upplst okkur um a, a egar uppgrfturinn klaustrinu og garinum fr fram 2002-2012 hafi srstaklega veri athuga hvort Jn vri snum sta undirsteininum.En honum stendur daufum stfum JN HRAK. Svo einkennilega hefi viljatil a undir eim steini fundust engin bein og ekki var hgt a tla a nnur bein sem upp komu essum miklauppgreftri tilheyru Jni.

a er v bi a grafaJn hrak tvisvar upp samkvmt heimildumog annasinn kom ljs a hann var ekki vi krbak. Leisgumaurinn hafi heyrt einamunnmlasgu sem segi a vetrarhrkurhefi veri og frost jru egar tt hafi a jarsetjaJn og v hefu menn sennilega losa sig vi lki auveldarimta. En hvar og hvaa skipti vissi engin.


Byggingar bndum brkratsins

a brst ekki a vorikom me trukki nju tungli ann 24.sasta mnaar. Einhvern veginn er a alltaf annig vormorgnumegar sl skn heii og fuglasngur fyllir lofti kviknar framkvmdarin, jafnvel hj gmlum safnvkingum. Hr rum ur hefu svona ljfir vordagar ekki veri ltnir fara forgrum, steypihrrivlin hefi veri rst og byrja a byggja. svo a g vinni vi smu in og ur, ar sem plskir vinnuflagar mnir sj nori um a gera a skemmtilega, er v ekki lengur svo fyrir a fara a framkvmdaviljinn, steypuhrrivlin og vinnuafli dugi til a byggja hs. N sem aldrei fyrr hefur allt veri niurnjrvame reglugerarfargani.

Plverjar hafa hirt flest skemmtilegustu strfin fr slendungu n ess a landinn hafi heilaburi til a fatti a, innihkandi rgnegldurfyrir framan tlvuskjinn vi a koma heim og saman exele skjali hvernig skuli fara a v a gera hva sem erarvnlegt fyrir fjrfesta. Einagnveginntekst samt a f tkomuna hvernig svoleiis hsnihentarungu flki sem srvantar hagkvmt hsaskjl. llum essum vandrum samfara arf langsklagenginn landinn a greia af nmslnunum og er v eina leiin til a halda sj a tba regluverkia flki a hfi srstaklega vel borgari menntun, alls skildri ekkingu hsbyggingum. annnig regluverkrur svo rslitum um hvort hs verur byggt.

N dgum dugir hreint ekki a eitt a f morgunnbjartahugmynd og hafa vilja til a hrinda henni framkvmd egar skalbyggjahs. ar duga ekki einu sinni byggingarmeistarar, samt teikningum arkitekta og verkfringa, hva a lin ein ngi eins og denn. Nei, n arf ar a auki byggingastjra sem m ekki vera sami maurinn og byggingameistarinn, ryggisfulltra, tryggingaflag og utan um allan pakkann skal haldi me gaeftirlit sem votta er af skounarst og allur heilipakkinn verur a hafa fengi samykki fr Mannvirkjastofnunrkisins.

Marteinn Mosdal - hva?

Tryggvi Emilsson segir fr v egar hann byggi fyrir rmum 90 rum barhs yfir sig og Steinunni konu sna Glerrorpi vi Akureyri. En hann hafi upphafi hugsa sr a notast vi aldagamla afer Bjarts Sumarhsum.

Allt st sem fair minn hafi sagt brfi um byggingarlina og eins a a reisa mtti torfb v landi. En egar norur kom sndist mr a ekki hfi lengur a byggja barhs r torfi og grjti og eins tt flestir kofar ar kring vru torfbir og ar me hs fur mns. Fylltist g n strhug og strilti og kva a linni skyldi rsa steinhs. Engan urfti a spyrja um tlnur ea efnisval, hva tlit ess sem byggt var, allt var frjlst og v hfst g handa n tafar, keypti mr malarreku og haka og grf fyrir grunni a steinhsi, af engum lattur ea hvattur.

Ekki urfti djpt a grafa ar sem hsi var byggt hrum mel en mlin, sem g mokai upp r grunninum, var svo hrein steypuml a hn var mr gulls gildi. g leit hljum augum til rinnar sem rann arna framhj og hafi skili essa ml eftir urru fyrir nokkrum ldum svona hreina og hfilega sandborna steypuna. essi ml geri mr glatt sinni og a fu dgum umlinum gekk g ofan Eyri me aurana mna vasanum, keypti mr timbur hj Siguri Bjarnasyni og sement Grnu og flutti allt einni fer heim melinn. Eftir essa verslunarfer tti g hallaml, hamar og sg og vann eins og kraftar leyfu vi uppsltt og flekasmi. San hfst steypuvinna, g st einn a verki, blandai saman sementi og ml og vatni r Glernni og steypti. var dlti gaman a lifa egar essum fanga var n enda skein sl yfir Slutindum og fannst mr a gs viti.

g fr upp klukkan fjgur hvern dag og vann mig eins uppgefinn og ttaugaan eins og maurinn me lfkonuspkina forum, en timburstaflinn hrkk til uppslttarins og a viku liinni var g farinn a moka ml og undirba steypuvinnu, san var hrrt og steypt dag eftir dag anga til mtin stu landafull af steypu, tuttugusentmetraykkir veggir, a voru mrg handtk og enn fleirisvitadropar. (Tryggvi Emilsson-Barttan um braui bls 122-123)

svo a vi flagarnir Djpavogi hfum ekki urft a hafa a frumkvi til a bera a byggja steinsteypt hs eftir a hafa ekki ekkt anna en torfbi var enn hgt a hrinda hsbyggingu framkvmt hagkvmanhtt sustu ratugum 20. aldarinnar. A v leitinu var byggingaaferin ekk torfb, a vi notuumst miki vi heimafengi sinni trust mynd, a er eigi hugmyndaflug, afl og mlina, sem lv sem nst undir ftunum.

En ess ber ageta a eim tmavorum vi lokair inni verndarsvi eins og sustu Mhkanarnir, fugt vi a ar sem starfsleyfi steypustva boi vinnu-, heilbrigis og nefndu a eftirlits voru farin a geraafdalmennsku hgt um vik.


Blvaur s s er mgur upp vi vegg

IMG 1662

a kannast flestir inaarmenn vi hva astuleysi til a ltta sr getur veri bagalegt. svo a sumir veri sr ti um franlegan kamar er sjaldnast gert r fyrir slkum kostanai egar unni er fyrir Ptur og Pl t um borg og b. Eitt sinn egarg vann utanhss mrverk vi barhsvlesins spekings kom til umru lgml sem hefur leita hugann egar mr verur ml utandyra allar gtur san. meira en 30 r ar til gr a rgtan upplstist.

Eins og oft vill vera vinnusta ar sem er ekkert klsett hafi g fari bak vihs til a mgaog vonaist til a ekki sisttil mn. egar g var rtt byrjaur kom hseigandinnfyrir horni. Hann sagi barfullurblvaur s s er mgurupp vi vegg. Um afleiingar essagti g lesi mig til um Biblunni.

g var snggur a svara honum a v lygihann, g vri bin a lesa Bibluna spjaldanna milli og etta sti hvergi henni. Hann agi smstund en sagi svo bygginn svip a etta sti kannski ekki allra njustutgfu hennar. Auvita laug g v a hafalesi Bibluna spjaldanna milli. En etta samtal var til ess egar g lt vera af v hafi g a huga hvort a gti virkilega veri a etta sti hinni helgu bk.

Eftir lestur nst njustutgfu Biblunnargat g hvergi greint a gildi essarar blbnar vriar finna. Svo var a gr a g las bk Stefns Jnssonar, Ljs runni. ar er hugaver ttekt essari biblutilvitnun og a sem meira er Stefn hafi rannsaka, gjrsamlega t hrgul, sannleiksgildi ess a hanamtti finna hinni helgu bk. v rtt eins og g tri hann v ekkia su.

Rannskn Stefns leiddi a ljs a essi tilvsun blvunina fyrir a mgaupp vi vegg vri erlendum tgfum Biblunnar,en hefi af einhverju undarlegum stum vinlega veri sleppt vi ingu hinnar helgu bkaryfir slensku. Tilvitnunina mtti finna annarri konungabk ar sem Gu talai gegnum Elsa spmann umJerbam konung.

Komst Stefn helst a v a sta ess a etta vantai slensku tgfur Biblunnar vri afsvipuum toga og a a austfiringar eru ruvsi en anna flk. En austfiringurinn ltur segja sr a risvar sem ngir a ljga einu sinni suma ara. Og sumu trir hann aldrei hva oft sem hann heyrir v logi.

a er oft annig me lausn rgtum a egar ein leysist virist svar vi annarriberast undarlegan htt sama tma og oftr lkritt. En nvar a ekki svo etta sinn, heldur rakst g fyrir stuttu texta rbergs rarsonar, sem einnig er rithfundur r austfiringafjrungi. ar varpar hann ljsi a sem margirtelja landlga plgu n tmum svo a ekki su blbnirvi gjrningnum a finna Biblunni.

a inaarmenn eigi til a leggja metna sinn a mga ti er fheyrt a eir geri strri stykki utandyra. En eins og flestir hafa frtt, ea jafnvel s myndbirtingar af facebook, hefur bori v a tristar skti vavangi rtt fyrir asalerni su nsta leiti. Jafnvel hefur mrgum komi til hugar a rttast vria lta borga fyrir a gera arfir snar v svo vel s flk skla a greia fyrir a vera til, a v detti ekki hug a fara salerni keypis.

En texti rbergs Brfi til Lru upplsir hva fer raunverulegafram slarlfi tristans vi essar astur. Og vi v getahvorki fjrsektirn Biblantt ngilega sterkar vivaranir, hva a gjaldskyldirkamrar komi a gagni.

a var logn og heiur himinn. Sl skein suri. Sumarfuglarnir sungu surn starlj runnum og mum. Fram undan blasir vi fagurt hra, skrtt skgarkjarri og grsugum eldfjllum. Fjllin eru frumlega ger og einkennileg, rtt eins og forsjnin hefi skapa au me sru samviskubiti t af hrkasm sinni Rangrvllum. Fyrir nean skgarbrekkurnar glampar hafi himinbltt, alsett eyjum og vogum, - helgi og fegur svo langt sem auga eygir.

etta er dsamlegur heimur. essi mjka stemming yfir hafi og hauri, ilmur r grnu grasi og skgarangan. Hvar er g? Er g komin suur talu? Er etta hi himinbla Mijararhaf, sem Dav Stefnsson kva um pervislegt kvi? Ea er etta kannski sumarlandi, ar sem Raymond drakk himnesk vn og reykti vindla sluhlpinna tbakssala? g settist niur skgarrunn og skeit. setum snum kemst maur andlegt samflag vi nttruna.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband