Frsluflokkur: Dgurml

Himnarki ea helvti sjlfsts flks

Allt fram ntjndu ld tti slendngum fjllin ljt. Ekki var lti vi sitja a Blandstindur vri furu ljtur, heldur tti Mvatsveitin me fjallahrng snum og vatni viurstyggilegt plss. Varla eru eftir hafandi nna r samlkngar sem jleg blfa okkar, jsgur Jns rnasonar, velja v.Rmantkin ska gaf okkur fjllin og geri au okkur kr og kendi Jnas Hallgrmssyni bi a rannsaka au sem frimaur og unna eim lji; og eftir hann kom Steingrmur og kva g elska yur r slands fjll; og hefur s skldaskli ausnt eim tignun fullkomna fram ennan dag. okkar ld hefur a tt hfa kaupstaarflki, sem var eitthva a manni, a eignast vngamyndir af eftirltisfjllum snum a hengja upp yfir sffanum og hafa slkir eftirltis gripir veri nefndir sffastykki a dnskum si. Flki horfi svo lengi essi landslg upp veggjum hj sr a marga fr a lnga nga. Svona mynd veitti horfana rauninni smu lfsreynnslu og horfa t um glugga upp sveit.

ennan texta m finna bkinni "Reginfjll a haustnttum" eftir Kjartan Jlusson fr Skldastum efri, og er formla bkarinnar, sem Nbelskldi skrifai. a m segja a eins hafi fari fyrir mr framan af vi og fyrri aldaslendingum, a hafa ekki tt mikitil fegurar fjallana koma frekar en annarra faratlma.

seinni rum hefur komist tsku a kalla stran hluta heia, fjalla og bygga Austurlands, vernin noran Vatnajkuls. Hluti essara verna er svi sem oft er kalla Jkuldalsheiin og er jafnvel tali a Nbelskldihafi stt anga efniviinn sna ekktustu bk Sjlfsttt flk. ar hafi Bjartur Sumarhsum h sna sjlfstisbarttu.

a m segja a a hafi ekki veri fyrr en fyrrasumar a g fr a gefa Jkuldalsheiinni gaum svo a hn hafi allt mitt lf veri nsta ngrenni og g hafi fari hana vera oftar en tlu verur komi, svo a g hafi ekki fyrr en fyrir nokkrum rum tta mig helgi hennar. En eftir a hn fangai athygli mna m segja a hn hafi haft hana skipta eins og Hjaltastaainghin hefur fengi a finna fyrir sustu rin.

IMG_3865

Snautasel stendur vi suurenda Snautavatns

sustu viku keyri g, samt Matthildi minni og Helga frnda mnum sem var slandsheimskn fr stralu, heiina vera og endilanga. S lei l fr Krahnjkum t miheiina vi Snautavatn fyrstadaginn, ar sem drukki var kaffi og kak samt lummum rafmagnslausu torfbnum Snautaseli.

Nsta dag var fari Vopnafjr og upp heiina Mrudal og gamla jveginn aan yfir hana vera austur me vikomu Grjtgarahlsi Skessugarinum. Um etta strmerkilega nttrufyrirbrigi m frast Vsindavefnum. Einnig er jsaga safni Sigfsar Sigfssonar, sem ekki er sur sennileg, sem greinir fr v a arna s um fornan landamerkjagar a ra sem tvr skessusystur geru illindum sn milli.

IMG_4022

Grjtgarahlsi, noran vi Skessugarinn

Nna sunnudaginn hfum vi svo rija heiar daginn morgunnkaffi og lummum Snautaseli. ennan dag rddum vi slana mefram vtnunum suur heiina slskini og 24C hita. Frum svo vestur yfir Mrudal fyrir sunnan rhyrningafjallgarinnog aan t gamla jveg eitt norurMrudal, vintralega hrjstruga lei.

essum sunnudagsbltr heimsttum vi au heiarbli sem vi vegslana voru. En alls uru heiarblin 16 sem byggust af sjlfstu flki um og mija 19. ldina. Um essa heiarbygg meira en 500 m h m lesa I bindi Austurland safn austfirskra fra. arsegir Halldr Stefnsson etta um tilur essarar heiarbyggar. Bygging essarar hlendu heiarbyggar, hinnar langhstu landinu, lkist annig - nr a kalla- vintri. essum sunnudegi num vi a heimskja 5 blanna.

Halldr Laxness geri krpp kjr essara heiarba heimsfrg bkinni Sjlfsttt flk. a er erfitt a mynda sr anna gvirisdgum sumarsins en a heiarlfi hafi veri himnarki jr. Allt vi hndina, mokveii silungs blum vtnunum, gsavarp mrunum, hreindr, tnrktun rf v laufengi og mrar eru grasmikil og bsmalinn beit heima vi b. svo veturinn vri harur komi sumari yfirleitt eins og hendi vri veifa.

IMG_4014

Skessugarinum

En a gat lka veri hart a ba heiinni af fleiri orskum en Nbelsskldi tilgreindi. byrjun rs 1875 hfst eldgos Dyngjufjllum. pskadag hfust grarlegar sprengingar skju, sem sendu vikurmkk t yfir Mi-Austurland. Vilborg Kjerlf, sem var tta ra gmul stlka Kleif Fljtsdal, lsir morgni essa pskadags svo Tmanum 1961.

Mamma vaknai um morguninn ur en flk fr a kla sig, og s eldglringarnar, sem komu hva eftir anna. a var hltt og gott veur og flti vera ti um morgunninn, en a tolldi ekki vi og rsai fram og aftur. a fann sr gosi. Klukkan 10 kom a. a voru n meiri skpin egar a dundi yfir. Myrkri var alveg biksvart, og maur s ekki handa sinna skil. a var alveg voalegt egar rumurnar riu yfir og hvain skaplegur. a glumdi svo miki hamrabeltinu fyrir ofan binn. Svo lstu eldingarnar upp binn egar dynkirnir riu yfir. a var eins og snjbyljir kmu yfir egar askan dundi hsinu. J a voru n meiri skpin.

Kleif Fljtsdaler rmlega 70km fjarlg fr skju. Um a hvernig umhorfs var eftir a sprengingunum lauk, segir Vilborg etta; askan l yfir llu, og g man a g spai henni saman me hndunum og lk mr a henni, og hn var glvolg hndunum mr. Mr fannst etta vera hnoss og hafi gaman a leika mr a henni. Hn var svona kkla dldunum. a var svo einkennilegt, a ykkasti mkkurinn fr aallega t Jkuldalinn, og lenti meira ar en hj okkur.

IMG_3968

Tftir Heiarsels vi suurenda navatns

skulagi var va 20 cm Jkuldalnum og heiinni, enda lagist bygg v sem nst af um tma heiinni, og bar ekkisitt barr eftir skjugosi. Miki af heiaflkinu flutti til Amerku og sasti brinn Heiarsel fr eyi 1946. a var undir lok byggarinnar sem Halldr Laxness fr um heiina.

tmaritinu Glettingi 11. rg. 1.tbl. segir Hallveig Gujnsdttir Dratthalastum thrai m.a. fr kynnum af snum ngrnnunum Snautaseli en hn er fdd Heiarseli;Sgufrgt er, egar Halldr Laxness gisti eina skammdegisntt heiarblinu Snautaseli. hafi stai venju illa hj hjnunum Seli og Gumundur varla ngu birgur af heyjum etta haust, og tk a r a fella kna, til ess a vera ruggur me f, en krin var orin geld, gmul og klflaus. Mr finnst Laxness fara maklega me etta litla heimili, sem veitti allt a besta sem handbrt var.

En n er svo komi fyrir mr eins Hllu hans Eyvindar, a mig dregur r. En au Eyvindur og Halla dvldu lengi vel rfunum suur af heiinni og austur af skju, og um essa r hafi Nbelsskldi etta a segja formla bkarinnar Reginfjlla haustnttum;

Reynslan er sambrileg vi a sem eim manni verur, sem svo leingi hefur skoa mynd af Parsarborg a hann stenst ekki leingur mti og fer nga. egar hann kemur heim til sn aftur veit hann ekki fyr til en Parsarborg er orin mipnktur lfi hans. Hugur hans heldur fram a snast tilhlkkun til endurfunda vi essa borg me undrum snum og uppkomum, strum og smum furum, og smhlutum sst ltifjrlegri en eir stru; ekkert heiminum jafnast vi a hafa fundi essa borg. Hversu marga landa hfum vi ekki ekt sem hafa nkvmlega af essari reynslu a segja um Pars, og margir skrifa um a bkum hvernig eir lifu stugri heimr nga, jafnvel eftir a eir eru komnir a ftum fram. S sem skilur etta skilur sludali jsgunnar; og hann skilur lka tilegukonuna Hllu sem sat farlama leii kirkjugarinum Sta Grunnavk, og tautai: "fagurt er fjllum nna".

IMG_3974

Lautarfer laufengi heianna r


Fjalli og Mahame

IMG_3500

egar fjalli kemur ekki til Mhames m segja sem svo a Mhame veri a fara til fjallsins. Eitthva ennan veg hefur sjlfsagt margur landinn hugsa egar utanlandsferin slina hefur veri verslu etta sumari. svo sumari sem af er hafi veri me betri sumrum hva granda jarar varar og langt fr v a vera me meirihttar rkomusumrum, hva kalt, hefur slina vanta. Og egar gengi krnunnar er sterkt bur landinn ekki eftir slinni a sumarlagi heldur fer anga sem hn skn.

a er fjall hrna rtt innan vi hs, sem skyggni grdagsins var rjskara en fjalli sem kom til Mhames, annig a vi hjnakornin kvum a fara til fjallsins. Fjalli, sem er hsta fjall landsins utan jkla og tra var fram eftir ldum a vri hsta fjall slands. etta fjall blasir vi r stofuglugganum flesta daga en gr morgunn voru skrir og okublstrar v og dreif sem skyggu sn Snfelli.

a var v ekki um anna a ra en lta sig hafa a a panta slarlandafer 16 stiga hita og skrasmu blviri, ea leggja upp vissufer til fjallsins og sj hvernig virai ar um slir. San Krahnjkavirkjun var a veruleika er auvelt a skjtast inn a Snfelli, ferlag sem tk jafnvel einhverja daga fyrir nokkrum rum tekur n far klukkustundir. Og svo a ekki s hgt a hringkeyra Snfelli er hgt a fara v sem nst inn a rtum Vatnajkuls bi a austan- og vestanveru um tilegumannaslir jsagnanna.

IMG_3521

Vi Laugafell, horft me austanveru Snfelli inn a Eyjabakkajkli

Vi byrjuum v a fari inn me v a austan slskini og sunnan bl, svo hitastigi vri ekki nema 12 14 grur mtti vel bast vi meiru egar lii daginn enda enn bara miur morgunn. arna er hgt a keyra malbikuum vegum Landsvirkjunarlangleiina inn Eyjabakka, .e.a.s. a uppistulnum Ufsaveitu. arna er me gum vilja hgt a hla Landsvirkjun fyrir fleira en veginn, v ar hefur nokkurn veginn tekist varveitt snishorn af fyrrum Vatnajkulsbla lit Lagarfljts lnunum nean vi Eyjabakkana sem nttrverndarflki tkst a f yrmt strstu framkvmd slandssgunnar.

egar vi frum arna um kom ltil saga upp hugann sem g rakst vnt bkinni "Syndir feranna" og hef hvergi rekist annarsstaar hvorki heyrt skotspnum n s jsaganasfnum. ar segir fr v egar rur Djakoti var myrtur arna ngreninu, nnar tilteki vi Hornbrynju. Djakot, sem g minnist ekki a hafa heyrt geti um, gti hafa stai essum slum mia vi staarlsingar sgunni, ea rtt austan vi Laugarfell. a er reyndar mislegt sgunni sem passar ekki alveg vi r hugmyndir sem sagnfrin hefur komi inn hj manni gegnum tina.

essir atburirnir er sagir gerast ri 1701 verslunarfer rar niur Berufjr, nnar tilteki til Gautavkur. Samkvmt mnum hugmyndum var verslun Gautavk aflg eim tma v ekki hef g heyrt Gautavkur geti sem verslunarstaar eftir a einokunarverslun var komi , sem varai fr 1602 1787. ri 1589 er Djpivogur gerur a lggiltum verslunarsta og hafi Flivogur sem er v sem nst sama sta veri verslunarstaur ar undan og einmitt anga hafi hin forna verslun Gautavk flust. Sagan gti samt sem ur veri snn v vel gti hafa veri versla laun vi Gautavk fram hj einokurversluninni, n ess a geti s sgubkum.

IMG_3473

Norur af Ufsaveitu, ar sem Djakot gti hafa stai. Laugarfell ber hst vinstra megin

En saga essi greinir stuttu mli fr sex daga verslunarfer rar Djakoti til Gautavkur. Hann fer sunnan vi Hornbrynjuniur Fossrdal og san inn Berufjr a sunnanveru og t a noran til Gautavkur, sem bendir til a Djakot hafi veri talsvert innarlega rfunum, annars hefi veri styttraa fara noran vi Hornbrynju og niur xi botn Berufjarar.

sem stystu mli lendir hann tistum vi skan kaupmann vegna ullar sem hann vildi f srstaklega viktaa v a voru hagalagar barnanna hans riggja, en kaupmanninum tti svoleiis ltilri arft. eir lenda flogum og pakkar rur honum saman. Eftir a kaupmanninum hafi veri bjarga vi illan leik, kveur rur a halda strax heim me hest og varning. En sr kaupmaurinnfri a rast aftan a honum og enn pakkar rur honum saman.

rur a hafa fari smu lei heim, umriggja daga feralag. Einhverjir slendingar su til ska kaupmannsins morguninn eftir ar sem hann fr randi inn Berufjr. ess er skemmst a geta a ekki skilai rur sr heim, en hestur hans samt varningi skilai sr Djakot. remur vikum eftir essa atburi komu kona hans og rj brn til bygga a innsta b Fljtsdal. Lk rar fannst san gngum um hausti, sitjandi vestan undan Hornbrynju , illa fari og egar a var gtt var gat eins og eftir byssuklu hfinu.

IMG_3577

Vestan vi Snfell bkkum Hlslns, fremri Krahnjkur fyrir miri mynd

Eftir a hafa ferast um kyrrinni austan vi Snfelli, ar sem einungis uru tvenn sk hjn vegi okkar frum vi vestur fyrir fjalli hin margrmuu Vesturrfi. ar sem hreindraskyttur og gangnamenneinir kunnu ur fyrr a greina fr undrum Svrtugljfra, Kringilsrrana, Tfrafoss o.fl., sem n er botni Hlslns. leiinni noran vi Snfell tkum vi ungt par fr Frakklandi upp, en au voru lei Krahnjka og svo aan vestur skju, me enganfarangur, en full eftirvntingar og bjartsni. au hfu veri vi vinnu Hrai fr v ma og tluu a nota tmann ar til September til gngufera um hlendi noran Vatnajkuls.

IMG_3570

Sauf, sem lengi var tali mesti skavaldur slenskrar nttru, fyrrum Vesturrfum n uppgrddum bkkum Hlslns. Snfell baksn

Vi keyrum svo vestan vi Snfelli inn me Hlslni Krahnkastflu eins langt og vi komumst vegi Landsvirkjunar. arna var allt anna skyggnien tra fjallaloftinu austan vi Snfell v a rauk af leirum Hlslns suvestan golunni og byrgi sn. suvestan tt getur a veri fleira en oka, sk og skrir sem byrgja tsni Snfelli r stofuglugganum heima. a eru nefnilega lka dagar sem foki af leirunum kemur veg fyrir skyggni, jkulryk sem hefur sama lit og Lagarfljti hefur nori.

En ekki er vst a mgulegt hefi veri a skoa stran hluta vernanna noran Vatnajkuls dagsstund n afleiinga Krahnjka.

IMG_5689

Vi Krahnjkastflu gvirisdegi, Snfell fjarskahgra megin

IMG_5734

Laugafellsskli, rtt austan vi Snfell

IMG_6457

Horft ttina a Hlslni og Vesturrfum r lofti suvestan golu, Snfell baksn


Breyttur lfstll

eir Kjartan og Wallevik koma inn a a msarmismunandi stur geti veri fyrir mygluen hvers vegna hn var af faraldri slandi er eim rgta.

Vinnuflagiminn sem hefur unni vi hsbyggingar og vihald vinaalla virai hugmynd, vi litla hrifningu vistaddra, a myglahefi ekki veri vandaml hsum fyrr en htt var a reykja innandyra. a skildi ekki vera a hann hefi eitthva til sns mls, v meiriloftrsting fylgdi reykingunum.

Eins m nefna a n tmum fer flest flk sturtu einu sinni dag og v fylgir mikill raki innandyra. En fyrir nokkrum ratugum var laugardagur hinn heilagi badagur.

svo a b hafi veri stundu af flestum um langa hr oftar en einu sinni viku hefur mislegtbreyst til dagsins dag v sambandi. T.d. eru flestir sturtubotnar sjlft glfi, jafnvel timburglfum.

ur var notast vi vatnstt bakr og sturtuklefa me botni, sem ttu erfiari umgengni. Frgangur glfniurfalla er t.d. annar og lakari slandi en Noregi.

Einnig m nefna a a allur vottur er n ori urrkaurinnandyra sta ess a blakta ti snrum. svo a urrkarareigi a vera a fullkomnir a eir skili rakanum fr sr rttan sta ekkja sjlfsagt flestir hva ungt og rakt lofti getur veri vottaherberginu.

Hrer minnst fleiristur fyrir myglu sem sjaldan er tala um


mbl.is Blmabei getur valdi myglu innandyra
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Besta aferin til a n rangri lfinu


Undir grnni torfu tndist tminn

IMG 1455

a er stundum sagt um tmaskin Freyingaa ar s valt ngur tmi og ef eir veri dagrota komi bara meiri tmi morgun. Dagskr landans er llu strekktari svo a Bjartmar hafi fyrir skemmstu sungi um "fltta undan framtinni sem ftur toga burt eitthva til baka, aftur fyrir upphafi ar sem af tndum tma er af ngu a taka" um lei oghann bau landann "velkomin bsan", egar allt virtist stefna a leita yrfti reynslubanka Bjarts Sumarhsum.

Eftirminnilegt er a Freyingarhikuu ekki vi a lna slendingum strf mean hinar frndjirnar veltu vngum samt alja gjaldeyrissjnumyfir v hvernig mtti koma bndum fjrmlaverkfri sem kennd var vi trsarvking. ti hinum stra heimi tti etta nttrulega ekki gfulega fari me f hj frndum vorum Freyjum, en eir sgu bara a gfur og gska yrftu ekki endilegaa fara saman. Skilyrislaust bri a hjlpa snum brir ney.

sustu viku frum vi Matthildur mn loksins langra Freyjafer og vorum yfir Hvtasunnuhelgina. etta var nokkurskonar systrafer ar sem vi tengdasynir Slhls fengum a fljta me sem blstjrar Norrnu fr Seyisfiri til rshafnar. essi fer hafi veri dagskr mrg r og m segja a vi skipulag hennar hafi lfsspeki Freyingaveri hf a leiarljsi, um a morgun komi meiri tmi.

Daginn fyrir brottfr ba gur Borgfiringur mig um a skila kveju til allra sem g hitti Freyjum, v ar byggi besta flk heimi, svo vel fannhann hjarta snu gsku Freyinga. Auvita reyndi g a koma kveju hans til skila egar gafst til ess tmi. essi Hvtasunnuhelgi er samt ekki s fyrsta sem g dvel Freyjum v fyrir 33 rum san tti g v lni a fagna sem ungur maur a kynnst essum frndflki okkar, hafi g ri mig vinnu hj dnskum mrarameistara rshfn og var ar fram eftir sumri.

Eftir Hvtasunnuhelgina denn urfti g a tna saman tmu bjrflskurnar r herberginu og koma eim ver hj kaupmanninum niur horni. v vi flagarnir sem leigum farfuglaheimili Verkakvennaflags rshafnar hfum tnt tborgununum okkar miklum gleskap undir grnu torfaki farfuglaheimilisins og ttum ekki fyrir mat, en ng af tmum bjrflskum. egar g hafi sett flskurnar svartan ruslapoka reyndust r allt of ungar til a bera og sttarnirstungust t r sksum pokanum, sem g var a sligast undan. v var a g hnupla hjlbrum rogast me flskupokann upp r.

ekki vri torfrunum fyrir a fara og leiin grei niur vi hverfisbina horninu, var hjli brunum ryga fast. v urfti trleg tk a ta eim niur brekkuna og halda um lei jafnvgi me drmtan farminn. g veit ekki enn dag rmum 30 rum seinna hvort a var fyrir a hafa fjarlgt flskurnar af gistiheimili Verkakvennaflagsins ea lika hjlbrurnar fyrir r,sem var til ess a okkur var ekki vsa dyr, en a hafi mr veri tilkynnt a sti til upphafi ferar, en var aldrei minnst meira eftir a hjlbrunum var skila.

IMG_1928

Kirkjubr; Mrinn til vinstri, Reykstofan fyrir miju og kirkja lafs helga til hgri.

ann stutta tma, sem g vann vi mrverk Freyjum fkk g a taka tt skemmtilegum verkefnum. Eitt af eim var a gera vi vegghleslur kirkju lafs helga Kirkjub og endurkalka hvta veggi hennar. vann g me dnskum og freyskum mrurum og hafi ekki grnan grun um hva merkilegt verkefni var, hva olinmi fyrir svona fornminjagaufi. Enda lei ekki lgnu ar til g var settur nbyggingar verkefni ar sem ungur athafnamaur,Jakub A Dul, byggisinn fyrsta Rmfatalager, ef g man rtt. Auk essa vann g vi a banka steinhellur niur stttar og blasti tryggingaflags.

a var ekki fyrr en mrgum rum seinna sem g uppgtvai hversu srstakt verkefni var Kirkjub. ar eru tvr eldgamlar kirkjubyggingar, a er kirkja lafs helga sem er sg bygg 12. ld og dmkirkja Magnsar sem er daglegu tali kllu Mrinn bygg um 1300, en s bygging komst aldrei undir ak. Sustu r hefur veri unni a vigerum hleslum Mrsins. Einnig er Reykstofan Kirkjub, sem er bygg kringum 1100 og talin eitt elsta timburhs heimi sem enn er notkun.

IMG_1915

egar steinar losna hlnum veggjum Mrsins, lafskirkju og Reykstofunnar Kirkjub, er gert vi me v a raa fltum smsteinum milli eirra kalk-mrblndu til a festa snum sta. etta er miki olinmisverk og hefur viger veggja Magnsar kirkju teki mrg r.

Auvita voru gmlu stairnir mnir skoair ferinni. Kirkjurnar Kirkjub voru snum sta, meir a segja voru hellurnar enn stttunum og blastunum rshfn. En egar komi var gmlu gtuna mna reiknai g me a hjlbrurnar vru undir skrifstofuglugga verkakvennaflagsins, en ar br mr heldur betur brn. Gamla notalega svarta timburhsi me torfakinu, ar sem hgt var a opna kvistgluggann t grna grasekjuna til a reykrsta herbergi, var horfi. ess sta var komi ntskubarhs og engin merki sust um hjlbrur, ekki einu sinni svrt hjlfrin malbikinu, hva glerbrot ea tgjuraf svrtum ruslapoka. Og litla bin niur horni orin a b.

Annars er a heilt yfir svo Freyjum a engu lkara er, en a egar jartan var flutt til slands um ri, og hr notu rangursrkan htt vi a jafnabyggingasguna vi jru, hafi hn algerlega fari fram hj Freyjum og a helvti er varla hgt a minnast grtandi. ar m finna heilu orpin enn r torfi og grjti, meir a segja er bi mrgum essara hsa.

Hvernig myndi t.d. rshfn lta t ef hn hefi fari gegnum sama Dubai drauminn og Reykjavk? vru grnu torfkin n komin undir malbik og ar vru svartir turnar klddir gler og innfluttar flsar, sem teygu sig upp okuna. a vru dapurlegskiptimia vi lflegangamla binn, sem geymirsguna til dagsins dag. Vi skulum vrtt vona a a s ekki bara vegna ess a Freyingarvita a morgun komi meiri tmi, sem eir hafa ekki enn rst jartuna eins og tmatrekktir frndur eirra sgueyjunni.

IMG_1922

Mrinn, ea dmkirkja Magnsar Kirkjub

IMG 1893

Gtumynd fr rshfn

IMG_1884

Gtumynd fr rshfn

IMG_1861

inganes rshfn, stjrnarr Freyja

IMG_1968

orp Hsavk Sandey

IMG 1835

Freyskt hs Kney

IMG_1634

Saksun

IMG_1590

Br Vogey

IMG_1737

Stttar rshfn

IMG_1908

Hfundur fornum slum


Jn hrak

IMG_1259

a m segja a sagan afJni hrak veri undarlegri me hverri jararfrinni. g hafilengi hugsa mr a kanna sannleiksgildi hennarog fara a leii essarar dularfulli jsagna persnu. En hann a vera grafinn gamla kirkjugarinum Skriuklaustri og v stutt a fara.

dag frum vi hjnin svo glsilegt kaffihlabor klausturkaffi Gunnarshsi Skriuklaustri ar sem hgt er a ta sig tertusvima vffluveri. Eftir krsingarnar frum vi efri hina og fengum leisgn um vistarverur Gunnars Gunnarssona, rithfundarins sem sumir segja a hafi ekki veri verur Nbelsins vegna ljsra tengsla vi nasismann. En Gunnar er eini slendingurinn sem vita er til a hafi tt fund meHitler og lengi gekk s saga a glsihs hans Skriuklaustri hafi veri teikna af sama arkitekt og teiknai Arnarhreiri fyrir Hitler.

Vi vorum ein fer me leisgumanninum og fljtlega barst tali a uppgreftrinum klaustrinusem fr fram fyrstu rum essarar aldar. Klaustri mun hafa veri nokkurskonar sjkrahs og flk komi va a til a leita sr lkninga vi hinum msu meinum ef marka m au bein sem upp komu r kirkjugarinum. Fljtlega bryddaig upp hugamli mnu um a hvernig bestvri a finna leii Jns hrak og vsai leisgumaurinnokkur leii mynd af uppgreftrinum klaustrinu.

IMG_1261

jsgur Jns rnasonar hafa etta a segja um Jn hrak:

Maur ht Jn og var kallaur Jn flak. Hann var undarlegur og ltt okkaur af sveitungum snum. tti hann smglettinn og ei unnt a hefna sn honum. egar Jn d gjru lkmennirnir a af hrekk vi hann a eir ltu grfina sna norur og suur. Jn var grafinn a krbaki Mlakirkjugari. En hverri nttu eftir stti hann a lkmnnum og kva vsu essa:

Kld er mold vi krbak,

krir ar undir Jn flak.

tar sna austur og vestur

allir nema Jn flak,

allir nema Jn flak.

Var hann grafinn upp aftur og lagur austur og vestur eins og arir. Arir segja a vsan hafi heyrzt upp r grfinni kirkjugarinum.

Mjg hefur fari mrgum sgnum um Jn er sra Skli Gslason segir a hafi veri kallaur Jn hrak, v hann hafi veri varmenni miki og grunur hafi legi v a hann hafi loksins farga sr sjlfur, hafi hann v veri grafinn n yfirsngs a krbaki og ltinn sna norur og suur. Nttina eftir dreymdi sknarprestinn er ekki var vistaddur greftrun hans a Jn kmi til sn og kvi:

Kalt er vi krbak,

hvlir ar Jn hrak;

allir sna austur og vestur

tar nema Jn hrak.

Kalt er vi krbak.

Daginn eftir lt prestur grafa hann upp og sna honum rtt. Stti Jn ekki framar a honum.

Fyrir vestan er s sgn um nafna minn a hann hafi tt vonda konu er hafi lti grafa mann sinn svo sem fyrr er geti til ess a gjra honum enn skmm grfinni. er a og enn ein sgn um Jn a lk hans hafi veri lti svo grfina af v vonzkuveur hafi gjrt er hann var moldu ausinn, en ekki af illvilja eirra er a stu og hafi v lkmennirnir fltt sr a koma honum einhvern veginn niur.

IMG_1253

Aeins einn legsteinn er snilegur kirkjugarinum og hafi leisgumaurinn upplst okkur um a, a egar uppgrfturinn klaustrinu og garinum fr fram 2002-2012 hafi srstaklega veri athuga hvort Jn vri snum sta undirsteininum.En honum stendur daufum stfum JN HRAK. Svo einkennilega hefi viljatil a undir eim steini fundust engin bein og ekki var hgt a tla a nnur bein sem upp komu essum miklauppgreftri tilheyru Jni.

a er v bi a grafaJn hrak tvisvar upp samkvmt heimildumog annasinn kom ljs a hann var ekki vi krbak. Leisgumaurinn hafi heyrt einamunnmlasgu sem segi a vetrarhrkurhefi veri og frost jru egar tt hafi a jarsetjaJn og v hefu menn sennilega losa sig vi lki auveldarimta. En hvar og hvaa skipti vissi engin.


Byggingar bndum brkratsins

a brst ekki a vorikom me trukki nju tungli ann 24.sasta mnaar. Einhvern veginn er a alltaf annig vormorgnumegar sl skn heii og fuglasngur fyllir lofti kviknar framkvmdarin, jafnvel hj gmlum safnvkingum. Hr rum ur hefu svona ljfir vordagar ekki veri ltnir fara forgrum, steypihrrivlin hefi veri rst og byrja a byggja. svo a g vinni vi smu in og ur, ar sem plskir vinnuflagar mnir sj nori um a gera a skemmtilega, er v ekki lengur svo fyrir a fara a framkvmdaviljinn, steypuhrrivlin og vinnuafli dugi til a byggja hs. N sem aldrei fyrr hefur allt veri niurnjrvame reglugerarfargani.

Plverjar hafa hirt flest skemmtilegustu strfin fr slendungu n ess a landinn hafi heilaburi til a fatti a, innihkandi rgnegldurfyrir framan tlvuskjinn vi a koma heim og saman exele skjali hvernig skuli fara a v a gera hva sem erarvnlegt fyrir fjrfesta. Einagnveginntekst samt a f tkomuna hvernig svoleiis hsnihentarungu flki sem srvantar hagkvmt hsaskjl. llum essum vandrum samfara arf langsklagenginn landinn a greia af nmslnunum og er v eina leiin til a halda sj a tba regluverkia flki a hfi srstaklega vel borgari menntun, alls skildri ekkingu hsbyggingum. annnig regluverkrur svo rslitum um hvort hs verur byggt.

N dgum dugir hreint ekki a eitt a f morgunnbjartahugmynd og hafa vilja til a hrinda henni framkvmd egar skalbyggjahs. ar duga ekki einu sinni byggingarmeistarar, samt teikningum arkitekta og verkfringa, hva a lin ein ngi eins og denn. Nei, n arf ar a auki byggingastjra sem m ekki vera sami maurinn og byggingameistarinn, ryggisfulltra, tryggingaflag og utan um allan pakkann skal haldi me gaeftirlit sem votta er af skounarst og allur heilipakkinn verur a hafa fengi samykki fr Mannvirkjastofnunrkisins.

Marteinn Mosdal - hva?

Tryggvi Emilsson segir fr v egar hann byggi fyrir rmum 90 rum barhs yfir sig og Steinunni konu sna Glerrorpi vi Akureyri. En hann hafi upphafi hugsa sr a notast vi aldagamla afer Bjarts Sumarhsum.

Allt st sem fair minn hafi sagt brfi um byggingarlina og eins a a reisa mtti torfb v landi. En egar norur kom sndist mr a ekki hfi lengur a byggja barhs r torfi og grjti og eins tt flestir kofar ar kring vru torfbir og ar me hs fur mns. Fylltist g n strhug og strilti og kva a linni skyldi rsa steinhs. Engan urfti a spyrja um tlnur ea efnisval, hva tlit ess sem byggt var, allt var frjlst og v hfst g handa n tafar, keypti mr malarreku og haka og grf fyrir grunni a steinhsi, af engum lattur ea hvattur.

Ekki urfti djpt a grafa ar sem hsi var byggt hrum mel en mlin, sem g mokai upp r grunninum, var svo hrein steypuml a hn var mr gulls gildi. g leit hljum augum til rinnar sem rann arna framhj og hafi skili essa ml eftir urru fyrir nokkrum ldum svona hreina og hfilega sandborna steypuna. essi ml geri mr glatt sinni og a fu dgum umlinum gekk g ofan Eyri me aurana mna vasanum, keypti mr timbur hj Siguri Bjarnasyni og sement Grnu og flutti allt einni fer heim melinn. Eftir essa verslunarfer tti g hallaml, hamar og sg og vann eins og kraftar leyfu vi uppsltt og flekasmi. San hfst steypuvinna, g st einn a verki, blandai saman sementi og ml og vatni r Glernni og steypti. var dlti gaman a lifa egar essum fanga var n enda skein sl yfir Slutindum og fannst mr a gs viti.

g fr upp klukkan fjgur hvern dag og vann mig eins uppgefinn og ttaugaan eins og maurinn me lfkonuspkina forum, en timburstaflinn hrkk til uppslttarins og a viku liinni var g farinn a moka ml og undirba steypuvinnu, san var hrrt og steypt dag eftir dag anga til mtin stu landafull af steypu, tuttugusentmetraykkir veggir, a voru mrg handtk og enn fleirisvitadropar. (Tryggvi Emilsson-Barttan um braui bls 122-123)

svo a vi flagarnir Djpavogi hfum ekki urft a hafa a frumkvi til a bera a byggja steinsteypt hs eftir a hafa ekki ekkt anna en torfbi var enn hgt a hrinda hsbyggingu framkvmt hagkvmanhtt sustu ratugum 20. aldarinnar. A v leitinu var byggingaaferin ekk torfb, a vi notuumst miki vi heimafengi sinni trust mynd, a er eigi hugmyndaflug, afl og mlina, sem lv sem nst undir ftunum.

En ess ber ageta a eim tmavorum vi lokair inni verndarsvi eins og sustu Mhkanarnir, fugt vi a ar sem starfsleyfi steypustva boi vinnu-, heilbrigis og nefndu a eftirlits voru farin a geraafdalmennsku hgt um vik.


Blvaur s s er mgur upp vi vegg

IMG 1662

a kannast flestir inaarmenn vi hva astuleysi til a ltta sr getur veri bagalegt. svo a sumir veri sr ti um franlegan kamar er sjaldnast gert r fyrir slkum kostanai egar unni er fyrir Ptur og Pl t um borg og b. Eitt sinn egarg vann utanhss mrverk vi barhsvlesins spekings kom til umru lgml sem hefur leita hugann egar mr verur ml utandyra allar gtur san. meira en 30 r ar til gr a rgtan upplstist.

Eins og oft vill vera vinnusta ar sem er ekkert klsett hafi g fari bak vihs til a mgaog vonaist til a ekki sisttil mn. egar g var rtt byrjaur kom hseigandinnfyrir horni. Hann sagi barfullurblvaur s s er mgurupp vi vegg. Um afleiingar essagti g lesi mig til um Biblunni.

g var snggur a svara honum a v lygihann, g vri bin a lesa Bibluna spjaldanna milli og etta sti hvergi henni. Hann agi smstund en sagi svo bygginn svip a etta sti kannski ekki allra njustutgfu hennar. Auvita laug g v a hafalesi Bibluna spjaldanna milli. En etta samtal var til ess egar g lt vera af v hafi g a huga hvort a gti virkilega veri a etta sti hinni helgu bk.

Eftir lestur nst njustutgfu Biblunnargat g hvergi greint a gildi essarar blbnar vriar finna. Svo var a gr a g las bk Stefns Jnssonar, Ljs runni. ar er hugaver ttekt essari biblutilvitnun og a sem meira er Stefn hafi rannsaka, gjrsamlega t hrgul, sannleiksgildi ess a hanamtti finna hinni helgu bk. v rtt eins og g tri hann v ekkia su.

Rannskn Stefns leiddi a ljs a essi tilvsun blvunina fyrir a mgaupp vi vegg vri erlendum tgfum Biblunnar,en hefi af einhverju undarlegum stum vinlega veri sleppt vi ingu hinnar helgu bkaryfir slensku. Tilvitnunina mtti finna annarri konungabk ar sem Gu talai gegnum Elsa spmann umJerbam konung.

Komst Stefn helst a v a sta ess a etta vantai slensku tgfur Biblunnar vri afsvipuum toga og a a austfiringar eru ruvsi en anna flk. En austfiringurinn ltur segja sr a risvar sem ngir a ljga einu sinni suma ara. Og sumu trir hann aldrei hva oft sem hann heyrir v logi.

a er oft annig me lausn rgtum a egar ein leysist virist svar vi annarriberast undarlegan htt sama tma og oftr lkritt. En nvar a ekki svo etta sinn, heldur rakst g fyrir stuttu texta rbergs rarsonar, sem einnig er rithfundur r austfiringafjrungi. ar varpar hann ljsi a sem margirtelja landlga plgu n tmum svo a ekki su blbnirvi gjrningnum a finna Biblunni.

a inaarmenn eigi til a leggja metna sinn a mga ti er fheyrt a eir geri strri stykki utandyra. En eins og flestir hafa frtt, ea jafnvel s myndbirtingar af facebook, hefur bori v a tristar skti vavangi rtt fyrir asalerni su nsta leiti. Jafnvel hefur mrgum komi til hugar a rttast vria lta borga fyrir a gera arfir snar v svo vel s flk skla a greia fyrir a vera til, a v detti ekki hug a fara salerni keypis.

En texti rbergs Brfi til Lru upplsir hva fer raunverulegafram slarlfi tristans vi essar astur. Og vi v getahvorki fjrsektirn Biblantt ngilega sterkar vivaranir, hva a gjaldskyldirkamrar komi a gagni.

a var logn og heiur himinn. Sl skein suri. Sumarfuglarnir sungu surn starlj runnum og mum. Fram undan blasir vi fagurt hra, skrtt skgarkjarri og grsugum eldfjllum. Fjllin eru frumlega ger og einkennileg, rtt eins og forsjnin hefi skapa au me sru samviskubiti t af hrkasm sinni Rangrvllum. Fyrir nean skgarbrekkurnar glampar hafi himinbltt, alsett eyjum og vogum, - helgi og fegur svo langt sem auga eygir.

etta er dsamlegur heimur. essi mjka stemming yfir hafi og hauri, ilmur r grnu grasi og skgarangan. Hvar er g? Er g komin suur talu? Er etta hi himinbla Mijararhaf, sem Dav Stefnsson kva um pervislegt kvi? Ea er etta kannski sumarlandi, ar sem Raymond drakk himnesk vn og reykti vindla sluhlpinna tbakssala? g settist niur skgarrunn og skeit. setum snum kemst maur andlegt samflag vi nttruna.


Svartidaui spariftum


Mojo

Hversu oft hefur einhver sem ekkir ori lvaur oghaga sr ann htt sem ekki var von ? hkka rminn vanalega miki vi a upphefja eigi gti, jafnvel beitt ofbeldi, gert sig sekan um kynferislegt lauslti, ori valdur af eyileggingu eignum, ea stai a einhverjum rum neikvum agerum sem ekki eru elislgar?

Hugleiddu etta augnablik - eins hvort etta eigi eitthva skyltvi birtingarmyndir heilsteypts persnuleika, krleika ea jkvni? - Samflagi viurkennir fengi sem flagslega jkvtthjlparmealog ar me vntanlega birtingamyndir ess, jafnvel a urfi stundum a nota afsakanir vi; hann ea hn gat n lti a essu gert skumlvunar.

etta sama samflag telur sjlfsagt a gera einstaklingnum erfitt fyrir vi a skaa sjlfa sig og ara me tbaksreykingum ar sem flk hittist almannafri. svo a fylgifiskar tbaks su ekki sambrilegir, eru r saklausar hj andsetningu persnuleikans. a er t.d. ekkt a einhver hafi tapa srvi a reykja pakka af sgarettum og hafi af ess vldum gengi skrokk rum, splundra heimiliea drepi mann.

rtt fyrir a fengi hafi fylgt manninum gegnum aldirnar hefur almenningur sennilega aldrei veri fjrv a f haldbrar skringar eim andlegu afleiingum sem neysla ess veldur. Skasemi fengis mannsandann getur veri djfulleg og tti v a vera opinberlega viurkennt a orsakannaer a leita snilegum andaheimi, - en a er ekki svo heimi ntma efnishyggju.

alcohol

Til a tta sig hvers konar fler vi a eiga er rtt a skoa merkingu ora sem hf eru yfir fengi, s.s. brennivn, vnandi (spritus), alkhl osfv. arna er um lkingaml a ra, sem m.a. a hfa til lfsins vatns, a mestu ttar Mi-Austurlenskrigullgerarlist.

a mtti tla a ori vnandi skri sig a fullu sjlft v samhengi egar tala er um huga, lkama og sl. Me skrskotun til ess a andinn s s hluti eirrar renningar sem samsvari slinni. essarimerkingu vnandans hefur veri haldi til hls vestrnu samflagi ar sem alkahl er viurkennd efnafri til flagslegra nota.

Efnafrilegaskringin vnanda er s a hanns gerurrgerjuumvkva, sem er hitaur og sur fengi undan vatninu og myndar gufu. egar gufan er leidd rr og kld ttist hn og verur a vkva sem ermun sterkara fengi en t.d. vn og bjr. Slkur vkvi fkk latneska heiti spritus, vnandi.

Ori alkhl er sagt upphaflega dregi af arabska orinu "Al-Kuhl" enska afsprengi erghoul. En samkvmt arabsku er Al-Kuhl ea al-gohul, andinn yfirtekur holdi. Alkholer, samkvmt essari Mi-Austurlensku jtr, illur andi sem skist eftir mannsholdi.

etta er eftirtektarvert v ljsi a fengi er banna til flagslegrar ikunnar flestum Mi-Austurlanda. vestrnum rkjum ykjafengisbnn bbiljurog hr landi kallar rki sinn vnanda "slenskt Brennivn".

a fr samt ekki fram hj jarslinni um hverskonar andavar a ra, sem kallai Brennivn rkisins umsvifalaust Svartadaua. Eins ekkir jarslinhugmyndir um a drukki s gegnum einhvern, egar persnuleiki vikomandiverur ekkjanlegurvegna fengisdrykkju.

vnandi

Vi getum liti svo a lkaminn s bstaur hugans, jafnframt v a vera farartki slarinnar efnisheiminum. Hugurinn hefur a geyma persnuleikann sem vi stasetjum okkur me gagnvart rum, stundum kalla eg. Slin er hin ri vitund sem tengist alheimsorkunni nokkurskonar strikerfihuga og lkama gegnum lfi.

Vi eimingu alkhls er kjarna vnanda n. Me v a setja fengi lkamann er essi andi innbyrtur, sem gerir einstaklinginn berskjaldari fyrir nlgum flum sem mrg hver eru snilegri tni. etta telja flestir httunnar viri til a losa um flagsleg hftt.d. feimni og stundum er sagt a l s innri maur.

En jafnhlia slvir fengi dmgreind og egar of miki er drukki slokknar henni og hugurinn dettur t af og til ea jafnvel sofnar. a sama arf samt ekki a gerast me lkamanna er hgt avakna upp sar allt rum sta en eim sem hugurinn hvarf fr, jafnvel frttaaf fullu fjri astum sem ekki er kannast vi, etta er stundum kalla blackout, og l verur annar maur.

Blackout

a sem gerist blakcouter a s gi andi sem vi kllum sl kveur a yfirgefa partivegna eirrar eitrunar sem hefur ori huga og lkama. Orkubrautir slarinnar eru ekki lengur tengdar lkamanum, kunnug myrk fl hafa yfirteki strikerfi og halda part blokkinni til a fra snum sjlfhverfu hvtum lkama annars manns burts fr hans anda og eli. a verur erfiara eftir v sem etta gerist oftar fyrir slina a sna til baka reiuna og persnuleikinn getur brenglast varanlega.

Efist einhver um a blackoutgeti haft svogeigvnlegar afleiingar a jafnvel illir andar taki yfir persnuna eru til mmrg dmi ess og arf ekki a fara aftur tma Jns Hreggvissonar til a finna hlistur. N tmum getur andsetning meir a segja orisvo alger a erfitt getur reynst a finnaDNA sl ess einstaklings sem er andsetinn vettvangi. a er rf r san dmsml vegna manndrps sndi etta svo ekki verur um villst, sj hr.

Til a endurheimta slu sna verur a endingu a eitt til raa leita astoar eirra sem hafa komist t r vtahring alkhlismameandlegri vakningu. Losa annig um gnartk kunnra afla alkhlsins hvort sem vi kllum auSvarta Daua upp slensku ea Al Ghoul upp Mi-Austurlenskanmta. verureinungis hgt a viurkenna vanmtt sinn gegn fengi og treysta ri mtt.

N vil g taka fram a g tel mig ekki vera fanatskanbindindismann og er ekki a leggja rum lfsreglur. En vegna reynsluminnar af fengi vildi g reyna a benda hva leynist undir spariklnai eirramyrku afla sem erufylgifiskar fengisneyslu.


Sj sinnum a sagt er mr

IMG_0184

r frttir sem treka berast af hsnisvanda flks eru yngri en trum taki. Meir a segja hefur ingkona nlega lst raleysi vi a komast undir eigi ak rtt fyrir a hafa htt eina og hlfa milljn mnui.

Hvernig flk fr a v ur fyrr vi a koma aki yfir hfui virist ekki eiga vi n dgum. Reglugerafargan ntmans, me llum snum kostnai og krfum, virist vera komi a stig a ekki er neinum meal Jni mgulegt a byggja.

IMG_0192

Leii eirra Mrudalshjna, runnar Vilhjlmsdttur Oddsen og Stefns Jnsonar

Tilefni essara vangaveltna eru a sumar sem lei var sning Slturhsinu Egilsstum, Menningarmist Fljtsdalshras, um sundjala smiinn Jn Stefnsson Mrudal. Jn Mrudal var engin meal Jn og vlai ftt fyrir sr.

g hafi hugsa mr a gera essari hugaveru sningu skil hrna sunni, en finn ekkert af v efni sem g var bin a via a mr og hef ar a auki glata flest llum myndum fr sumrinu 2016 tlvuhappi.

v ver g a gera essari merkilegu sningu ruvsi skil en g hafi hugsa mr og er efst huga kirkjan sem hann byggi Mrudal. v a vafist vel a merkja ekki fyrir Jni a koma sr upp kirkju, frekar en aki yfir hfui. Kirkjuna byggi hann me eigin hndum fyrir eigin reikning.

IMG_0186

g rakst skemmtilegt vital vi Jn youtube ar sem hann lsir v fyrirStefni Jnssyni frttamanni hvernig og hvers vegna hann byggi kirkjuna. Jn var einnig listamaur og mlai altaristfluna sjlfur auk ess a sma rammann utan um hana. Hann fkk svo biskupinn til a vgja kirkjuna.

essu rstutta vitali lsir Jnessu auk ess a syngja lj og lagumHallgrmPtursson. Seinni hluti vitalsins er vi annan hfingja austanlands sem vandar ekki hagfringum kvejurnar og gtiumruefni eins haf veri dag og fyrir tpum 60 rum.

Ps. eir sem hafa huga a heyrahvalistamenn dagsins dag gera mesng Jns Mrudal m smella ettaremix hr.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband