Frsluflokkur: Dgurml

Undir grnni torfu tndist tminn

IMG 1455

a er stundum sagt um tmaskin Freyingaa ar s valt ngur tmi og ef eir veri dagrota komi bara meiri tmi morgun. Dagskr landans er llu strekktari svo a Bjartmar hafi fyrir skemmstu sungi um "fltta undan framtinni sem ftur toga burt eitthva til baka, aftur fyrir upphafi ar sem af tndum tma er af ngu a taka" um lei oghann bau landann "velkomin bsan", egar allt virtist stefna a leita yrfti reynslubanka Bjarts Sumarhsum.

Eftirminnilegt er a Freyingarhikuu ekki vi a lna slendingum strf mean hinar frndjirnar veltu vngum samt alja gjaldeyrissjnumyfir v hvernig mtti koma bndum fjrmlaverkfri sem kennd var vi trsarvking. ti hinum stra heimi tti etta nttrulega ekki gfulega fari me f hj frndum vorum Freyjum, en eir sgu bara a gfur og gska yrftu ekki endilegaa fara saman. Skilyrislaust bri a hjlpa snum brir ney.

sustu viku frum vi Matthildur mn loksins langra Freyjafer og vorum yfir Hvtasunnuhelgina. etta var nokkurskonar systrafer ar sem vi tengdasynir Slhls fengum a fljta me sem blstjrar Norrnu fr Seyisfiri til rshafnar. essi fer hafi veri dagskr mrg r og m segja a vi skipulag hennar hafi lfsspeki Freyingaveri hf a leiarljsi, um a morgun komi meiri tmi.

Daginn fyrir brottfr ba gur Borgfiringur mig um a skila kveju til allra sem g hitti Freyjum, v ar byggi besta flk heimi, svo vel fannhann hjarta snu gsku Freyinga. Auvita reyndi g a koma kveju hans til skila egar gafst til ess tmi. essi Hvtasunnuhelgi er samt ekki s fyrsta sem g dvel Freyjum v fyrir 33 rum san tti g v lni a fagna sem ungur maur a kynnst essum frndflki okkar, hafi g ri mig vinnu hj dnskum mrarameistara rshfn og var ar fram eftir sumri.

Eftir Hvtasunnuhelgina denn urfti g a tna saman tmu bjrflskurnar r herberginu og koma eim ver hj kaupmanninum niur horni. v vi flagarnir sem leigum farfuglaheimili Verkakvennaflags rshafnar hfum tnt tborgununum okkar miklum gleskap undir grnu torfaki farfuglaheimilisins og ttum ekki fyrir mat, en ng af tmum bjrflskum. egar g hafi sett flskurnar svartan ruslapoka reyndust r allt of ungar til a bera og sttarnirstungust t r sksum pokanum, sem g var a sligast undan. v var a g hnupla hjlbrum rogast me flskupokann upp r.

ekki vri torfrunum fyrir a fara og leiin grei niur vi hverfisbina horninu, var hjli brunum ryga fast. v urfti trleg tk a ta eim niur brekkuna og halda um lei jafnvgi me drmtan farminn. g veit ekki enn dag rmum 30 rum seinna hvort a var fyrir a hafa fjarlgt flskurnar af gistiheimili Verkakvennaflagsins ea lika hjlbrurnar fyrir r,sem var til ess a okkur var ekki vsa dyr, en a hafi mr veri tilkynnt a sti til upphafi ferar, en var aldrei minnst meira eftir a hjlbrunum var skila.

IMG_1928

Kirkjubr; Mrinn til vinstri, Reykstofan fyrir miju og kirkja lafs helga til hgri.

ann stutta tma, sem g vann vi mrverk Freyjum fkk g a taka tt skemmtilegum verkefnum. Eitt af eim var a gera vi vegghleslur kirkju lafs helga Kirkjub og endurkalka hvta veggi hennar. vann g me dnskum og freyskum mrurum og hafi ekki grnan grun um hva merkilegt verkefni var, hva olinmi fyrir svona fornminjagaufi. Enda lei ekki lgnu ar til g var settur nbyggingar verkefni ar sem ungur athafnamaur,Jakub A Dul, byggisinn fyrsta Rmfatalager, ef g man rtt. Auk essa vann g vi a banka steinhellur niur stttar og blasti tryggingaflags.

a var ekki fyrr en mrgum rum seinna sem g uppgtvai hversu srstakt verkefni var Kirkjub. ar eru tvr eldgamlar kirkjubyggingar, a er kirkja lafs helga sem er sg bygg 12. ld og dmkirkja Magnsar sem er daglegu tali kllu Mrinn bygg um 1300, en s bygging komst aldrei undir ak. Sustu r hefur veri unni a vigerum hleslum Mrsins. Einnig er Reykstofan Kirkjub, sem er bygg kringum 1100 og talin eitt elsta timburhs heimi sem enn er notkun.

IMG_1915

egar steinar losna hlnum veggjum Mrsins, lafskirkju og Reykstofunnar Kirkjub, er gert vi me v a raa fltum smsteinum milli eirra kalk-mrblndu til a festa snum sta. etta er miki olinmisverk og hefur viger veggja Magnsar kirkju teki mrg r.

Auvita voru gmlu stairnir mnir skoair ferinni. Kirkjurnar Kirkjub voru snum sta, meir a segja voru hellurnar enn stttunum og blastunum rshfn. En egar komi var gmlu gtuna mna reiknai g me a hjlbrurnar vru undir skrifstofuglugga verkakvennaflagsins, en ar br mr heldur betur brn. Gamla notalega svarta timburhsi me torfakinu, ar sem hgt var a opna kvistgluggann t grna grasekjuna til a reykrsta herbergi, var horfi. ess sta var komi ntskubarhs og engin merki sust um hjlbrur, ekki einu sinni svrt hjlfrin malbikinu, hva glerbrot ea tgjuraf svrtum ruslapoka. Og litla bin niur horni orin a b.

Annars er a heilt yfir svo Freyjum a engu lkara er, en a egar jartan var flutt til slands um ri, og hr notu rangursrkan htt vi a jafnabyggingasguna vi jru, hafi hn algerlega fari fram hj Freyjum og a helvti er varla hgt a minnast grtandi. ar m finna heilu orpin enn r torfi og grjti, meir a segja er bi mrgum essara hsa.

Hvernig myndi t.d. rshfn lta t ef hn hefi fari gegnum sama Dubai drauminn og Reykjavk? vru grnu torfkin n komin undir malbik og ar vru svartir turnar klddir gler og innfluttar flsar, sem teygu sig upp okuna. a vru dapurlegskiptimia vi lflegangamla binn, sem geymirsguna til dagsins dag. Vi skulum vrtt vona a a s ekki bara vegna ess a Freyingarvita a morgun komi meiri tmi, sem eir hafa ekki enn rst jartuna eins og tmatrekktir frndur eirra sgueyjunni.

IMG_1922

Mrinn, ea dmkirkja Magnsar Kirkjub

IMG 1893

Gtumynd fr rshfn

IMG_1884

Gtumynd fr rshfn

IMG_1861

inganes rshfn, stjrnarr Freyja

IMG_1968

orp Hsavk Sandey

IMG 1835

Freyskt hs Kney

IMG_1634

Saksun

IMG_1590

Br Vogey

IMG_1737

Stttar rshfn

IMG_1908

Hfundur fornum slum


Jn hrak

IMG_1259

a m segja a sagan afJni hrak veri undarlegri me hverri jararfrinni. g hafilengi hugsa mr a kanna sannleiksgildi hennarog fara a leii essarar dularfulli jsagna persnu. En hann a vera grafinn gamla kirkjugarinum Skriuklaustri og v stutt a fara.

dag frum vi hjnin svo glsilegt kaffihlabor klausturkaffi Gunnarshsi Skriuklaustri ar sem hgt er a ta sig tertusvima vffluveri. Eftir krsingarnar frum vi efri hina og fengum leisgn um vistarverur Gunnars Gunnarssona, rithfundarins sem sumir segja a hafi ekki veri verur Nbelsins vegna ljsra tengsla vi nasismann. En Gunnar er eini slendingurinn sem vita er til a hafi tt fund meHitler og lengi gekk s saga a glsihs hans Skriuklaustri hafi veri teikna af sama arkitekt og teiknai Arnarhreiri fyrir Hitler.

Vi vorum ein fer me leisgumanninum og fljtlega barst tali a uppgreftrinum klaustrinusem fr fram fyrstu rum essarar aldar. Klaustri mun hafa veri nokkurskonar sjkrahs og flk komi va a til a leita sr lkninga vi hinum msu meinum ef marka m au bein sem upp komu r kirkjugarinum. Fljtlega bryddaig upp hugamli mnu um a hvernig bestvri a finna leii Jns hrak og vsai leisgumaurinnokkur leii mynd af uppgreftrinum klaustrinu.

IMG_1261

jsgur Jns rnasonar hafa etta a segja um Jn hrak:

Maur ht Jn og var kallaur Jn flak. Hann var undarlegur og ltt okkaur af sveitungum snum. tti hann smglettinn og ei unnt a hefna sn honum. egar Jn d gjru lkmennirnir a af hrekk vi hann a eir ltu grfina sna norur og suur. Jn var grafinn a krbaki Mlakirkjugari. En hverri nttu eftir stti hann a lkmnnum og kva vsu essa:

Kld er mold vi krbak,

krir ar undir Jn flak.

tar sna austur og vestur

allir nema Jn flak,

allir nema Jn flak.

Var hann grafinn upp aftur og lagur austur og vestur eins og arir. Arir segja a vsan hafi heyrzt upp r grfinni kirkjugarinum.

Mjg hefur fari mrgum sgnum um Jn er sra Skli Gslason segir a hafi veri kallaur Jn hrak, v hann hafi veri varmenni miki og grunur hafi legi v a hann hafi loksins farga sr sjlfur, hafi hann v veri grafinn n yfirsngs a krbaki og ltinn sna norur og suur. Nttina eftir dreymdi sknarprestinn er ekki var vistaddur greftrun hans a Jn kmi til sn og kvi:

Kalt er vi krbak,

hvlir ar Jn hrak;

allir sna austur og vestur

tar nema Jn hrak.

Kalt er vi krbak.

Daginn eftir lt prestur grafa hann upp og sna honum rtt. Stti Jn ekki framar a honum.

Fyrir vestan er s sgn um nafna minn a hann hafi tt vonda konu er hafi lti grafa mann sinn svo sem fyrr er geti til ess a gjra honum enn skmm grfinni. er a og enn ein sgn um Jn a lk hans hafi veri lti svo grfina af v vonzkuveur hafi gjrt er hann var moldu ausinn, en ekki af illvilja eirra er a stu og hafi v lkmennirnir fltt sr a koma honum einhvern veginn niur.

IMG_1253

Aeins einn legsteinn er snilegur kirkjugarinum og hafi leisgumaurinn upplst okkur um a, a egar uppgrfturinn klaustrinu og garinum fr fram 2002-2012 hafi srstaklega veri athuga hvort Jn vri snum sta undirsteininum.En honum stendur daufum stfum JN HRAK. Svo einkennilega hefi viljatil a undir eim steini fundust engin bein og ekki var hgt a tla a nnur bein sem upp komu essum miklauppgreftri tilheyru Jni.

a er v bi a grafaJn hrak tvisvar upp samkvmt heimildumog annasinn kom ljs a hann var ekki vi krbak. Leisgumaurinn hafi heyrt einamunnmlasgu sem segi a vetrarhrkurhefi veri og frost jru egar tt hafi a jarsetjaJn og v hefu menn sennilega losa sig vi lki auveldarimta. En hvar og hvaa skipti vissi engin.


Byggingar bndum brkratsins

a brst ekki a vorikom me trukki nju tungli ann 24.sasta mnaar. Einhvern veginn er a alltaf annig vormorgnumegar sl skn heii og fuglasngur fyllir lofti kviknar framkvmdarin, jafnvel hj gmlum safnvkingum. Hr rum ur hefu svona ljfir vordagar ekki veri ltnir fara forgrum, steypihrrivlin hefi veri rst og byrja a byggja. svo a g vinni vi smu in og ur, ar sem plskir vinnuflagar mnir sj nori um a gera a skemmtilega, er v ekki lengur svo fyrir a fara a framkvmdaviljinn, steypuhrrivlin og vinnuafli dugi til a byggja hs. N sem aldrei fyrr hefur allt veri niurnjrvame reglugerarfargani.

Plverjar hafa hirt flest skemmtilegustu strfin fr slendungu n ess a landinn hafi heilaburi til a fatti a, innihkandi rgnegldurfyrir framan tlvuskjinn vi a koma heim og saman exele skjali hvernig skuli fara a v a gera hva sem erarvnlegt fyrir fjrfesta. Einagnveginntekst samt a f tkomuna hvernig svoleiis hsnihentarungu flki sem srvantar hagkvmt hsaskjl. llum essum vandrum samfara arf langsklagenginn landinn a greia af nmslnunum og er v eina leiin til a halda sj a tba regluverkia flki a hfi srstaklega vel borgari menntun, alls skildri ekkingu hsbyggingum. annnig regluverkrur svo rslitum um hvort hs verur byggt.

N dgum dugir hreint ekki a eitt a f morgunnbjartahugmynd og hafa vilja til a hrinda henni framkvmd egar skalbyggjahs. ar duga ekki einu sinni byggingarmeistarar, samt teikningum arkitekta og verkfringa, hva a lin ein ngi eins og denn. Nei, n arf ar a auki byggingastjra sem m ekki vera sami maurinn og byggingameistarinn, ryggisfulltra, tryggingaflag og utan um allan pakkann skal haldi me gaeftirlit sem votta er af skounarst og allur heilipakkinn verur a hafa fengi samykki fr Mannvirkjastofnunrkisins.

Marteinn Mosdal - hva?

Tryggvi Emilsson segir fr v egar hann byggi fyrir rmum 90 rum barhs yfir sig og Steinunni konu sna Glerrorpi vi Akureyri. En hann hafi upphafi hugsa sr a notast vi aldagamla afer Bjarts Sumarhsum.

Allt st sem fair minn hafi sagt brfi um byggingarlina og eins a a reisa mtti torfb v landi. En egar norur kom sndist mr a ekki hfi lengur a byggja barhs r torfi og grjti og eins tt flestir kofar ar kring vru torfbir og ar me hs fur mns. Fylltist g n strhug og strilti og kva a linni skyldi rsa steinhs. Engan urfti a spyrja um tlnur ea efnisval, hva tlit ess sem byggt var, allt var frjlst og v hfst g handa n tafar, keypti mr malarreku og haka og grf fyrir grunni a steinhsi, af engum lattur ea hvattur.

Ekki urfti djpt a grafa ar sem hsi var byggt hrum mel en mlin, sem g mokai upp r grunninum, var svo hrein steypuml a hn var mr gulls gildi. g leit hljum augum til rinnar sem rann arna framhj og hafi skili essa ml eftir urru fyrir nokkrum ldum svona hreina og hfilega sandborna steypuna. essi ml geri mr glatt sinni og a fu dgum umlinum gekk g ofan Eyri me aurana mna vasanum, keypti mr timbur hj Siguri Bjarnasyni og sement Grnu og flutti allt einni fer heim melinn. Eftir essa verslunarfer tti g hallaml, hamar og sg og vann eins og kraftar leyfu vi uppsltt og flekasmi. San hfst steypuvinna, g st einn a verki, blandai saman sementi og ml og vatni r Glernni og steypti. var dlti gaman a lifa egar essum fanga var n enda skein sl yfir Slutindum og fannst mr a gs viti.

g fr upp klukkan fjgur hvern dag og vann mig eins uppgefinn og ttaugaan eins og maurinn me lfkonuspkina forum, en timburstaflinn hrkk til uppslttarins og a viku liinni var g farinn a moka ml og undirba steypuvinnu, san var hrrt og steypt dag eftir dag anga til mtin stu landafull af steypu, tuttugusentmetraykkir veggir, a voru mrg handtk og enn fleirisvitadropar. (Tryggvi Emilsson-Barttan um braui bls 122-123)

svo a vi flagarnir Djpavogi hfum ekki urft a hafa a frumkvi til a bera a byggja steinsteypt hs eftir a hafa ekki ekkt anna en torfbi var enn hgt a hrinda hsbyggingu framkvmt hagkvmanhtt sustu ratugum 20. aldarinnar. A v leitinu var byggingaaferin ekk torfb, a vi notuumst miki vi heimafengi sinni trust mynd, a er eigi hugmyndaflug, afl og mlina, sem lv sem nst undir ftunum.

En ess ber ageta a eim tmavorum vi lokair inni verndarsvi eins og sustu Mhkanarnir, fugt vi a ar sem starfsleyfi steypustva boi vinnu-, heilbrigis og nefndu a eftirlits voru farin a geraafdalmennsku hgt um vik.


Blvaur s s er mgur upp vi vegg

IMG 1662

a kannast flestir inaarmenn vi hva astuleysi til a ltta sr getur veri bagalegt. svo a sumir veri sr ti um franlegan kamar er sjaldnast gert r fyrir slkum kostanai egar unni er fyrir Ptur og Pl t um borg og b. Eitt sinn egarg vann utanhss mrverk vi barhsvlesins spekings kom til umru lgml sem hefur leita hugann egar mr verur ml utandyra allar gtur san. meira en 30 r ar til gr a rgtan upplstist.

Eins og oft vill vera vinnusta ar sem er ekkert klsett hafi g fari bak vihs til a mgaog vonaist til a ekki sisttil mn. egar g var rtt byrjaur kom hseigandinnfyrir horni. Hann sagi barfullurblvaur s s er mgurupp vi vegg. Um afleiingar essagti g lesi mig til um Biblunni.

g var snggur a svara honum a v lygihann, g vri bin a lesa Bibluna spjaldanna milli og etta sti hvergi henni. Hann agi smstund en sagi svo bygginn svip a etta sti kannski ekki allra njustutgfu hennar. Auvita laug g v a hafalesi Bibluna spjaldanna milli. En etta samtal var til ess egar g lt vera af v hafi g a huga hvort a gti virkilega veri a etta sti hinni helgu bk.

Eftir lestur nst njustutgfu Biblunnargat g hvergi greint a gildi essarar blbnar vriar finna. Svo var a gr a g las bk Stefns Jnssonar, Ljs runni. ar er hugaver ttekt essari biblutilvitnun og a sem meira er Stefn hafi rannsaka, gjrsamlega t hrgul, sannleiksgildi ess a hanamtti finna hinni helgu bk. v rtt eins og g tri hann v ekkia su.

Rannskn Stefns leiddi a ljs a essi tilvsun blvunina fyrir a mgaupp vi vegg vri erlendum tgfum Biblunnar,en hefi af einhverju undarlegum stum vinlega veri sleppt vi ingu hinnar helgu bkaryfir slensku. Tilvitnunina mtti finna annarri konungabk ar sem Gu talai gegnum Elsa spmann umJerbam konung.

Komst Stefn helst a v a sta ess a etta vantai slensku tgfur Biblunnar vri afsvipuum toga og a a austfiringar eru ruvsi en anna flk. En austfiringurinn ltur segja sr a risvar sem ngir a ljga einu sinni suma ara. Og sumu trir hann aldrei hva oft sem hann heyrir v logi.

a er oft annig me lausn rgtum a egar ein leysist virist svar vi annarriberast undarlegan htt sama tma og oftr lkritt. En nvar a ekki svo etta sinn, heldur rakst g fyrir stuttu texta rbergs rarsonar, sem einnig er rithfundur r austfiringafjrungi. ar varpar hann ljsi a sem margirtelja landlga plgu n tmum svo a ekki su blbnirvi gjrningnum a finna Biblunni.

a inaarmenn eigi til a leggja metna sinn a mga ti er fheyrt a eir geri strri stykki utandyra. En eins og flestir hafa frtt, ea jafnvel s myndbirtingar af facebook, hefur bori v a tristar skti vavangi rtt fyrir asalerni su nsta leiti. Jafnvel hefur mrgum komi til hugar a rttast vria lta borga fyrir a gera arfir snar v svo vel s flk skla a greia fyrir a vera til, a v detti ekki hug a fara salerni keypis.

En texti rbergs Brfi til Lru upplsir hva fer raunverulegafram slarlfi tristans vi essar astur. Og vi v getahvorki fjrsektirn Biblantt ngilega sterkar vivaranir, hva a gjaldskyldirkamrar komi a gagni.

a var logn og heiur himinn. Sl skein suri. Sumarfuglarnir sungu surn starlj runnum og mum. Fram undan blasir vi fagurt hra, skrtt skgarkjarri og grsugum eldfjllum. Fjllin eru frumlega ger og einkennileg, rtt eins og forsjnin hefi skapa au me sru samviskubiti t af hrkasm sinni Rangrvllum. Fyrir nean skgarbrekkurnar glampar hafi himinbltt, alsett eyjum og vogum, - helgi og fegur svo langt sem auga eygir.

etta er dsamlegur heimur. essi mjka stemming yfir hafi og hauri, ilmur r grnu grasi og skgarangan. Hvar er g? Er g komin suur talu? Er etta hi himinbla Mijararhaf, sem Dav Stefnsson kva um pervislegt kvi? Ea er etta kannski sumarlandi, ar sem Raymond drakk himnesk vn og reykti vindla sluhlpinna tbakssala? g settist niur skgarrunn og skeit. setum snum kemst maur andlegt samflag vi nttruna.


Svartidaui spariftum


Mojo

Hversu oft hefur einhver sem ekkir ori lvaur oghaga sr ann htt sem ekki var von ? hkka rminn vanalega miki vi a upphefja eigi gti, jafnvel beitt ofbeldi, gert sig sekan um kynferislegt lauslti, ori valdur af eyileggingu eignum, ea stai a einhverjum rum neikvum agerum sem ekki eru elislgar?

Hugleiddu etta augnablik - eins hvort etta eigi eitthva skyltvi birtingarmyndir heilsteypts persnuleika, krleika ea jkvni? - Samflagi viurkennir fengi sem flagslega jkvtthjlparmealog ar me vntanlega birtingamyndir ess, jafnvel a urfi stundum a nota afsakanir vi; hann ea hn gat n lti a essu gert skumlvunar.

etta sama samflag telur sjlfsagt a gera einstaklingnum erfitt fyrir vi a skaa sjlfa sig og ara me tbaksreykingum ar sem flk hittist almannafri. svo a fylgifiskar tbaks su ekki sambrilegir, eru r saklausar hj andsetningu persnuleikans. a er t.d. ekkt a einhver hafi tapa srvi a reykja pakka af sgarettum og hafi af ess vldum gengi skrokk rum, splundra heimiliea drepi mann.

rtt fyrir a fengi hafi fylgt manninum gegnum aldirnar hefur almenningur sennilega aldrei veri fjrv a f haldbrar skringar eim andlegu afleiingum sem neysla ess veldur. Skasemi fengis mannsandann getur veri djfulleg og tti v a vera opinberlega viurkennt a orsakannaer a leita snilegum andaheimi, - en a er ekki svo heimi ntma efnishyggju.

alcohol

Til a tta sig hvers konar fler vi a eiga er rtt a skoa merkingu ora sem hf eru yfir fengi, s.s. brennivn, vnandi (spritus), alkhl osfv. arna er um lkingaml a ra, sem m.a. a hfa til lfsins vatns, a mestu ttar Mi-Austurlenskrigullgerarlist.

a mtti tla a ori vnandi skri sig a fullu sjlft v samhengi egar tala er um huga, lkama og sl. Me skrskotun til ess a andinn s s hluti eirrar renningar sem samsvari slinni. essarimerkingu vnandans hefur veri haldi til hls vestrnu samflagi ar sem alkahl er viurkennd efnafri til flagslegra nota.

Efnafrilegaskringin vnanda er s a hanns gerurrgerjuumvkva, sem er hitaur og sur fengi undan vatninu og myndar gufu. egar gufan er leidd rr og kld ttist hn og verur a vkva sem ermun sterkara fengi en t.d. vn og bjr. Slkur vkvi fkk latneska heiti spritus, vnandi.

Ori alkhl er sagt upphaflega dregi af arabska orinu "Al-Kuhl" enska afsprengi erghoul. En samkvmt arabsku er Al-Kuhl ea al-gohul, andinn yfirtekur holdi. Alkholer, samkvmt essari Mi-Austurlensku jtr, illur andi sem skist eftir mannsholdi.

etta er eftirtektarvert v ljsi a fengi er banna til flagslegrar ikunnar flestum Mi-Austurlanda. vestrnum rkjum ykjafengisbnn bbiljurog hr landi kallar rki sinn vnanda "slenskt Brennivn".

a fr samt ekki fram hj jarslinni um hverskonar andavar a ra, sem kallai Brennivn rkisins umsvifalaust Svartadaua. Eins ekkir jarslinhugmyndir um a drukki s gegnum einhvern, egar persnuleiki vikomandiverur ekkjanlegurvegna fengisdrykkju.

vnandi

Vi getum liti svo a lkaminn s bstaur hugans, jafnframt v a vera farartki slarinnar efnisheiminum. Hugurinn hefur a geyma persnuleikann sem vi stasetjum okkur me gagnvart rum, stundum kalla eg. Slin er hin ri vitund sem tengist alheimsorkunni nokkurskonar strikerfihuga og lkama gegnum lfi.

Vi eimingu alkhls er kjarna vnanda n. Me v a setja fengi lkamann er essi andi innbyrtur, sem gerir einstaklinginn berskjaldari fyrir nlgum flum sem mrg hver eru snilegri tni. etta telja flestir httunnar viri til a losa um flagsleg hftt.d. feimni og stundum er sagt a l s innri maur.

En jafnhlia slvir fengi dmgreind og egar of miki er drukki slokknar henni og hugurinn dettur t af og til ea jafnvel sofnar. a sama arf samt ekki a gerast me lkamanna er hgt avakna upp sar allt rum sta en eim sem hugurinn hvarf fr, jafnvel frttaaf fullu fjri astum sem ekki er kannast vi, etta er stundum kalla blackout, og l verur annar maur.

Blackout

a sem gerist blakcouter a s gi andi sem vi kllum sl kveur a yfirgefa partivegna eirrar eitrunar sem hefur ori huga og lkama. Orkubrautir slarinnar eru ekki lengur tengdar lkamanum, kunnug myrk fl hafa yfirteki strikerfi og halda part blokkinni til a fra snum sjlfhverfu hvtum lkama annars manns burts fr hans anda og eli. a verur erfiara eftir v sem etta gerist oftar fyrir slina a sna til baka reiuna og persnuleikinn getur brenglast varanlega.

Efist einhver um a blackoutgeti haft svogeigvnlegar afleiingar a jafnvel illir andar taki yfir persnuna eru til mmrg dmi ess og arf ekki a fara aftur tma Jns Hreggvissonar til a finna hlistur. N tmum getur andsetning meir a segja orisvo alger a erfitt getur reynst a finnaDNA sl ess einstaklings sem er andsetinn vettvangi. a er rf r san dmsml vegna manndrps sndi etta svo ekki verur um villst, sj hr.

Til a endurheimta slu sna verur a endingu a eitt til raa leita astoar eirra sem hafa komist t r vtahring alkhlismameandlegri vakningu. Losa annig um gnartk kunnra afla alkhlsins hvort sem vi kllum auSvarta Daua upp slensku ea Al Ghoul upp Mi-Austurlenskanmta. verureinungis hgt a viurkenna vanmtt sinn gegn fengi og treysta ri mtt.

N vil g taka fram a g tel mig ekki vera fanatskanbindindismann og er ekki a leggja rum lfsreglur. En vegna reynsluminnar af fengi vildi g reyna a benda hva leynist undir spariklnai eirramyrku afla sem erufylgifiskar fengisneyslu.


Sj sinnum a sagt er mr

IMG_0184

r frttir sem treka berast af hsnisvanda flks eru yngri en trum taki. Meir a segja hefur ingkona nlega lst raleysi vi a komast undir eigi ak rtt fyrir a hafa htt eina og hlfa milljn mnui.

Hvernig flk fr a v ur fyrr vi a koma aki yfir hfui virist ekki eiga vi n dgum. Reglugerafargan ntmans, me llum snum kostnai og krfum, virist vera komi a stig a ekki er neinum meal Jni mgulegt a byggja.

IMG_0192

Leii eirra Mrudalshjna, runnar Vilhjlmsdttur Oddsen og Stefns Jnsonar

Tilefni essara vangaveltna eru a sumar sem lei var sning Slturhsinu Egilsstum, Menningarmist Fljtsdalshras, um sundjala smiinn Jn Stefnsson Mrudal. Jn Mrudal var engin meal Jn og vlai ftt fyrir sr.

g hafi hugsa mr a gera essari hugaveru sningu skil hrna sunni, en finn ekkert af v efni sem g var bin a via a mr og hef ar a auki glata flest llum myndum fr sumrinu 2016 tlvuhappi.

v ver g a gera essari merkilegu sningu ruvsi skil en g hafi hugsa mr og er efst huga kirkjan sem hann byggi Mrudal. v a vafist vel a merkja ekki fyrir Jni a koma sr upp kirkju, frekar en aki yfir hfui. Kirkjuna byggi hann me eigin hndum fyrir eigin reikning.

IMG_0186

g rakst skemmtilegt vital vi Jn youtube ar sem hann lsir v fyrirStefni Jnssyni frttamanni hvernig og hvers vegna hann byggi kirkjuna. Jn var einnig listamaur og mlai altaristfluna sjlfur auk ess a sma rammann utan um hana. Hann fkk svo biskupinn til a vgja kirkjuna.

essu rstutta vitali lsir Jnessu auk ess a syngja lj og lagumHallgrmPtursson. Seinni hluti vitalsins er vi annan hfingja austanlands sem vandar ekki hagfringum kvejurnar og gtiumruefni eins haf veri dag og fyrir tpum 60 rum.

Ps. eir sem hafa huga a heyrahvalistamenn dagsins dag gera mesng Jns Mrudal m smella ettaremix hr.


Vandamli er verkfrin og verttan

a er gott til ess a vita a verkfristofurnar eru farnar a gera sr mat r myglu og vonandi verkfrin eftir a gangast ar vi byrg.

a er margt til mli Rkhars Kristjnssonar svo a full mikil einfldun sa einskora vandamli vi hinn "slenska tvegg". Myglu m reyndar finna flestum hsum enda vri rtt fyrir bana a fora sr t ef engin mygla lifi af gerilsneyddu hsi, v vri eins vst a nstvri komi a eim sjlfum.

En hfu vandinn varandi myglu er a ekki eru vihafar byggingaraferir sem hfa slenskri verttu, sem er eins og flestir ekkja umhleypingarsm og vot. v er rtt a hs hafi ga veurkpu alvegeins og mannflki og a er rtt a betra er a einangra steinsteypta veggi a utan. etta hefur veri ekkt ratugi svo hnnuir og verkfringar hafi oft kosi a lta fram hj essum stareyndum.

San er rtt a geta ess a mygla hefur margfaldast sem vandaml eftir a fari var a nota pappakltt gifs bi vi a kla tveggi a innanveru og milliveggi. essir veggir eru oftar en ekki me tvfldu gifsi og ef kemst raki pappann milli gifslaga verur ar mgnu mygla sem er snileg, en getur valdi flki ama, jafnvel heilsutjni n ess a orskinveri snileg.

Rtt eins og me torfbina, sem jnuu slendingum sund r, leikurverttan og umgengni banna aalhlutverki varandi heilnmi hsa. Torfbrinn gat enst vel 50-100 r inn til landsins noran heia mean vtan og umhleypingarnar vi strndina syra geru a a verkum a endingin var styttri og myglan meiri.

ntmanum hefur verkfrin san tt sinn tt myglu me svipuum htti og umhleypingasm verttan, sem sj m sgu flatra aka slandi.au skjta upp kollinum me vissu millibili, a v a virist vegna ess eins a sigldumhnnuum finnst fallegt eyimrkinni, v ekki er gri reynslu fyrir a fara af fltum kum slenskri verttu.

a m segja a Vilhjlmur Hjlmarsson fyrrverandi menntamlarherra hafi hitt naglann hfui varandi slenskar byggingaraferiregar hann sagi;" svo Bakkabrur hafi stunda mgnu heimskupr hefi eim aldrei dotti hug a setja flt k hsin Bakka".


mbl.is Vandamli er hinn slenski tveggur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kntsbylur

IMG_5479

a hefur veri vetrarveur nna sustu dagana eftir einstaklega hljan og snjlttan vetur. Meir a segja komst g astu a vera fastur skafli Vatnsskari s.l. rijudag. a hvessir hressilega Vatnsskari og hefur vindmlir vegagerarinnar ar sjaldan foki, annig a ekki er lklegt a ar hafi veri slegin vindmet.

ur fyrr hafi ekki verivanalegt a leiintil Borgarfjarar-eystri vriloku vegna snja essum rstmaer n svo komi a erlendir feramenn bruna alla skafla smblunum og v er reynt a halda opnuflesta daga vikunnar. Enda lei ekki lng stund ar til a g hafi flagskap ungs Japansks pars.

Alveg smasambandslaust var skaflinum, sem betur fer kom eftir stutta stund vel blandiinnfddur Borgfiringur en ekki vildi betur til en a egar hann tlai a sna veginum bakkai hann ofan rsi, annig a blarnir voru ornir rr fastir tvist og bast blindunni. S innfddi vissi um blett um a bil 1 km near fjallinu ar sem hgt var a n smasambandi og fr anga og hringdi bjrgunarsveitina sem kom svo til a bjarga mlum.

En ekki var n meiningin a segja fr svona sm skafrenningi fjallvegi heldur fr sjlfum Kntsbyl, um a mannskaaveur las g blvirinu vetur, kannski ekki laust vi a maur vri farin a sakna vetrarins sem n virist loksins kominn venjulegan gr.

"Skaaveri 7. janar 1886 varkennt vi almanaksnafn dagsins og kalla Kntsbylur. Veri gekk mest yfir Mlasslur og Austur-Skaftafellssslu. a skall snemma dags milli mimorgunsog hdegis svo snggt sem klfi vri skoti. Vast hvar var bi a reka f til beitar, en stku menn voru svo veurglggir ea hfu ann veurugg, a eir rku ekki f fr hsi. Hvergi var f, sem t hafi veri lti n hs um daginn. Nsta dag var upprof en frosthelja. Nist megin hluti fjrinshraki og r fnn dregi, en vast frst til daus fleira og frra. Sumstaar hraktist f vtn og sj. annig hrakti flesta sauina Hrafnsgeri Lagarfljt og Fjrum sumstaar rak f undan verinu sj.

Mikill mannskai og margskonar annar skai var essu veri. Sex menn uru ti, rr Fljtsdalshrai, tveir Reyarfiri og einn Breidal. Btur frst fr Nesi Norfiri me 4 mnnum og annar Reyarfiri me 5 mnnum norskum. rjr sktur rak land Seyisfiri og brotnuu tvr eirra miki. k rauf af hsum va og mrg uru fleiri smrri tjn. Miki tjn sauf var Kntsbyl Austur-Skaftafellssslu. remur bjum rak allt sauf sj og hross sumstaar. Kirkjan fauk Klfafellsta og k af hsum va."

etta m lesa Austurland III bind um bylinn sem kenndur er vi Knt hertoga. Um etta veur hefur einnig veri skrifu heil bk sem nefnist Kntsbylur og hefur Halldr Plsson ar teki saman frsagnir eftir flki Austurlandi sem mundi ea hafi heyrt tala um etta veur. ar segir a bylurinn hafi veri lkari fellibyl en arir byljir vegna mikils vindstriks. Ltillega hafi snja nttina fyrir bylinnen logn var undan honum, svo flestir settu t sauf til beitar, en etta reyndist svikalogn v veri brast einni svipan me gilegum vindstyrk snjkomu og frosti. Margar frsagnir greina fr v hve erfilega gekk a koma forystu f r hsum ennan morgunn og sumum tilfellum mun veurskyggni forustufjrinshafa komi veg fyrir tjn. Eins er va sagt fr veurdyn sem heyrist rtt undan verinu svo lygnt vri og var a einhverjum til bjargar.

Suursveit var snjlaust egar gekk Kntsbyl en ar fauk m.a. kirkjan Klfafellsta, um eftirkstinsegir: Eftir Kntsveri var jr mjg illa farin. Allur jarvegur var skafinn upp, og ar sem ur voru fallegir virunnar, blasti vi svart flag. Va var jarvegurinn fleiri r a n sr eftir etta fall.

Breidal segir Sigurur Jnson sem var unglingur a si m.a. svo fr eftir a hann reyndi a komast r fjrhsi rstutta lei heim b egar veri brast : ...uns g kom a bjarhorninu sem g urfti a beygja fyrir til ess a komast a bjardyrunum. hrakti stormurinn mig fr veggnum, v t me norurhli bjarorpsins st stormurinn, og g rann undan vindinum niur hlabrekkuna. Lklega hefi g reynt a skra upp bjarbrekkuna og heim bjardyrnar, sem voru norurvegg bjarorpsins, en hvort a hefi tekist, er vst, v a ur en til ess kmi, a g reyndi a, var teki mig og g leiddur heim bjardyrnar. etta geri Gunnar Jsepsson hsbndinn bnum.

Fair minn Jn Einarsson tti lka heima si, egar etta skei, og var a gta fullorna fjrins, sem var ti me sjnum, um klukkustundar gangs fr bnum. Fair minn hafi veri me allt f utan vi sta ann er Kleifarrtt heitir. a er ekki fjrrtt heldur klettahlein, er nr langt til fr fjalli niur a sj. Hann kom fnu gott skjl utan vi Kleifarrtt niur vi sjinn og st yfir v til kvlds og a lengi ntur, a hann treysti v, a a fri ekki r essum sta, mean bylnum sti. yfirgaf hann a og hlt ttina heim til fjrborgarinnar er var hf stuttu innar en Kleifarrttin er. Fjrborgin var nturstaur sfjrinsframan af vetri, mean svo hagltt var, a fullornu f var ekki gefi hey. ar var meira skjl en hj fnu ar ti vi Kleifarrtt. fjrborginnihlst hann ekki vi nema stutta stund skum hrfarelda, er ar var miki af. Innan um elda essa undi hann sr ekki, saklausir vru. Hann hlt v brtt aan heim lei inn me fjallinu, tt stormurinn og kfi vri svo miki a hvergi sist.

a var fari a daga egar lagt var af sta a heiman og t me sjnum til a leita fur mns og fjrins. eir mta fur mnum, ar sem heitir sleiti, rttri lei heim til bjar, en stirur var hann til gangs,mest vegna ess a klakahella svo mikil var fyrir andliti hans, a hann s varla nema upp himininn. Hann var maur alskeggjaur, svo a skegginu og andlitinu fraus hrarkfi skum lkamshitans. Fram eftir nttu braut hann af andlitinu svellhina, svo hann si fr sr, en svo fr andliti a srna undan sfelldu nuddi me frosnum vettlingum, svo hann var a htta a hreinsa af andlitinu klakann, en ndun hans hlt opnum gtum, a hann s nokku upp fyrir sig. Er klakinn var ddur af andlitinu, kom ljs a hann var blrisa, einkum enninu, nefinu og kinnbeinunum.

Vi etta m bta a trmennska Einars vi sfvar svo mikils metin a Gumundur hsbndi si gaf honum bestu kindina sna eftir etta veur enda lifi allt fsem var ti vi Kleifarrtt.

Mnesi Eiaingh Hrai bj Kntsbyl lafur Magnsson samt Gumundi tengdasyni snum. Hj lafi var Einar sonur hans, rsklega tvtugur a aldri. Hann hirti f beitarhsum austur fr Mnesi, hafi lti f t ennan morgun, var komin heim aftur og var a hjlpa fur snum vi a taka til nauthey hlu, egar hrin skall eins og reiarruma ekjuna. reif hann vettlinga og hljp t frviri ltt binn og hugistbjarga fnu hs, en kom eigi aftur. egar veur tk a lgja, svo komist var hsin, voru hsin tm. Fannst Einar daginn eftir, helfrosinn skammt fr tninu Mnesi. a heita Vallnaklettar, ar sem hann fannst. lafur Sigursson vinnumaur Sigfsar Oddsonar Fljtsbakka, fannst frosinn hel holtunum t af Mnesi , niur af Skagagili, hann var sagur 36 ra.

essi hsgangssaga er fr Ketilstum Vllum: Sigurur ht vinnumaur Sigurar bnda Hallgrmssonar. Hann var a reka sauina haga upp til fjalls, er bylinngekk. Hann kom sauunum Beinrgili stutt fr Flatarhsunum. etta voru 100 sauir. Hann st hj sauunum ann dag og nstu ntt og lt ekki fenna. Ekki er vita um klna hans, en kalin komst hann heim. Fjrmaur Gunnars Plssonar, er hirti f Grundinni, hafi meferis tvo poka r togbandi. Er bylinn geri, var hann milli fjrhsa og bjar, fer hann annan pokann, en setur hinn yfir hfu sr, lagist san niur og lt fenna yfir sig. annig bjargaist hann meiddur fr essum voa byl.

r dagbk Slva Vigfssonar Arnheiarstum Fljtsdal: 7. Janar 1886, noran brfrt veur, a allra hvassasta. Hann var bjartur fyrst um morgunninn, svo bi var a setja t f Hrafnsgeri, en veri kom smalann, og hann missti fr hndum sr, og a hrakti fljti, en mefram landi var krapi, sem a festist , svo fraus a v um nttina, og drapst 56 en 56 fannst hjarandi. 8. Janar, noran me kfi -14C. Vi vorum a bjarga v sem lifandi varaf Hrafngeris fnu, r fljtinu og grafa a fnn.

Frsgn Gsla Helgasonar Skgargeri Fellum: Hrafnsgeri Fellum voru sauir heima tni, og vildi smalinn reka allsnemma ennan morgun. Svartur forustusauur var hsinu og fkkst ekki t. Hann hljp kr r kr. vildi smalinn handsama sauinn og draga t r hsinu, en a tkst ekki, v a stkk Svartur upp garann og yfir hann; hann hefi aldrei veri garakind. Var r essu garaleikur, sem sauamaur tapai. tk hann a r a leita liveislu hj fjsamanni. Tkst eim flagi a handsama Svart og draga hann t. San rak sauamaur hpinn yfir Hrafngerisna, og segja sumir, a vri veri a skella yfir, er hann hlt heimleiis. Ekki arf a orlengja um a, a essi hjr tndist ll Lagarfljti, sem var a leggja, en engri skepnu frt.

Vissi ekki Svartur lengra fram en maurinn?

IMG_5481


Jarlfarnir aftur komnir kreik

N eru eir sprottnir fram enn og aftur gmlu Geysir green energy heimsmetshafarnir trs og boa hvorki meira n minna en byltingu heimsvsu.

eir eru ekki af baki dottnir jarlfarnir sem vluu hitaveituholurnar af almenningi eftir a bjarstjrnirnar hfu verifbjnavddar.

Hva jarlfarnirtla svo a gera viheimsmeti er hulin rgata. Nema kannski a nju vireisn s tla a veita vilnanirfyrir hnd skattgreienda til a reisafleiri ksilver ttbli.

En a vefst n varla fyrir Bjarna ice-hot, orgeri klu, Bensa frnda og sakleysingjanumhenni rdsi a finna t r v, samt hinum lfunum alingi.


mbl.is Gti leitt til byltingar heimsvsu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Grasa-grautur

Grasagrautur

Landnmu er sagt fr Atla graut irandasyni sem nam austurstrnd Lagarfljts .e. fr Atlavk t undir Vallanes. Viurnefni grautur segir jsagana Atli hafi fengi vegna fjallagrasa sem hann sau graut eftir a hann hafi veri dmdur skgarmaur, .e. 20 ra tleg fr slandi, rttdrpur ella. Atli vildi ekki yfirgefa landnm sitt og leyndist Hallormstaaskgi og lifi grsum og v sem bndadttirin Hallormsta gaukai a honum. jsgurnar greina va fr v a slenskir tilegumenn hafi lifa fjallagsum. a arf reyndar ekki jsgur til, v enn dag eru margir sem tna fjallagrs sr til lfsnausynlegrar heilsubtar seyi ea grautinn.

Alla okkar bskapart hfum vi Matthildur mn haft a fyrir si a fara berjam, fyrst barnanna okkar vegna og nna seinni t vegna barnsins okkur sjlfum. Aallega er tnt upp sig og berin tin dag hvern mean berjatminn erog getur hann stai htt tvo mnui. Ef vel virar fara v margir eftirmidagarnir t um fur r hvert. au blber sem ekki er torga berjatnslutmanumfara svo frost og eru hf t hafragrautinn morgnanna. Frosnu berin hafa enststku sinnumfram yfir ramt og ereftir a srt sakna fram nsta haust.

v frum vi fyrir nokkru san a huga a fleirusemhgt vri a hafat r v a farat um fur sem mtti nota grautinn. Fljtlega l svari ljst fyrir og hafi legi fyrir ftum okkar alla t, en a voru fjallgrs. Fjallagrsin m auk ess tna allt ri og hafa au nna sustu rin gefi okkur stu til a fara msarfjallabaksleiir egar vel virar, v hvaer betra fyrir slina en tna fjallgrs vi svanasng og sl heii. N er svo komi a fna gangurinn er orinn a fkn og minn maulaur vi morgunnverarbori svo til allt riv byrgir af frosnum blberjum endast nori nnast allan veturinn og fjallagrsin m nlgast um lei og snja leysir.

IMG_0267

Morgunngrauturinn hefur v rast tmans rs r v a vera venjulegur hafragrautur me sm msl og rsnum saman vi, magnaangrasa-graut me blberjum og ru gmmelai. Uppistaan er auvita fram gamli gi hafragrauturinnme ristuum sesamfrja og hessleyhnetu msl, en soin me lka af fjallgrsum og salti grautinn Himalaya. t etta er svo sldra hampfri, grfu kkosmjli og hnetukurli. Auk ess a vera braggur er essi grasagrautur einstaklega sejandi, maur finnur ekki til svengdar nstu 5-6 klukkutmana. En a var ekki fyrr en g fr a kanna a gugla g komst a v sem mig grunai, a essi grautur er meinhollur.

Rtt eins og landnmsdgum Graut-Atla er fjallagrsum nnast hgt a lifa enn ann dag dag. ri 1972 safnai jminjasafniupplsingum um notkunslendinga fjallagrsum gegnum tina. aum nota til matar margvslegan htt, auk ess sem au hafa lkningarmtt og styrkja nmiskerfi. Lknablainu 4. tbl. 2000 er frleg grein um fjallagrs eftir Hallgeri Gsladttur. Hn segir m.a.: "slendingar notuu fjallagrs grarmiki fyrri ldum til a drgja naumt kornmeti brau og grauta. Auk ess voru au mikill lknisdmur,,," og eru auannig notu enn dag, hr landi og var. Sem dmi hafa sk heilbrigisyfirvld samykkt notkun fjallagrasa til a mehndla slmharertingu munni og hlsi, eins eru au va seld drum dmum aptekum og heilsubum.

Ntmavsindisegja mislegt um gagnsemi fjallagrasa t.d. gegn hsta, kvefi, ndunarfrakvillum og magalgu. Uppistaan fjallagrsum - 40-50 % - eru slmkenndar fjlsykrur. Slmi enst t og verur a hlaupkenndum massa egar a kemst snertingu vi vatn og sefar annig og verndar vikvmar slmhimnur sem vera aumar og blgnar vegna kvefs, hsta ea rltrar barkablgu. Slmsykrurnar meltast rmum og a tskrir hvers vegna elisvsun flks rak a til ess a leggja sr fjallagrs til munns til a sefa og fylla magann egar a hafi ekkert anna til a bora.

VarandiBlberhefur a lengi veri ekkt a au eru full af andoxunarefnum sem vinna mti hrrnun lkamans og einnig hefur veri snt fram me ntma rannsknum a blber geta fyrirbyggt ristilkrabbamein. Blber eru lka sg holl hjartanu ar sem au vinna slma klesterlinu og au gagnast einnig vi vagfraskingum. Blberin eru einstaklega holl meltingunni ar sem au bi verka niurgang og harlfi. au minnka einnig blgur meltingarvegi og vinna gegn bakteruskingum.

Salt er ekki bara salt v gott salt hefur fjlda steinefna sem eru holl lkamanum, envenjulegt borsalt er raun inaarframleisla v sem nst gjrsneytt steinefnum.Himalaya salthefur fjlmrg steinefni umfram hefbundiborsalt, sem hefur oft tum veri hreinsa af steinefnum um lei og mengunarefni hafa veri askilin vi vinnslu. Himalayasalt er margra milljna ra gamlirbergkristallar, v hreint og snorti af ntma mengun. a inniheldur84 steinefni sem eru lkamanum nausynleg. Himalayasaltigengur undir nafninu"hvta gulli" fyrir mannslkamann.

Hafrareru uppistaan grautnum, og um arf ekki a hafa mrg or, svo vel ekkja flestir til hafragautsinssem helst hefur haft a or sr a vera tengdur vi nnasarhtt og kenjar. Um hollustu hafra hefur aftur mti enginn urft a efast. Auk ess a vera lgir kalorum innhalda eir miki af trefjum og prtni, eitthva sem fer fram r villtustu vonumeirra sem versla inn drindis fubtarefni.

Ef dgurflugan hefur fari me rtt ml um ri egar hn suai a a vri "jlegasti siur a koma tsinu niur" m segja a a svona grautarger s hreinasta afdalamennska sinni trustu mynd.

29


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband