Frsluflokkur: Hs og hbli

ldin er nnur en okan s sama

a verur seint sagt um suma stai a eir megi muni sinn ffil fegurri. eir eru einfaldlega eins og fflarnir sem rfastbetur eftirv sem harar er a eim stt. Einn af essum stum er Djpivogur sem er Blandsnesinu milli Berufjarar og Hamarsfjarar. a er ekki ng me a stanum hafi fleytt fram, heldur hefur Blandsnesi stkka svo um munar. ar hafa hafstraumar spa upp sandi og bi til njar landfyllingar milli eyja sem ur voru ti fyrir landi.

IMG_2945

Blandsnesi, ar sem Djpivogur sker sig inn landi, hefur srstu a vera kristfjrjr, .e. a hafa veri arfleitt Jes Kristi en hvorki rki n kirkju. bk sinni A Breyta fjalli fer Stefn Jnsson frttamaur yfir au vandkvi sem felast v egar kristfjrjarir eru annarsvegar og engir papprar finnast um gjrninginn. Hann segir m.a.; hitt er ljst a einhver eigandi jararinnar til forna gaf hana ftkum Geithellnahreppi fyrir slu sinni og rekur san vandri sveitarstjrnarmanna hinum forna Geithellnahreppi.

a er ekki va slandi sem flk br bkstaflega landi Jes Krists; vi vintr, sem innihalda leyndardmsfullt landslag, heimsins hsta pramda og sannar sjrningja sgur. Og a sem dularfyllst er af llu, hina endanlegu Austfjaraoku. Niklna Weywadt, sem fyrst tk veurathuganir fyrir Veurstofuna vi Berufjr og fyrsti ljsmyndari Austurlandi, taldi rija hundra oku daga um margra ra skei veurathugum snum susturtugum 19. aldar. eir semvilja gera lti r Austfjaraokunni hafa haldi v fram a ekki hafi okublstur mtt bera Blandstindinn svo Niklna hafi ekki tali okudag.

Eftir a hafa bi Djpavogi htt annan ratug, lok sustu aldar, dettur mr ekki hug a rengja veurathuganir Niklnu Weywadt, og er g ekki fr v a hafa upplifa rijahundra daga ri umlukinn oku. Eins bera fjlmargar ljsmyndir Niklnu fr Djpavogi ess merki a okan hafi veri venju fremur geng hennar t. okan sr mun fleiri hliar en dulina, a r henni rist i og henni geti leynst lfabyggir og falleg fjll. Stef Jnsson frttamaur sagi um hana m.a. bk sinni Gaddaskata a okan gti ori svo ykk Djpavogsblnum a lti hefi tt a leita ar a belju fyrr en andardrttur hennar hefi fundist vi eyra.

IMG_2921

Sustu helgi var vari Djpavogi og naut g ess a upplifi slskinsbjarta Jnsmessuntta eitt skipti enn. Byrjai a fara upp Bndavru ar sem tsni yfir binn er best. okan kom yfir Blandsnesi og byrgi fljtlega sn. Drunur sem g gat mr til a vru fr skipsvlum heyrust t r okunni gegnum nturkyrrina, skreytta fuglasng. g hugsai me mr hva ef Hundtyrkinn vri n aftur fer um ennan bjarta tma. a var fyrir htt 400 rum sem okan bjargai eim fu sem uru eftir vi ennan fjr.

Um ntt var sumarbla Djpavogi, bjart en oka mijum hlum. Sjrningjaskipin siglduinn Berufjr a Djpavogi og vrpuu akkerum mts vi Berunes. Um morguninn og nstu tvo daga eftir fru sjrningjarnir me rnum og manndrpum um verslunarstain vi Djpavog, Hlsingh, en svo nefndist babyggin , Berufjararstrnd og Breidal. Hundtyrkinndrap fjldaflks og tku anna hundra manns til fangaer eir seldu Barbarinu Alsr.

eir fu bar sem sluppu undan Tyrkjunum, sem voru ekki Tyrkir, komust inn okuna til a leynast anga til sjrningjaskipin lttu akkerum og hgt var asna heim n. Jn Helgason segir bk sinni um Tyrkjarni; murlegastirvoru umkomuleysi snu eir bir, er enginn vitjai, tt skipin vru horfin braut og eir voru margir um Berufjararstrnd og Hlsingh: Allt flki herteki. Brnin sem ar hfi signt sig bjarhlainu hvern morgun, tku ekki glei sna n vi leik hli ea fjrusandi, au grtu dimmum og flum lestum vkingaskipanna.

IMG_2993

Svalbarstanginn sem askilur Gleivkurnar, faregaskipstefnir inn innri ar sem hfnin er me heimsfrgu eggjunum hans Sigurar "Himnarki". t firi liggur anna faregaskipvi akkeri og ber okuna, sem ferjai faregana landme skipsbtunum.

egar g rndi t okuna, aan sem drunurnar heyrust, s g grilla strt skip koma t r okunni. Fljtlega koma anna og stemmdu au inn Berufjrinn. a fyrra kastai akkerum t af Djpavogi mts vi Berunes rtt eins og sjrningja skipin forum. Seinna skipi sigldifullri fer fram hj v fyrra inn hfnina Innri-Gleivk. En etta sinn voru a skemmtiferaskipog vi Matthildur mn stdd Djpavogi sem barnapur dtturdttir okkar, slargeislansvi, en foreldrar hennar jnustuu feramenn essa Jnsmessuhelgi.

Undanfarin r hefur Djpavogi veri gert grarlegt ttak ferajnustu og varveislu gamalla hsa, brinn bkstaflega blmstrar hj llu v unga flki sem ar ltur drauma sna rtast. g notai nttina til a rlta um og skoa fyrrum heimab okkar Matthildar og minntist gra daga okkar bestu ra. voru farin a sjst merki ess hva stefndi. gengu hsin Geysir og Langab endurnjun lfdaga eftir erfi r. voru au hs sem mn kynsl byggi n og glsileg en mrg gmlu hsin lakar standi. N m segja a ldin s nnur. egar g skoai hsin s g a rtt var a nota okuna til a fara me veggjum, ea rttara sagt klettum. v a sama vi um mig og verkin mn, a eldast illa.

Vi Matthildur yfirgfum Djpavogum aldamtin. a voru erfiir tmar. Hn sjmannsdttirin fdd og uppalin einu af fallegu hsum bjarins. Stuttuurhfu fjgur str fiskiskip veri seld fr stanum nokkrum mnuum. bumfkkai, nemendum sklanumfkkai um helming rfum rum. Aflaheimildir og fiskvinnsla var vistu hj Vsi Grindavk sem hlt uppi skertri vinnslu Djpavogi, ar til fyrirskemmstu a eir lttuakkerum hurfu braut.

IMG_3022

Gamli gi Djpivogur, verslunarhfn 430 r og fiskihfn fr munat.

svo a falli hafi veri strt egar fleiri sund tonna kvti fr fr stanum svo til einni nttu hefur unga flki Djpavogialdrei misst minn, arfst lkt og fflarnir sem vonlaust er a sl, v eir spretta bara enn fleiriblmstrandi upp aftur morgunnin eftir. Staurinn sem stendur kristfjrjrinnihefur sennilega alla t tt v lni a fagnaa ar fr unga flki tkifri til a lta drauma sna rtast, rtt eins og s maur sem stal sjlfum sr forum -Hans Jnatan; fyrsti blkkumaurinn er sgur fara af slandi.

mnum manndmsrum Djpavogi var g ess heiurs anjtandi a vera hreppsnefnd v sem nst tv kjrtmabil, a fyrra var styttra vegna sameiningar sveitarflaganna, Blands-, Berunes- og Geithellna-hreppa. Oft var tekist um mlefni dagsins minni t en aldrei um varveislu ess gamla. a er helst a g minnist ess a vi hfum jagastum stasetningu Geysis. g vildi ekki fraGeysi um sentmetra, en vihsi var daga eitt helsta blindhorn bjarins. ar var g undir argvtugum minnihluta eins og vanalega.

g s a, egar okunniltti svo undursamlega essu Jnsmessuntur rlti, a auvita hef g haga mr eins og hlfviti mest alla t, en lt mig samt dreyma um a okan hafi byrgt mr sn og ldin veri nnur.

Ps. set hr inn nokkrar myndir af misjafnlega gmlum hsum bnum.

IMG_2959

Geysir var byggur sem htel rtt fyrir aldamtin 1900 og jnai sem slkur fyrstu rin. Hsi var lengist af notasem barhs, og fyrir verslunina Djpi egar g kom Djpavog. Hsir n skrifstofur Djpavogshrepps. Hsi gekk endurnjun lfdaga um aldamtin 2000.

IMG_0657

Nja Lgberg, fjlblishsme fjrum bum, byggt einhvertma kringum 1940.

IMG_0659

Gamla Lgberg sagt byggt 1914. Mig minnir a bakhliar ess hafi veri torfveggir ur en a fkk yfirhalningu, sem gti bent til ess a a hafi veri byggt eldri tft.

IMG_0680

Bjrk, var ur me "kastala brjstvrn" og torfaki. Sennilega byggt fleirum en einum fanga eftir brjstvitinu. Ntur sn vel n sem fyrr, svo "brjtsvrnkastalans" sjist ekki lengur, ori a hsi funky stl.

IMG_0718

sbyrgi byggt 1947 gekk endurnjun lfdaga 1989.

IMG_0710

Langab t.v. er reynd r gamalla sambyggra hsafrrunum 1758-1850, endurger1989-1997 - Faktorshs t.h. byggt 1848. Bi hsin tilheyru versluninni Djpavogi um aldir og frverslunKaupflags Berufjararar fram til rsins 1985.

IMG_0741

Bjarsti Djpavogi s fr Bndavru. Hann er va fegurri sjndeildarhringurinn en essum ga tsnissta, heyrst hefur fagnaar kliur fr feramnnum sem koma oku og sj henni ltta. Hlsingh og Hamarsfjrur fjrst t.h., Berufjrur t.v.,,,,j g s a a leynir sr ekki a Geysir hefi tt a f astanda fram snum sta blhorninu Htelhinni.


Hvar er gimsteinninn augum num ljfan?

a kemur fyrir a vi hjnin setjumst upp okkar gamla Cherokee fr v sustu ld. hlustum vi jskldi syngja um a egar ahlustai Zeppelin og feraistaftur tmann. Sjaldnast vera r essum Cherokee setum undur og strmerki fjarasfum grnum, en kemur fyrir.

Um sustu helgi skein t.d. skyndilegavi slu Skagafjrur, ea kannski rttara sagt slin og Skagafjrurinn skinust . Reyndar hafi blunda mr plagrmsfr Skagafjrinn, ar megi finna margar helstu perlur slenskrar byggingalistar er ar ein slk sem hefur glitra lengur og skrar en allar r hu svrtu turnlguu me skrkunum, og jafnvel skrar en sjlft Slfari vi Sbraut.

a var semsagt sastliinn fstudag sem tekin var skyndikvrunum a bruna Skagafjrinn me gmlu fermingar svefnpokana og lta endanlega vera af v a skoa Vimrarkirkju. leiinni var liti fleiri perlur slenskrar byggingalistar, m.a. Grenjaarsta Aaldal, Glaumb Skagafiri, Hlakirkju Hjaltadal, Grafarkirkju vi Hofss og Saurbjarkirkju inn Eyjafiri.

IMG_2728

J skrti, aallega torf, sprek og grjt og a hj steypu kalli. a m segja sem svo a g hafi veri orin hundleiur a horfa t undan rofabarinu klgugrtt Urriavatni og skrapa steypuglfi niurgrfnum moldarhaug sem mr var komi fyrir vor, svo a g gat ekki lengur mr seti. Enda minnir mig Nbelskldi hafi einhversstaar komist svo a ori a sementi vribyggingarefni djfulsins og getur a svo sem veri rtt ef a nr til a haran sem mtaur skapnaur.

En um Vimrarkirkju hafi Nbelskldi etta a segja; Tveggja slenskra bygginga er oft geti erlendis og fluttar af eim myndir srritum um jlega byggingalist. nnur er Vimrarkirkja. g held a a s ekki of djpt teki rinni tt sagt s a arar kirkjur slandi su tiltlulega langt fr v a geta talist vermtar fr sjnarmii byggingarlistar. Vimrarkirkjan litla er okkar Pturskirkja ar sem hver rmmetri ber sr innihald annig a viruleiki hinnar litlu frumstu byggingar er tt vi sjlfar heimskirkjurnar, tt sjlft kirkjuinni s ekki strra um sig en ltil setustofa og vergildi byggingarinnar komist ekki til jafns vi meal hesths.

egar vi hjnin komum a Vimrarkirkju glampandi sl og sumarhita var hn lst. Vi vorum varla farin a hugleia a a naga rskuldinn egar staarhaldarinn Einar rn kom askvaandi yfir tni ensku. Vi heilsuum slensku og tkum tvisvar fram a hn vri okkar murml. Hann ba afskunar margtrekuu athugunarleysinu en sagist hafa a sr til mlsbta a sjaldsir vru hvtir hrafnar. etta var reyndar ekki eini staurinn essari fer sem etta kom upp, etta var vikvi llum eim stum sem hfu a geyma jlega menningu og byggingalist sem vi skouum essari fer.

Einar rn btti heldur betur fyrir rifalega enskuslettuna me v a segja skemmtilegar sgur r kirkjunni. a t.d. a hafa teki 6 tma a ferma StefnG Stefnsson Klettafjallaskldsamkvmtv sem skldi sagi sjlft eftir a hann var fluttur til Amerku. Presturinn sofnai risvar og urfti jafn oft t egar hann vaknai til a f sr ferskt loft og hressingu en hafi alltaf gleymt hvar athfninni hann var staddur egar hann kom inn aftur og byrjai v upp ntt. essi langdregna fermingarmessa fr illa suma Skagfirska bndur v a var brakandi heyskaparurrkur.

IMG_2736

Altaristafla Vimrarkirkju er fr kalskum si v ekki tti taka v a skipta henni t vi siaskiptin. Eins fengum vi a heyra a kirkjan vri vinsl til hjnavgslna, og oft um erlend pr a ra, ekki vri algengt a au bkuu me margra mnaa, jafnvel ra fyrirvara. Fyrir nokkru hafi samt veri gefi saman skyndingupar, ar sem hann var gyingur en hn kalikki. au hefu veri spur hvernig au tluu a skra t fyrir snum nnustu vali gushsinu. Gyingurinn svarai fyrir au bi og sagi a a vri seinna tma vandml sem bii ar til heim vri komi.

svo litla listaverki sem kosta var minna til en meal hesthss, a mati Nbelskldsins, hafi ekki stai Vimri nema fr 1864 eru margir munir hennar mun eldri, lkt og altaristaflan. Vimri hefur veri bndakirkja fr fornu fari, ea allt fr kristnitku slandi. Hn var samt ekki talin til sknarkirkna fyrr en ri 1096. a er ekki vita hver lt reisa upphaflegu kirkjuna. En s hefur veri rm mia vi nverandi kirkju, v a henni voru sg vera 4 altari, eitt haltari og rj utar kirkjunni. Vimrarkirkja var helgu Maru mey og Ptri postula.

a hafa margir merkir prestar jna stanum, ..m. Gumundur gi Arason, sem var sar biskup Hlum 1203-1237. Kolbeinn Tumason var hrashfingi Skagafiri og kom Gumundi ga biskupsstl og hugsai sr me v gott til glarinnar. En ruvsi fr me sjfer v Gumundur lt ekki a stjrn og endai Kolbeinn lf sitt Vinesbardaga vi Hla egar einn af mnnum Gumundar ga kastai grjti hausinn honum.

IMG_2732

var ldin kennd vi Sturlunga og menn ortu slma milli manndrpa. Kolbeinn Tumason var af tt sbirninga og hafi lagt margt sig til a halda hfingja tign m.a. vi Lnguhlarbrennu, ar sem Gumundur dri orvaldsson og Kolbeinn fru a Lnguhl Hrgrdal og brenndu inni nund orkelsson samt orfinni syni hans og fjra ara en mrgum rum heimamnnum voru gefin gri. eir nundur og Gumundur hfu tt deilum og brennan var talin ningsverk.

Slmurinn Heyr himna smiur er eftir Kolbein Tumason Vimri, hvort hann hefurfengi hugmyndina af honum kirkjunni eftir Lnguhlarbrennu skal sagt lti, en tali er a hann hafi sami hann rtt fyrir andlt sitt egar hann fr fylktu lii Hla til a tukta Gumund ga biskup Arason, er svo slysalega vildi til a einn af lismnnum biskups kastai steini hfui Kolbeini. Eins og Sturlunga fer greinilega me heimildir og nafngreinir sem a manndrpum koma upplsir hn ekki hver var grjtkastarinn.

Kolbeinn kva; Heyr, himna smiur, hvers skldi biur, komi mjk til mn miskunnin n. v heit eg ig, hefur skaptan mig, g er rllinn inn, ert Drottinn minn. essi slmur er ein af gersemum slenskrar tungu sem fer strum youtube me yfir 7 milljn horf. Eftir plagrmsfer Mekka slenskrar byggingalistar er nema von a sonur jar, sem arf a kynna sn helstu menningarvermti ensku eigin heimavelli til ess a hafa heyrendur, spyrjilkt og Bubbi; Hvar er gimsteinninn augum num ljfan?


Gir slendingar

IMG_1922

a er flestum ljst a a vorum ekki vi sem fundum upp hjli og auk ess seinir til atileinka okkur kosti ess. Hins vegar er ekkiloku fyrir a skoti a vi hfumra me okkur axarskafti. S saga sem vi hfum af mestri sjlfsumglei hampa, erfr eim tmum sem teljast til gullalda, .e. jveldisldin, og svo 20. ldin fr hingakomu hjlsins. arna milli er margra alda saga sem hefur veri lti hf frammi af okkur sjlfum. Enda tmar niurlgingar og hrmunga sem mrgum finnst fara best v a gleyma eins og hverjum ru hundsbiti.

a er engu lkara en jarslin skammist sn mest af llu fyrir hversu sngglega hn hrkk inn ntmann. Lfshttir ratuganna undan eru huldir munema ef vera kynni a vottai rlti fyrir eim slandssgu Jnasar fr Hriflu fyrir brn, sem ykir ekki trverugt plagg, jafnvel argasta jernisplitk. gnin hefur veri ltin a mestu um a greina fr lfshttum essa volaa tma eftir a drunur jartnanna hljnuu semsu um a varveitabyggingasguna.

En n tmum umhverfisvitundar er samt a koma betur ljs a fyrir ftt er a fyrirvera sig, fyrri tma jlf og byggingahef hafi a geyma eitthvert umhverfisvnsta og sjlfbrasta mannlf sem fyrir fannst byggu bli. rtt fyrir a vi kjsum a sj ekki anna en moldarkofa og rolluskjtur, sem eiga a hafa eytt skgum og jafnvel naga gat jarskorpuna.En mti komu tthagafjtrar vistarbandsins sem lgmarka kolefnisspori me mlihvrum ntmans.

svo ar okkar hafi vissulega flest veri v fegin a komast t r hlf hrundum moldarkofum og losna undan v a rlta eftir rollum allt sitt lf er arfi a blygast sn fyrir sguna um komna t. N er flest a flk sem hrmungina upplifi falli fr og verur ekkiger nein minnkun svo a essari sgu s haldi lofti. Og sem betur fer var til flk sem ttai sig v hva slenskt jlf var einstakt heimsvsu og hlt msu til haga sem annars hefi orijartutnninni a br.

runum 1890-1920 geri hinn danski Daniel Bruunskil og var svo hugfangin af landi og j a hann feraist vtt og breytt um landi. Me fruneyti snu hafi Bruun ljsmyndara og mlara til a festa mynd a sem fyrir augu bar. Jafnframt stundai hann fornleifarannsknir og skri niur bskaparhtti, samgngumta, fi, kli og hsakost. Svouppnuminn var Bruun a hann lagi til a fyrirhugaur sningarbs Danaveldis, heimsningu Pars, sndi slenskan veruleika, samt freyskum og grnlenskum.

Sandfell

Danskir landmlingamenn tninu vi Sandfell rfum ri 1902. bk feigs Sigurssonar, rfi, segir fr v, egar hringvegurinn var formlega opnaur me v a frammmenn jarinnar komu og klipptu bora; "1974 egar reynt var a gejast forseta lveldisins me v a landbnaarruneytikveikti Sandfellsbnum og sltti t tftunum me jartu, etta htarr, var srstakt hsfriunarr Evrpu, ttuu menn sig ekki v a forsetinn var fornleifafringur a mennt og fyrrum jminjavrurslendinga".

a voru fleiritlendingar en Danir sem ttuu sig srstu slands. jverjarnir Hanz Kuhn, Reinhard Prinz og Bruno Schweizer fru um sland fyrri hluta 20. aldar, kjlfar Daniels Bruun og fylgdust me hvernig landi stkk inn ntmann. Bkaforlagi rn og rlygur gaf t ri 1987 tvr veglegar bkur, sem gera ferum Daniels Bruun skil, undir heitinu slenskt jlf sund r. Og ri 2003 rj bindi r torfbjum inn tknild, semsegir fr ferum jverjanna.

Formla bkannar torfbjum inn tknild er fylgt r hlai m.a. me essum orum. slendingar voru opnir fyrir njungum og fljtir a kasta fyrir ra gmlum tkjum og tlum. Hanz Kuhn veitti essu athygli og skrifai 1932; slandi tekur bllinn beint vi af reihestum og burarklrum - hestvagnatmabilinu byrjaia ljka skmmu eftir a a hfst. Togarar taka beint vi af opnum rabtum, steinsteypan af torfinu, gervisilki af vamli og stlbitabrr sta hesta sem syntu yfir jkulvtn.

rem bkum Tryggva Emilssonar, Ftkt flk, Barttan um braui og Fyrir sunnan er a finna einhverjar raunsnnustu heimildir um daglegt lf flks essum miklu umbrotatmum. ar lsir Tryggvi lfi snu hlfhrundum torfbjum vi sjlfsurftarbskap me ltinn bstofn sem samanst af nokkrum, rolluskjtum, hesti, hundi, og belju. ar eru lsingar v hvernig arfasti jnninnmissti hlutverk sitt einni nttu, eftir a bll komst einu sinni me flutning og flk palli sveitina, og var hesturinn aldrei notaur eftir a til fera kaupsta. bkunum m finna lsingar braggalfi og v hvernig rkistvarpi, hernmi og hitaveitan breytti llum heimilissium og heimsvimium. Tryggvi endai einstakt viskei sem skrifstofumaur, bandi rahsi Reykjavk.

gfkk nasasjn mflugumynd af essum gamla tma kyrrstu, umbrota og framfara r baksnisspegli mmu minnar og afa. ar var g var vi tvennskonar vihorf. egar g spuri afa minn hvort ekki hefi veri notalegt a alast upp gamladaga me torfb sem skjl t grnni grundu mean yndi vorsins undu skoppandi kringum ltinn smaladreng. hristi hann hfui og sagi; minnstu ekki a helvti grtandi nafni minn" og btti svo vi a ettahefi verihrmungar hokur. Aftur mti tk g oft eftir v a egar amma var kominn upphlutinn var hn farin yfir htlegri heim, og rokkurinn sem til hennar gekk fr mur hennar er eitt af mnum drmtustu stofustssum hann s fyrir lngu agnaur.

Undanfarinr hafa augu mn og eyru opnast fyrir essari mgnuu sgu. egar sl skn heii og tkifri er til hfum vi Matthildur mn ekki lti hj la a heimskja fu torfbi sem enn finnast landinu. a eru enn til kot, kirkjur og hfingjasetur, sem m skoa. eir sem hafa heimstt essa su gegnum tina ttu a hafa ori varir vi myndir og frsagnir fr essum torfbja trum. Nnaegar sumari erbrosti enn n,eru ferir farnar t um fur. Mlir suhfundur me jlegum fnagangi um lei og hann skar lesendum gleilegs jhtardags.

IMG_1913

Glaumbr Skagafiri ri 1896 egar Daniel Bruun var ar fer

GlaumbrII

Enn m finna forna bi fer um landi. Sasta fjlskyldan flutti r Glaumb 1948. Brinn er n vrslu jminjasafnsins. Er a tali hafa skipt skpum varandi varveislu bjarins a slandsvinurinn Mark Watson gaf til ess200 sterlingspund ri 1938

IMG_3251

gamla hlaeldhsinu Glaumb 2017

Glaumbr eldhs

Teikning Daniels Bruun af hlaeldhsinu Glaumb, sem er agrunni til fr 1785


Vk vatni

IMG_0379

Nna vikunni spuri g verkfringinnegar vi stum yfir drulluskurinum; "miki ert hugsandi vinur, ertu n a hugsa um mold?". Hann svarai jtandi, og btti vi a bragi "og vntanlega ert a hugsa um steypu". g jnkai v enda hefur ekki anna komist a hfinu mr fr v fyrst g man.

essum rstma hefur steypuhrrivlina venjulega veri komin gang og vintrum sumarsins veri blanda t hrruna. En n bregur svo vi a yfir mig hefur veri moka, ea sannleika sagt mr komi fyrir rofabari. g hef v hugsa til esshvernig aldur frist yfir og rek fer verrandi.

Eitt af v sem steypan hefur gefi gegnum tina er tivera, og a sumarlagi oft undir slbjrtum himni. Nstu vikurnar m g gera mr a a gu horfa tundan rofabarinu merlandi vatnsfltin ar sem n heitir Vk Urriavatni, ea eins og ber a segja samkvmt tarandans toga - Vk-Baths.

arna er mr tla a rlta eftir glfslpivl semskrapar niur grjt hara steypu fr vetur, og a n fram einhverskonar lkki sem engin veit hvernig a vera. Hvainn er randi og g langt fr a vera vinslasti maurinn holunni. Rafvirkinn kemuranna slagi og ltur leiftrandi augnari niur glfi og skrar svoupp fsi mr "j g s a ert gri lei me a finna gulli".

Vk-Baths er tla a trekkjatil sn trista, essi miljaraframkvmd mun vst skila mlt miljrum egar fram la stundir. g rddi a vi pparann nna fyrradag a mig rmai a etta vri gamall draumur fr v fyrir 1970. ur en slstrandarferir uru inn hj landanum. dreymdi flk Hrai um a vi Urriavatnmtti koma upp ylstrndar sem vakir vru snum og heitt vatn undir.

Hvort tristarnir ala me sr sama draum og gamlir Hrasbar, og eigi eftir a kaupa sr ba Vk til vibtar vi Jarbin, Leirbin, Saltbin og Bla Lni, og gu m vita hva eftir a koma ljs. En fyrsta skipti er mig fari a dreyma um a komast sumarfr, t slenska sumari. g satt a segja man ekki til a a hafi gerst ur egar steypa er annars vegar.

Set hr inn myndband afgamalli steypu, egar sumari var tminn og hjrtun ung.


Hi dularfulla gushs goans

IMG_2350

a arf ekki a fara um langan veg til a ferast langa lei. vikunni var skotist hlftma t fyrir binn, ag hlt til a skoa moldarkofa. Eftir ennan skottr flugu upp gmul heilabrot sem ekki nist a raa saman snum tma. sta essarar skrepputrs var upphaflega a skoa nlega bygga torfkirkju en ekki endilega eitthva sem ni t yfir rm og tma.

Geirsstaakirkja er endurbygg torfkirkja fr Vkingald. Sumari 1997 fr fram fornleifauppgrftur vegum Minjasafns Austurlands undir stjrn Steinunnar Kristjnsdttur. S rannskn leiddi ljs fornt bjarsti landi Litla-Bakka Hrarstungu. Rstirnar voru af ltilli torfkirkju, langhsi og tveimur minni byggingum. Tngarur r torfi umluktibyggingarnar.

Kirkjan Geirsstum hefur veri af algengri ger kirkna fr fyrstu ldum kristni slandi. Lklega hefur kirkjan einungis veri tlu heimilisflki bnum. Tilgta er um a Geirastair gtu hafa veri br Hrars Tungugoa, sonar Una Danska, landnmsmanns. Hrar var var sagur hafa bi a Hofi, sem var sagt vestan Lagarfljts, austan Jkulsr og noran Rangr, sem sagt ar sem heitir Hrarstunga.

Geirsstaakirkja var endurbygg 1999 2001, undir leisgn Gunnars Bjarnasonar hsasmameistara, Gujns Kristinssonar torfhleslumanns og Minjasafns Austurlands. a var gert me fjrmagni sem kom r sjum Evrpusambandsins, Vsindasji rannsknars slands, Nskpunarsji atvinnulfsins og Norur-Hrai. Kirkjan er umsjn flksins Litla-Bakka og sr a um varveislu hennar og vihald. Kirkjan er opin almenningi gegn vgu gjaldi og framlgum sfnunarbauk, en jminjasafn slands hefur ekki meessar sgulegu minjar a gera.

Hrar Tungugoi er me dularfyllri goum slands v hann virist hafa veri uppi tveim stum einu, austur Fljtsdalshrai og suur vi Kirkjubjarklaustur. Hann er sagur sonur Una danska Gararssonar og runnar Leilfsdttir. Til er tvr Hrarstungur sem vi hann eru kenndar, nnur er austur Fljtsdalshrai milli Lagarfljts og Jklu ar sem kirkjan Geirsstum stendur. Hin Hrarstungan er milliHrgslands og Foss Su, austur af Kirkjubjarklaustri, millitveggja smlkja. ar Hrar Tungugoi a hafa veri drepinn, slum ar sem gsaskytturfundu vkingasver fyrir nokkrum rum. Hrars er m.a. geti Njlu og Austfiringasgum, hann samkvmt Njlu a hafa veri mgur Gunnars Hlarenda.

Landnma segir af Una danska sonar Garars Svavarssonar, ess er fyrstur fann sland. Sagt er a Uni hafi fari til slands a ri Haralds konungs hrfagra. "Uni tk land, ar sem n heitir Unas og hsai ar. Hann nam sr land til eignar fyrir sunnan Lagarfljt, allt hra til Unalkjar. En er landsmenn vissu tlan hans tku eir a fast vi hann og vildu eigi selja honum kvikf ea vistir og mtti hann ar eigi haldast. Uni fr suur lftafjr enn syra, en ni ar eigi a stafestast. fr hann austan me tlfta mann og kom a vetri til Leilfs kappa Skgahverfi og tk hann vi eim."Tali er samkvmt rnefnum a Skgahverfi hafi veri Vestur-Skaftafellssslu grennd vi Kirkjubjarklaustur.

Saga Una danska er v ekki sur dularfull en saga Hrars sonar hans. Uni a hafa numi land Fljtsdalshrai, ea allt fr Unasi vi Hrasfla til Unalkjar, sem er Vllum skammt fyrir innan Egilsstai. Reyndar er til annar Unalkur sem er mun nr Unasi og vilja sumir meina a misskilnings gti um landnm Una og v eigi a mia vi ann lk en ekki ann sem er innan vi Egilsstai. vri landnm Una nokkurn veginn ar sem kalla er Hjaltastaaingh og skarai ekki langt inn landnm Brynjlfs gamla.

Eins og fram kemur Landnmu virist landnm Una hafa veri numi ur en hann kom; "er landsmenn vissu tlan hans tku eir a fast vi hann og vildu eigi selja honum kvikf ea vistir og mtti hann ar eigi haldast". Enda hefur Hjaltastaainghin alltaf veri dularfull me sna Beinageit, Kreksstai og Jrvk. Sumir hafa frt fyrir v rk a hn hafi veri Keltneskari en flest landnm norrnnamanna slandi. Uni hraktist v suur land, nnar tilteki Skgarhverfi sem tali er hafa veri Su Vestur-Skaftafellssslu.

ar komst Uni kynni vi runni dttur Leilfs og var hn ltt. Uni vildi ekkert me runni hafa og forai sr, en Leilfur elti hann uppi og dr hann samt mnnum hans heim til runnar. Uni lt sr ekki segjast og fli aftur fr Leilfur aftur eftir honum og kppum hans og sltrai eim llum ar sem heita Klfagrafir. annig endai landnmsmaurinn Uni danski fer sna til slands sem sg var hafa veri farin a undirlagi Haraldar konungs hrfagra svo hann kmist yfirsland.

Hvort Hrar sonur Una hefur tt eitthva tilkall til landnms fur sns austur Hrai er ekki gott a finna t r eftir allar essar aldir,en samkvmt sgum og rnefnum virist hann hafa sest a Hrarstungu b sem ht Hof, en ekki er vita hvar a Hof var og er n giska a Geirsstaakirkja s Hof. Hrarstunga er a vsu fyrir noran Lagarfljt en landnm Una danska fyrir sunnan, en vel m vera a Lagarfljt hafi Landnmsld ekki tt sinn farveg ar sem hann er dag. Allavega var a landsvi sem tekur bi yfir Hrarstungu og Hjaltastaaingh, sem var landnmi Una, ur kalla ein tmannasveit.

g set hr inn myndir fr gushsi goans.

IMG_2341

IMG_2349

IMG_2361

IMG_0345

IMG_2369

Vkingaskip sem hinn skoski steinhleslumaur Donald Gunn geri vi fyrir framanhringlaga tngarinn kringumGeirsstaakirkju


Eru Bakkabrur komnir jminjasafni?

Galtarstair-fram

aeru til margar sgur af Bakkabrrum, en sennilega er s lfseigasta um slskini. Halldr Laxness taldi a birtuskilyrin hsum eirra hefu lti lagast svo aopinbera hefi sett regluger um glugga eirra t. Vilhjlmur Hjlmarsson menntamlarherra sagi a svo Bakkabrur hefu stunda mgnu heimskupr hefi eim samt aldrei dotti hug a setja flt k hsin Bakka. Nbelskldiog menntamlrherrannvoru nokku samstgame a aslin vri heillavnlegri en reglugerin egar kmi a hsum.

"a er essi fegur slarinnar sem slandi hefur tt heima torfbyggingarlistinni fornu, einhverri srstustu og merkilegustu nttrubyggingarlistheimsins." sagi skldi ri 1939 ritinu Hsakostur og hblapri. San egar torfbrinn lei undir lok eftir 1000 ra jnustu vi jina taldi skldi a slendingar hefu ekki fundislina neinni stlmenningu egar byggingalistvri annarsvegar, heldur hafihn einkennst af handahfskenndum eftirpunum,flumbrulegumstlingum og skynlausum afbkunum.

essar ratuga gmlu hugrenningar eirra 20. aldar mannanna m sjlfsagt allar til sannsvegar fra. Einnig er hgt a fra rk fyrir v a vi nlgumst n fluga kosti torfbanna n, rakan og mygluna, vi byggingu slarlausra eftirapana byggum flumbrugangi me afbkuum stl. ar sem myglan er borin inn samkvmt strngustu reglugerumsamt innfluttum byggingarefnum. Hvernig sem v stendur virast handabkin mislagari eftir v sem reglurnar vera strangari og langt akominn efniviurinn CE vottari.

Undanfarin r hefur veri rviss skounarfer a vori t byggingalist nttrunnar. En hef g fari a Galtastum-fram Hrarstungu.Aksturinn anga tekur mig ekki nema um 20 mnturog er alltaf ess viri. Fyrst egar g fr Galtarstai fyrir nokkrum rum tk g eftir v a a virtust standa yfir endurbtur bnum og fr g v anga fljtlega aftur til a vita hvernig eim miai. N hafa essar skounarferir stai fjra r og allt er vi a sama, nema tmans tnn.

Galtastaa brinn er sagur vrslu jminjasafnsins fr 1976 og hafi tt merkilegur m.a. vegna ess a ar er fjsbastofa. Aeins ein nnur var til llu landinu, og hugavert vri fyrir ntma flk a geta skoaannig mannabsta. Hinn merki hleslumeistari Sveinn Einarsson (1909-1994) fr Hrjt endurbyggi suma torfveggina a Galtarstum skmmu eftir a brinn komst vrslu jminjasafnsins en san eru liin mrg r,,, - ratugir.

ess vegna var svo ngjulegt a sj a fyrir nokkrum rum a framkvmdir voru vi Galtarstai, kannski kmi a v aftur a hgt vri a f a skoa binn a utan og innan. Reyndar ber brinn byggingasgu landsins vitni margan htt v vi hann var byggt barhs r asbesti ri 1960,me tarandans flataskraki. Fyrir fjrum rum frtti g a framkvmdirnar hefu veri vegum jminjasafnsins og stai sambandi vi asbesthsi me flata akinu, sem sti til a gera upp og koma upp leiinni loftrstikerfi fyrir gamla binn.

N vetur frtti g a frnum vegi a talsverir fjrmunirhefu komi Galtastaabinn sastari. Hefufveri notair vegager og a a komafyrir ppuhlii. Hvernig mnnum hefur dotti hug ppuhli er ekki gott a tta sig en sennilegraer a einhver hafi drepi niurfti rolluskt, frekar en a eitthva hafi fari rskeiis milli eyrnanna.

Ppuhlii stendur eitt og sr langt ti mri og v spurning hva miklar fjrveitingar arf giringar ur en hgt verur a fara a sinna merkilegustu nttrubyggingalist heimsins.

Hin rlega vorfer Galtarstai var farin gr og eru myndir r henni hr fyrir nean.

IMG_2276

Upp vi ili bjardyrunum hafa stai aflga gluggar r asbestvibyggingunni s.l. fjgur r

IMG_2271

Fjsbastofan: beljurnar voru hafar niri og flki var upp ylnum fr beljunum

IMG_2280

A baka til m sj a einn br er heil yrping af hsum, sem lta t eins og grnir hlar a sumarlagi, arna er m.a. hlaeldhs einum hl, br rum, heylaa, skemma osfv., alls 7 hs


Hs r torfi

IMG_1636

Einaf gersemum slenskra hsa er er torbrinn a ver Laxrdal, Suur-ingeyjarsslu. Hann er srstakurfyrir a a lkur rennur gegnum binn, urfti flki v ekki a fara r hsi til a skja sr vatn bjarlkinn. Einhver ekktasta veii landsins, Lax Aaldal, fellur r Mvatni um dalinn og til sjvar Skjlfanda. Dalurinn er fagur og frjsamur. ar er miki fuglalf og fjlskrug flra. Einnig m sj ar miki af fjrgiringum r grjti, virastr standast tmans tnn einstaklega vel Laxrdal.

g var svo heppinn a eiga erindi Laxrdal upphafi viku, vegna ess a fyrirtki sem g vinn hj er a byggja nja gistilmu viveiihsi Rauhla. ver er rtt innan vi Rauhla og langai mig til a sj binn a vetrarlagi en anga hafi g komi lok sumars fyrir tveimur rum. a var snjungtog kalt morgunnsri Laxrdalnum og lt g v mr ngja a sj heima a bnum, en set hr me myndir fr fyrri heimskn.

IMG_1632

verrbrinn varbyggur seinni hluta ntjndu aldar af Jni Jakimssyni snikkara og bnda ver, sem var rmaur fyrir vandvirkni vi smarog bskap. ver mun vera einkaeign og skell bndi Jnassonsr um binn. jminjasafn slands hefur haft tilsjn me hsunum. arna voru tihs af fornri ger varveitt auk bjarhsanna. jminjasafni hefur lti endurbyggja rj tihs; fjrhs, hlu og hesths.

verrbrinn er kannski ekktastur fyrir a vera vagga Samvinnuhreyfingarinnarslugu,en fyrsta kaupflag landsins, Kaupflag ingeyinga var stofna aar ri 1882. eir sem eigalei um ingeyjarsslur heimskja margir torfbinn a Grenjaarsta, en ar er reki byggasafn. aan eru aeins rettn klmetrar a bnum ver Laxrdal, sem frri vita af, en ar varveitir jminjasafni etta sgufrga djsn.

IMG_5354

IMG_5373

IMG_5390

IMG_5378

IMG_5372

IMG_5375


Hs r hassi

DtkMeVnWkAIQrXF

undarlega kunni a virast er fari a byggja hs r hassi, ea kannski rttara sagt hampi, sem er jurt af eirri tter gefur af sr kannabis. Hollenska fyrirtki Dun Agro hefur um nokkurt skeiframleitt vrur r hampi og hefur n hafi framleislu hsa r essari jurt.Fyrirtki hefur srhft sig a steypa hseiningar r hampi og telja sig geta afhent 500 hs ri. Heimasuna m skoahr.

Dun Agro er ekki fyrsta fyrirtki sem hefur reynt a byggja hamphs. Hins vegar segjast eir vera fyrstir til a takast a me einhverjum rangri. eir vilja meina a eitt af v jkvasta vi essi hs s kolefnispori. Hampurinn hs taki til sn ca 13.500 kg af CO2 vi a eitt a vaxa,hann er san uppskorinn og bundinn steypu hssins samt kolefninu. aarfmikil vsinditila umreikna rml snilegrar loftegundar snilegan massa me jkvu kolefnisspori hsi r hassi, gott ef ekki hugvsindi.

hennepverwerkingsbedrijf-dun-agro-hemp-concrete-con158-6

Hr sst endan steyptri hampveggs einingu fr Dun Agro

En hversu raunhfter notagildi hamps burts fr kolefnissporinu? Ef eitthvaer a markaVsindavef Hsklans nr saga hamprktunar rsundir aftur tmann. Samkvmt knverskri gosgn fru guirnir mannkyninu eina plntu a gjf sem tti a uppfylla alla arfir ess og var plantan s formir allra kannabis- og hampplantna heiminum. Mikilvgi hamps og notagildi hans hefur ekki sst legi v hversu trefjarkir stofnar plntunnar eru. Trefjarnar mtti nota kli, segl, reipi, pappr og margt fleira. Sem dmi var hampur notaur bi segl og kala tmum landafundanna miklu. Greinina um hamp vsindavefnum m nlgasthr.

Hamp er hgt a rkta hr landi, og annan htt en vi raflsingu til lglegra nota. Fyrstu skru heimildir um rktun hampi slandi er a finna brfi sem Vsi Gsli sendi syni snum ri 1670 ar sem hann segir fr tilraunum snum me a rkta innfluttar plntur. Fyrir rmum ratug var ger tilraun me rktun inaarhampiti gus grnni nttrunni norur Eyjafiri og gekk rktunin vel. Um notkunar mguleika hampsins m einnig frast BBhr.

a hefur veri tali, ar til fyrir skemmstu, a ss besta falli "steiktur hasshaus", semhefi ltisr detta hug a byggja hs r hassi. En eftir a tilvist heimsins byggist oria mestu hinu myndaa kolefnisspori og reikniknstum sem m lkja vi gullgeralist, arf s ekki a vera neitt "steiktur" sem ltur sr til hugar koma a byggja og selja hs r hassi ekki vri nema kolefnissporsins vegna. svo sporinn hri virist hampur veraverulega misskilin jurt.

hampur_litil_221015

Waking Times


Hs r brujrni

Flkagata

Brujrnshs vi Bergrugtuna - sng Egill lafsson um ri vi lag Gunnars rarsonar og texta Davs Oddssonar.Textinnframkallar hugljfa mynd af gmlum tmum og hllegum hsum 101. a er leitun a byggingarefni semhefur veri eins einkennandi fyrir sland brujrni.a hefur sennilega n fullkomnun hagvmninnar bragganum, enda er brujrni vast hvar heiminum nota til a koma upp dru hsaskjli snatri og er v einkennandi fyrir ftkrahverfi. Hvernig slendingar geru brujrnia litrkulistaverki hsagervekur athygli flestra sem heimskja landi. En eins og me svo margt sem einkennir byggingasgu jarinnar er engu lkara en vi skmmumst okkar fyrir srstuna, lkt og var me torfbina snum tma, sem jartan var ltin varveita,en ykja dag athyglisverur vitnisburur um sr slenska byggingarlistsem talin er eiga erindi heimsminjaskr.

Brujrnshsin tna tlunni eitt af ru og ekki sst Mekka eirrar byggingalistar, Reykjavk. arhafamenn horft hrra og erulitlu litrku hsin ltin vkja fyrir dkkum Dubai draumnum. Gamla skuggahverfi er v sem nst horfi og ess sta komnir svartir turnar sem stara tmeygir t hafi,apandi hver upp eftir rum. Munurinn Dubai norursins og eirra dbja sem eru sunnar hnettinum er s a gtur Skuggahverfisins eru lka lfvana og tmlegt augnar turnanna sem stara t sundin bl. Vi slendingar ttum a taka frndurokkar Freyjum oftar til fyrirmyndar egar kemur a varveislu gamalla hsa. Frndum okkarhefur ekki enn komi til hugar a rsta mib rshafnar til a hgt vri a spegla sig sviplausum hhsumsem hvort e er m sj allstaar heiminum.Kannski stafar a af v a eir fengu sjnvarpi seinna en vi og susennilega aldrei Dallas.

Reykjavik-7

a er ekki lengur hgt a segja a brujrnhsin Reykjavik"ba ess a lifna eitt og eitt af glei og tr, bjartsni sku og von" eins og sagi Reykjavkurtjarnar ljinu hans Davs. Sustu trakteringar sem esslegshs fengu mtti sj egar vllurinn var ruddur fyrir ntt Hafnartorg, ar mtti sj brujrnshjallana mulda niur me strvirkum vinnuvlum, svo mtti breyta sjnu hafnarsvisins me einu reglu striki hvert anna Kalverstaat me snum H&Mhndlurum og coffee shops. J, Guhjlpibjarins bestu, v nmyljavinnuvlarnar sig til suurskomnar Landsmareitinn hinn gamla Vkurkirkjugar og nlgast Tjarnargtuna fluga. Allt boi slarlauss aus ogspilltra valda.

Annars var a ekki meining mn a lta ennan pistilfara fjas um sjnuhfustaarins, heldur fjalla um sgu brujrns til hsagerar. Hsafriun slandi hefur hvort e er megin atrium falist a varveita innflutt timburhs sem bygg voru nlendutmanum.au hs hafa veri ger glsileg sinni upprunalegu mynd og er oft fjarlgt leiinni a semslendingar lgutil hsanna gegnum tina svo mtti lengja lftma eirra,lkt og brujrni. a m samt segja a landsmenn hafi gert brujrnskldd hs a einstakri byggingalist heimsmlikvara upp landinu bla.

Brujrn og str

a var ekki fyrr en um 1880sem fru a berast byggingarefni til landsins, nnur en timbur og tjara, sem hafi veri nota fram til ess samt torfi og grjti. meal nju efnanna var brujrni sem kom fr Englandi tengslum vi svokallaa sauaslu sem hfst anga um svipa leiti.Brujrni geri a a verkum a slenskir smiir gtu byggt htskutimburhs og kltt brujrni sem verndai au gegn slenskri verttu.Brujrn hefur rtt fyrir allt vanoti meiri viringar hsagerarlist en slandi. er sagt a tluvert s um slkar klningar hsa Falklandseyjum, ar sem veurfar er svipa og hr, Freyjum og Afrku. Annars hefur brujrni aallegaeinkennt braggabyggingar strstmum og ftkrahverfi heimsins.

Sjlfur hef g kynnst rem brujrnshsum ni um vina. Fyrst var a Sigfsarhs Neskaupsta sem gekk undir nafninu "Skakkinn" og var heimavist Inskla Austurlands, sar Framhaldssklans Neskaupsta. Sigfsarhs var byggt 1895 sem barhs Sigfsar Sveinssonar kaupmanns og var egar g sast vissi samkomuhs eldri borgara Neskaupssta. egar g var ar m segja a "Skakka" nafnbtin hafi veri af tarandans toga, v timburhs kldd brujrni voru sasta sort innmsrum mnum, jafnan kllu brujrnshjallar. En ekki man g eftir ru en a mr hafi lii vel skjli "Skakkans" mnui sem g dvaldi ar runum 1978 og 1980.

IMG_3879

Sigfs kaupmaur Neskaupsta vareinnig me umsvif Djpavogi snum mektarrum. Sunnan vi voginn voru lengi lgreistarbyggingar sem kallair voru Sigfsarskrar, arsem tger hans hafi haft astu Djpavogi. ar hafi einnig stai strt hs framan vi skrana sem kalla hafi veri Sigfsarhs en egar Sigfs htti tger fr Djpavogi tk hann niur hsi og flutti. Fyrir framanhsi og skrana skaraisvo Sigfsarbryggja t voginn. egar gflutti Djpavog ri 1984 stu skrarnir enn grjthleslunum.eir voru rifnir og brenndir ri 1988 samt rusjhsi og bryggjumsem stu sunnan vi voginn. Var af v mikill sjnarsviptir.

Sumari 1988 vann g vi byggingu raddsjrstvarinnar Gunnlfsvkurfjalli og kom inn skrifstofu fjrmlastjra verkefnisins, en ar var upp vegg mynd af Djpavoginum, spuri g hann t tilvist myndarinnar. Hann sagist hafa veri fer Djpavogi og hafa teki essa mynd, og ltistkka, v arna vi voginn vri einstk sguleg heimild, gmlu timburbryggjurnarog sjhsin sunnan vi voginn, en nlegt frystihsi og togarinn vi stlil noran hans, smbtar vgguu svo bltt vi bl voginum mijum. Nst egar g kom heim helgarfr Djpavog voru allar menjar um tgersunnan vi voginn horfnar ekki einu sinni reykurinn af eim eftir. a tti nefnilega a halda upp 400 ra afmli Djpavogs sem verslunarstaar ri seinna.

scan0008

Djpavogi bjuggum vi Matthildur mn 10 fyrstu bskaparr okkar Slhl, gmlu brujrnshsi. Matthildur fddist hsinu og tti ar heima 33 r. Foreldrar hennar samt systkinumfluttust hsi ri 1961. Hsi var byggt 1930 og var anna hs rifi sem einnig ht Slhll byggur um 1880, viir og brujrn nota nja hsi. Gamli Slhll var fallegt hs, af mynd a dma, byggur af Lvk Jnsyni snikkara Djpavogi sem byggi flest stru hsin sem ar enn standa fr v seint 19. ldinni. Hsi byggi hann fyrir Ivarsen kaupmann en svo fr a Lvk og Ivarsen hfu makaskipti hsum oghfu afkomendur Lvks bi bi gamla og nja Slhl til 1960.

IMG_5571

a voru eir lafur yfirsmiur Eirksson fr Hvalnesi og Gulaugur listasmiur Stefnsson fr Hamri sem hfu veg og vanda a smi Slhls. Hsi er eitt afeim sem fanga auga samstundis, sannkllu listasmime brujrni og v vinslt myndefni erlendra feramanna Djpavogi. ri 2000 seldu Matthildur og systkini Slhl a Jni fur eirragengnum en hann bj hsinu til dauadags 1. nvember 1998.Nireigendur eru au r Vigfsson myndlistamaurog Steinunn Bjrg Sveinsdttir myndlistakennari. au hafa snt hsinu einstaka rktarsemi og teki a tilgagngerrar endurnjunar. bk sinni Flki Plssinu gerir Mr Karlsson sgu beggja Slhlanna Djpavogivegleg skil.

Slhll

a m kannski ora a sem svo a ekki hafi Matthildur mn geta veri lengi Slhlslaus. ri 2006 keyptum vi Slhl Stvarfiri samt vinaflkinu Einri og lnu. Um ann adraganda mtti skrifa heila bk, en tilvonandi hsfreyjurhfu bar tt brujrns Slhl sem skuheimili, nnur Neskaupsta og hin Djpavogi. Stfiringar vildu meina a ftt gti komi brujrnshjallinumtil bjargar, eins ogkomi var egar vi keyptum, ogtil tals hefi komi a ryjahonum fyrir bakkann. a m segja a essi Slhll sa hs semhefur tt huga minn allan fr fyrstu kynnum. hndfru tv r sem vi flagarnir nttum hverja frstundendurbtur hsinu. M ar segja a or meistarans hafi fullkomnast, hverja bnsem tveir yar vera einhuga um jru, mun fair minn himnum veita eim.

Hsi er sagt byggt 1944 og reiknuum vi me a efniviur ess vrivarla anna en kassafjalireins og svo margra hsa sem bygg eru strsrunum. Vi hfum keypt hsi n ess a skoa a, a kom skemmtilega vart a v voru kjrviir. Enda komumst vi fljtlega a v samtlum vi heimamenn a hsi hafi upphaflega ekki veri byggt orpinu Stvarfiri, heldur Kambanesihandan fjarar og ht ar Kambar en ekki Slhll. Hvaa r hsi var byggtupphaflega hef g ekki enn fengi fullkomlega stafest, en heyrt rtali 1928.

IMG_3460

Slhll Stvarfiri hefur rtt eins og nafni hans Djpavogi vaki mlda athygli feramanna. Matthildur virar stundum handveki sitt gum dgum og g Bob Marley fnann minn,,,, j, og a hefur banka upp flk fr Jamaica

egar hsi Kmbum var flutt af Kambanesinu norur yfir fjrinn fylgdu barnirme, eir eru Stfiringum enn fersku minni og hafa sumir eirra fullyrt a au passi fyrir okkur hsi svo a au su lngu flutt til annarra heima. a var Kristn Jnsdttir r Hornafiri, Jhannes Sigursson r Eyjafiri sem hfu lti byggja hsi Kmbum snum bskaparrum ar, 1900-1944. Jhannes lst ri 1941, eftir a flutti Kristn fljtlega samt Sigfsi Jnssyni fstursyni snum og Gumundnu Einarsdttir yfir fjrinn, me allt sitt hafurtask nema neri h hssins en hn stendur enn steinsteypt Kambanesi. Nafni Kambar var skili eftir nesinu og hsi endurskrt Slhll. Kristn lst 1948, Stfiringar minnast eirra nu og Fsa me hlju enn ann dag dag svo a au hafi horfi braut ri 1978.

a r keyptu Gubjartur rarinsson og Petra Landmark hsi, en au komu fr Heyklifi sem er Kambanesinu, hfu veri ar vitaverir 10 r. Gubjartur byggi blskr vi hsi, ar sem hann geymdi Trabantinn sinn og enn eru sagar sgur af v hva urfti a keyra me mikilli var framhj blskrnum Slhl v a var aldrei a vita hvenr Trabantinn spttist afturbak r gtu. Slhll var svo eigu fjlskyldu Gubjartar og Petru anga til ri 2006.

ri 2016 urum svo vi Matthildur eigendur af v flagi sem vi ttum til helminga me Einr og lnu, en au fluttu til Noregs 2009 og hafa lengst ar. Mr mraranum hefi ekki komi a til hugar yngri rum a gamall brujrnshjallur tti eftir a vera mr svona kr, en me rum og hrukkum hef g gert mr betur grein fyrir hva brujrni er mikil gersemi.

Slhll Stvarfiri 022

Vi Slhll urummestu mtar vi fyrstu kynni

IMG_0031

Freedom fni Bob Marleys fer vel vi Slhl og svo nttrulega s slenski sem fr a blakta htisdgum

Fjararbraut 66

Hann var orin gagnslaus og smur, gisinn og snjur

IMG_9549

Hefur gengi endurnjun lfdaga risvar 90 rum og liti slarupprsina oftar en elstu menn muna

IMG_1653

Atlantshafi er garinum vi Slhl og handan fjarar ti vi ysta haf er Kambanesi aan semSlhll var fluttur yfir fjrinn bt ri 1944


Hs bygg r eldfjallasku

Byggingarefni

A leita ekki langt yfir skammt, hollur er heimafenginn baggi og vera sjlfum sr ngur, eru fornmltki. Me aljahyggjunni ykir svona forneskja besta falli a vera heimttaleg fviska ef ekki hrein heimska. Svo langt hefur aljavinginn mesnar afluttu lausnira a er ori of flki, og mrgu flki um megn a koma aki yfir hfui, svo a a standi byggingarefninu. Efni sem um tma var fluttr landi til hsbygginga rum lndum.N tmum byggja trlega margir aljahyggnir bisnissmenn afkomu sna v a leita s langt yfir skammt, svo a eirhafiekki snefil af v a byggja hs, eru eir sir. En ekki hefi duga a eitt akallast sur til a koma veg fyrir a flk kmi sr uppaki yfir hfui n astoar snanna, ef ekki kmi til regluverki.

Vi vinnuflagarnir rddum hsnisvanda ungs flks kaffistofunni nna vikunni enda fr miki fyrir eim vanda Hsnisingi balnasjs byrjun viku. Eins var myglan til umru semer flutt, keypt og borinn inn nbyggingarnar me rnu tilkostnai a forskrift verkfrinnar og undirstrngu regluverki ess opinbera. Af hverju geta menn ekki gert etta eins og ur,spuri g;hlai og mrha veggi, var ekki mygla vandamli. Nei etta er ekki hgt lengur sagi einn flaginn. Lttu r ekki detta svona vitleysa hug, sagi annar. Hvers vegna tti etta ekki a vera hgt, sagi g srmgaur mrarinn. svarai s sem allt veit manna best;skiluru a ekki maur a eru allir komnir hskla og fst engin til a vinna svona vinnu lengur.

avar annig gegnum tina, ur en menn uru sir, hmenntair og reglusamir, a flkreistisn hs r v byggingarefni semvar nrtkast. slandi voru hs bygg r torfi og grjti sund r. Timbur var vandfengi byggingarefni skglausu landi og v einungis nota ar sem urfti burarvirki hsa. Er lei aldirnarfluttu erlendir kaupahnar inn tilsniin timburhs, oft fr Noregi.egar sementi kom til sgunnar var fari a steypa hs og var til ng af innlendu byggingarefni steypuna, annig a almgamaurinn kom sr upp hsi me eigin hndum n ess a notast vi torf. N 21. ldinni er svo komi a strsti kostnaurinn vi hsbyggingu er hflegt regluverk, auk lar, teikninga, og allslags byggingagjalda, essir ttir koma veg fyrir a flk geti byggt yfir sig sjlft.

cement-solid-block-250x250Eitt byggingarefni var miki nota vi hsager ar til fyrir nokkrum ratugum san a a hvarf v sem nst afsjnarsviinu og stain komu annahvort eftirlkingar, en a mestu mygluvaldurinn mikli, innflutt pappa gibbs. ar sem ur var mrh einangrunarplasti og steyptir steinar r eldfjallavikri og sementi,aallega notair milliveggi.Lti var um a essir steinar vru notair vi a byggja heilu hsin, tveggirnir voru oftast r steinsteypu. Vikursteinar voru ekki vel sir t- og burarveggi, ttu ekki ruggirme tilliti til jarskjlfta. En eru meira notair erlendis ar sem hef er fyrir v a hlaa hs.tveggjasteinninnkallaist holsteinn og var 40X20X20 sm slandi. Noregi erutveggjasteinarnir strri, 50X250X20 cm er algengt.

svo essi byggingarmti hafi aldrei n verulegri tbreislu slandi vegna httu jarhrringum vill svo einkennilega til a hlutfallslega hefur mest hefur veri hlaiaf svona hsum Mvatnssveit, einuaf meiri jarskjlfta svum landsins, og a n vandkva. Fyrsta hsi sem g man eftir mr var r vikursteini fr Mvatni. Foreldrar mnir hlu a hs Egilsstum ri 1963. Reyndar aeins um 40 m2 og var a sar a blskr vi mun strra steinsteypt hs. annig byrjuu au asnara upp dru aki yfir hfui fjlskyldunni.

Thuborg hlesla

Sjlfur var g svo fr mr numinnaf byggingarafer foreldra minna a hn er a fyrsta sem g man, enda ekki nema riggja ra egar au hlu skrinn. ri eftir var hann mrhaur a utan og gekk g eftir mraranum fram myrkur til a nema knstina. a arf v ekki a koma vart a egar g ungur maurinn byggi okkur Matthildi hs Djpavogi,rmum 20 rum seinna,a a vri r Mvatnsvikri. Ekki hef g tlu v, frekar en steinunum hsi, hvaoft g var spurur; "og hva tlaru svo a gera egar kemur jarskjlfti?"

Flatarsel

Sami Mvatnssteina leikurinn var svo endurtekin Egilsstum 20 rum eftir vintri Djpavogi, egar vi vinnuflagarnir byggum rjtveggja ha Mvatnssteinahs. essi afer var fljtleg, annig a hsin ruku upp stein fyrir stein, en vakti egar var komi aallegaathyglifyrir a koma aftan r grrri forneskju, og svo auvita gamallahsbyggenda sem komu til a rifja upp sn bestu r.

IMG_1303

Noregi var slenski vikurinn lengi hvegum hafur sem byggingarefni og hfu ar veri starfrktar heilu verksmijurnar sem steyptu steina r eldfjallavikri. runum eftir hrun var g eirrar ngju anjtandi a komast a hlaa fleiri hundru fermetra af vikurveggjum og pssa samt fjljlegumflokk mrara sem ttu a allir sameiginlegta vera afluttir flttamenn, rtt eins og eldfjallavikurinn sem var orin aljlega stlu eftirlking Noregi. a m kannski segjasem svo a ar hafi aljavingin n tknilegri fullkomnun.

IMG_0149

Enn m sjbyggingar vi Vogsfjrin Troms sem tilheyru steinasteypu til hsbygginga rslenskumeldfjallavikri fyrir N-Noreg. Engirsteinar eru steyptir lengur N-Noregi heldur er ar n einungisbirgageymslafyrir Leca steina sem koma sunnar r Evrpu, verksmijan var keypt upp til ess eins a leggja hana niur. Leca er aljlegt skrsett vrumerki sem br til vikur r leir me v a hita hann upp 1.200 C. a m v seigja a markaurinn hafikft slensku eldfjllin me v a skrsetja vrumerki og ba til stala sem m stilla regluverki eftir, a hefi veri erfiara astala eldfjllin og f au skr sem vrumerki.

Tuborg  byggingu

Tuborg Djpavogi byggt r Mvatns vikursteini. a arf ekki miki til a byrja v a hlaa hs eftir a skkull og glfplata hafa veri steypt. Nokkrar spturtil a setja upp eftir hallamli hshornin og strengja spotta millitil a hlaa eftir beinni lnu, steina, sand, sement, vatn og litla steypuhrrivl. Glugga er hgt asteypa jafnum easetja eftir.

Tuborg I

Tuborg Djpavogi 150 m2, tveggi svonahss tekur um vikutma a hlaa fyrir tvr manneskjur. Vikutekur a mrha veggi a utan, mest vinnaer gluggum og aki. Mrhin essu hsier me hraunfer. Mlin hrauni var fengin r nstu fjru.

Flatarsel  byggingu

Flatasel Egilsstum, byggt r Mvatns vikursteini. a tekur meiri tma pr.m2 a hlaa tveggja ha hs,en einni h. ar kemur hin til, sem theimtir vinnupalla og auki buravirki. hverri h eru 12 rair steina og er raunhft a tveir menn hlai 4 rair dag. Glfplata milli ha var steypt og ak me kraftsperrum.

Flatarsel 4

Flatasel Egilsstum 190 m2, einangra og mrha a utan me ljsri kvarssteiningu. Einangrunin er r plasti og lmd me mrblndu veggi, 3-4 daga verk fyrir 2 mrara. Utanhssmrverk og steiningintekur u..b. 2 vikur fyrir 4 mrara.

IMG_2738

N-Noregi kom fyrir a vi hlum hs janarmnui. var nota heitt vatn og frostlgur mrblnduna sem notu var til a lma saman steinarairnar.

IMG_6736

Hbr 40 m2, fyrsta hs foreldra minna er enn snum sta sem blskrin a Bjarkarhl 5 Egilsstum. Nna 55 rum eftir a hsi var byggt er mrhunin me snilegum mrskemmdum.

IMG_0070

Bsar

A endingu m segja fr v a g kom t Grmsey sumar og gisti ar Gistiheimilinu Bsum, gtu tveggja ha hsi. Vi samferaflki tkum eftir v a htt var til lofts og vtt til veggja neri hinni, en svo a jafn vtt vri til veggja eirri efri var frekar lgt til lofts. Mrvigerir og mlningarvinna stu yfir utanhss og komu r til tals vi eigandann. kom ljs a afihans hafi hlai etta stra hs r Mvatnssteini ri 1960, flutt nkvmlega steina sem til urfti r landi.

Hsbyggingin var a skemmtileg, og afinn a mikill kafamaur a hann hl einni r of miki neri hina. sta ess a tefja verki me v a brjta ofauknu rinaniur eftir a hn uppgtvaist, steypti hann glfpltuna fyrir ara hina og hlt fram a hlaa r eim steinum sem eftir voru og lt a duga.ar var komin skringin mismuninum lofthinni milli ha.

Ef einhver hefur hyggju a hlaa sr upp hsi er rtt a hafa a huga a stoppa rttri r svo a kafinn s mikill. a er vst enn veri a grnast me hsbyggingaglei gamla mannsins t Grmsey. Auk ess gti veri a regluverki s ori rlti smmunasamara dag egar kemur a ttekt ess opinbera. Grmsey skipti etta engu mli enda hefurhsi Bsum jna eigendum snumhtt 60 r.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband