ËrŠkja og LofthŠna

═myndi­ ykkur bara a­ heita svona n÷fnum! LofthŠna var af sumum notu­ Ý nafnalaga umrŠ­unni sem r÷k fyrir stofnun Mannanafnanefndarátil a­ koma vitinu fyrir fˇlk ■egar ■a­ allsgß­ávelur afleitt nafn. En nafni­ ËrŠkja hefur ekki veri­ nota­ ß ═slandi Ý mannaminnum og er ekkiáß me­al leyfilegraánafna ß mannanafnaskrß.

SamkvŠmt VÝsindavef Hßskˇla ═slands eru Ý Landnßmu minnst ß tvŠr konur sem hÚtu LofthŠna, en ÷nnur var dˇtturdˇttir hinnar. ┴ islendingabˇk.is er a­ finna eina konu me­ ■essu nafni. H˙n hÚt LofthŠna Gu­mundsdˇttir (1842 - 1912) og bjˇ Ý Skaftafellssřslu. Karlmannsnafni­áËrŠkja ■ekkist allt frß ■vÝ ß Sturlunga÷ld. Nafni­ hefur lÝti­ veri­ nota­. Einum dreng Ý Vestur-Skaftafellssřslu var gefi­ ■a­ 1630 og ÷­rum 1685 og einn karl Ý Vestmannaeyjum bar nafni­ 1801. SÝ­an vir­ist ■a­ ekki hafa veri­ nota­.

ËrŠkja og LofthŠna hafa semsagtáeinhvertÝmaáveri­ gild Ýslensk n÷fn og voru Ý upphafi ekki ˇsŠmileg nÚ ni­urlŠgjandi. Nafni­ LofthŠna var betri hli­in ß GeirrÝ­i, en ■essi tv÷ n÷fn voru h÷f­ um s÷mu sei­konuna samkvŠmt Fornaldars÷gum Nor­urlanda. LofthŠna Ý VÝk var s÷g­ äkvenna frÝ­ustô og vel menntu­ samkvŠmt tÝ­aranda ■ess tÝma, en Ý gervi GeirrÝ­ar GandvÝkurekkju var henni allt ÷­ruvÝsi fari­.

Ůß var h˙n äeigi hŠrri en sj÷ vetra st˙lkur, en svo digur a­ GrÝmur hug­i a­ hann mundi eigi geta fe­mt hana. H˙n var langleit og har­leit, bj˙gnefju­ og bar÷xlu­, svartleit og svipilkinnu­, f˙lleit og framsno­inn. Sv÷rt var h˙n bŠ­i ß hßr og h÷rund. H˙n var Ý sk÷rpum skinnstakki. Hann tˇk eigi lengra en ß ■jˇhnappa henni ß baki­. Harla ˇkyssileg ■ˇtti h˙n vera ■vÝ hordingull hÚkk ofan fyrir hvoftana ß henni.ô (GrÝms saga lo­inkinna. Fornaldars÷gur II:191)áEinna lÝkust le­urklŠddri poppstj÷rnu me­ glosssmur­ar varir til a­ gera sig kyssilegri ef h˙n er fŠr­ til tÝ­aranda dagsins Ý dag. Nafni­ GeirrÝ­ur er ß mannanafnaskrß og samkvŠmt islendingabˇk.is hefur nafni­ veri­ nota­ Ý gegnum tÝ­ina.

Ůa­ vir­ist vera a­ nafni­ ËrŠkja hafi alltaf haft ß sÚr neikvŠ­a merkingu ef eitthva­ er a­ marka VÝsindavefáHßskˇla ═slands. äNafnor­i­ ˇrŠkja merkir sˇ­i, mannskrŠfa, hir­ulaus ma­ur og s÷gnin er notu­ Ý merkingunni vanrŠkja, ■a­ er sß sem ekki rŠkir eitthva­.ô

┴ Sturlunga÷ld voru m÷rg karlmannsn÷fn algeng sem ekki ■Šttu vi­ hŠfi Ý dag s.s. ËrŠkja, Svertingi, Svarth÷f­i og Svartur. ËrŠkja var sonur Snorra Sturlusonar og varla hefur honum upphaflega veri­ gefi­ nafni­ til minnkunar. En sennilega hefur ËrŠkja komi­ ■vÝlÝku ˇor­i ß nafn sitt a­ fßum hefur veri­ ■a­ gefi­ eftir hans daga. ËrŠkja var h÷f­ingi sem hÚlt um sig ˇaldaflokk Ý skjˇli valda f÷­ur sÝns og fˇr um rŠnandi og ruplandiáum stˇran hluta landsins. Ůa­ mß segja a­ Snorri sjßlfur hafi a­ lokum or­i­ a­ gjalda fyrir son sinn. En ■eir fe­garnir Sturla og Sighvatur brˇ­ir Snorra tˇku yfir veldi hans og var ■a­ ekki sÝst til a­ koma b÷ndum ß ËrŠkju. ═ Sturlungu segir frß ■vÝ ■egar Sturla Sighvatsson fˇr me­ ■ennanáfrŠndaásinn ß fj÷ll og skˇla­i hann til, lÚt stinga Ý honum augun og gelda.

äSturla rei­ n˙ ß brott me­ ËrŠkju upp til j÷kla og Svertingur me­ honum einn hans manna. Ůeir ri­u upp ß Arnarvatnshei­i ■ar til ■eir komu ß Hellisfitjar. Ůar fara ■eir Ý hellinn Surt og upp ß vÝgi­. L÷g­u ■eir ■ß hendur ß ËrŠkju og kvaddi Sturla til Ůorstein langabein a­ mei­a hann. Ůeir skor­u­u af spjˇtskaft og ger­u af hŠl. Ba­ Sturla hann ■ar a­ ljˇsta ˙t augun en Ůorsteinn lÚst ekki vi­ ■a­ kunna. Var ■ß tekin knÝfur og vafi­ur og Štla­ af meir en ■verfingur. ËrŠkja kalla­i ß Ůorlßk biskup sÚr til hjßlpar. Hann s÷ng og Ý mei­slunum bŠnina Sancta MarÝa, mater domini nostri Jesu Christi. Ůorsteinn stakk Ý augun knÝfinum upp a­ vafinu. En er ■vÝ var loki­ ba­ Sturla hann a­ minnast Arnbjargar og gelda hann. Tˇk hann ■ß burt anna­ eista­. Eftir ■a­ skipa­i Sturla menn til a­ geyma hans en Svertingur var ■ar hjß ËrŠkju.ô (Sturlunga saga bls 381 I bindi) Ůarna er Arnbj÷rg kona ËrŠkju nefnd til s÷gunnar ■egar pyntingarnarástanda sem hŠst, en h˙n var systir Kolbeins unga Arnˇrssonar. Ůa­ var svo Kolbeinn ungi mßgur ËrŠkju sem sigra­i og drap ■ß Sturlunga fe­ga, Sighvat og Sturlu, Ý Írlygssta­abardaga.

Ůa­ mß segja a­ nafni­ ËrŠkja hafi ßlÝka ˇor­ ß sÚr og LofthŠna. ١ nafni­ Sturla sÚ ekkert sÚrstaklega algengt ■ß hefur ■a­ lifa­ me­ reisnátil dagsins Ý dag, ■ˇ řmis mi­ur falleg mßltŠkiásÚu vi­ ■a­ tengd s.s. sturlun - e­a ■egar sagt er äertu alveg or­in sturla­ur?ô Nafni­ GeirrÝ­ur sem var haft um verri hli­in ß fornaldar sei­konunniálifir einnig enn gˇ­u lÝfi ß mannanafnaskrß ■ˇ svo a­ LofthŠna, s˙ hli­ sem ßtti a­ vera betri, hafi veri­ afskrß­. Og kannski hefur sß sonur Snorra Sturlusonar sem var gefi­ nafni­ ËrŠkja einfaldlega veri­ ˇ■olandi vindhani sem ey­ilag­iáor­stÝr nafns sÝns.


BloggfŠrslur 10. j˙lÝ 2019

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband