Grasa-grautur

Grasagrautur

Ķ Landnįmu er sagt frį Atla graut Žišrandasyni sem nam austurströnd Lagarfljóts ž.e. frį Atlavķk śt undir Vallanes. Višurnefniš grautur segir žjóšsagan aš Atli hafi fengiš vegna fjallagrasa sem hann sauš ķ graut eftir aš hann hafši veriš dęmdur skógarmašur, ž.e. 20 įra śtlegš frį Ķslandi, réttdrępur ella. Atli vildi ekki yfirgefa landnįm sitt og leyndist ķ Hallormstašaskógi og lifši į grösum og žvķ sem bóndadóttirin į Hallormstaš gaukaši aš honum. Žjóšsögurnar greina vķša frį žvķ aš ķslenskir śtilegumenn hafi lifaš į fjallagösum. Žaš žarf reyndar ekki žjóšsögur til, žvķ enn ķ dag eru margir sem tķna fjallagrös sér til lķfsnaušsynlegrar heilsubótar ķ seyšiš eša grautinn.

Alla okkar bśskapartķš höfum viš Matthildur mķn haft žaš fyrir siš aš fara ķ berjamó, fyrst barnanna okkar vegna og nśna ķ seinni tķš vegna barnsins ķ okkur sjįlfum. Ašallega er tķnt upp ķ sig og berin étin dag hvern į mešan berjatķminn er og getur hann stašiš hįtt ķ tvo mįnuši. Ef vel višrar fara žvķ margir eftirmišdagarnir śt um žśfur įr hvert. Žau blįber sem ekki er torgaš į berjatķnslutķmanum fara svo ķ frost og eru höfš śt į hafragrautinn į morgnanna. Frosnu berin hafa enst stöku sinnum fram yfir įramót og er eftir žaš sįrt saknaš fram į nęsta haust.

Žvķ fórum viš fyrir nokkru sķšan aš huga aš fleiru sem hęgt vęri aš hafa śt śr žvķ aš fara śt um žśfur sem mętti nota ķ grautinn. Fljótlega lį svariš ljóst fyrir og hafši legiš fyrir fótum okkar alla tķš, en žaš voru fjallgrös. Fjallagrösin mį auk žess tķna allt įriš og hafa žau nśna sķšustu įrin gefiš okkur įstęšu til aš fara żmsar fjallabaksleišir žegar vel višrar, žvķ hvaš er betra fyrir sįlina en tķna fjallgrös viš svanasöng og sól ķ heiši. Nś er svo komiš aš žśfna gangurinn er oršinn aš fķkn og móinn maulašur viš morgunnveršarboršiš svo til allt įriš žvķ byrgšir af frosnum blįberjum endast nśoršiš nįnast allan veturinn og fjallagrösin mį nįlgast um leiš og snjóa leysir.

IMG_0267

Morgunngrauturinn hefur žvķ žróast ķ tķmans rįs śr žvķ aš vera venjulegur hafragrautur meš smį mśslķ og rśsķnum saman viš, ķ magnašan grasa-graut meš blįberjum og öšru gśmmelaši. Uppistašan er aušvitaš įfram gamli góši hafragrauturinn meš ristušum sesamfręja og hessleyhnetu mśslķ, en sošin meš lśka af fjallgrösum og saltiš ķ grautinn Himalaya. Śt į žetta er svo sįldraš hampfręi, grófu kókosmjöli og hnetukurli. Auk žess aš vera bragšgóšur žį er žessi grasagrautur einstaklega sešjandi, mašur finnur ekki til svengdar nęstu 5-6 klukkutķmana. En žaš var ekki fyrr en ég fór aš kanna žaš į gśugśl aš ég komst aš žvķ sem mig grunaši, aš žessi grautur er meinhollur.

Rétt eins og į landnįmsdögum Graut-Atla žį er į fjallagrösum nįnast hęgt aš lifa enn žann dag ķ dag. Įriš 1972 safnaši žjóšminjasafniš upplżsingum um notkun ķslendinga į fjallagrösum ķ gegnum tķšina. Žau mį nota til matar į margvķslegan hįtt, auk žess sem žau hafa lękningarmįtt og styrkja ónęmiskerfiš. Ķ Lęknablašinu 4. tbl. 2000 er fróšleg grein um fjallagrös eftir Hallgerši Gķsladóttur. Hśn segir m.a.: "Ķslendingar notušu fjallagrös grķšarmikiš į fyrri öldum til aš drżgja naumt kornmeti ķ brauš og grauta. Auk žess voru žau mikill lęknisdómur,,," og eru žau žannig  notuš enn ķ dag, hér į landi og vķšar. Sem dęmi žį hafa Žżsk heilbrigšisyfirvöld samžykkt notkun fjallagrasa til aš mešhöndla slķmhśšarertingu ķ munni og hįlsi, eins eru žau vķša seld dżrum dómum ķ apótekum og heilsubśšum.

Nśtķmavķsindi segja żmislegt um gagnsemi fjallagrasa t.d. gegn hósta, kvefi, öndunarfęrakvillum og magaólgu. Uppistašan ķ fjallagrösum - 40-50 % - eru slķmkenndar fjölsykrur. Slķmiš ženst śt og veršur aš hlaupkenndum massa žegar žaš kemst ķ snertingu viš vatn og sefar žannig og verndar viškvęmar slķmhimnur sem verša aumar og bólgnar vegna kvefs, hósta eša žrįlįtrar barkabólgu. Slķmsykrurnar meltast ķ žörmum og žaš śtskżrir hvers vegna ešlisįvķsun fólks rak žaš til žess aš leggja sér fjallagrös til munns til aš sefa og fylla magann žegar žaš hafši ekkert annaš til aš borša.

Varšandi Blįber hefur žaš lengi veriš žekkt aš žau eru full af andoxunarefnum sem vinna į móti hrörnun lķkamans og einnig hefur veriš sżnt fram į meš nśtķma rannsóknum aš blįber geta fyrirbyggt ristilkrabbamein. Blįber eru lķka sögš holl hjartanu žar sem žau vinna į slęma kólesterólinu og žau gagnast einnig viš žvagfęrasżkingum. Blįberin eru einstaklega holl meltingunni žar sem žau bęši verka į nišurgang og haršlķfi. Žau minnka einnig bólgur ķ meltingarvegi og vinna gegn bakterķusżkingum.

Salt er ekki bara salt žvķ gott salt hefur fjölda steinefna sem eru holl lķkamanum, en venjulegt boršsalt er ķ raun išnašarframleišsla žvķ sem nęst gjörsneytt steinefnum. Himalaya salt hefur fjölmörg steinefni umfram hefšbundiš boršsalt, sem hefur oft į tķšum veriš hreinsaš af steinefnum um leiš og mengunarefni hafa veriš ašskilin viš vinnslu. Himalaya salt er margra milljóna įra gamlir bergkristallar, žvķ hreint og ósnortiš af nśtķma mengun. Žaš inniheldur 84 steinefni sem eru lķkamanum naušsynleg. Himalayasaltiš gengur undir nafninu "hvķta gulliš" fyrir mannslķkamann.

Hafrar eru uppistašan ķ grautnum, og um žį žarf ekki aš hafa mörg orš, svo vel žekkja flestir til hafragautsins sem helst hefur haft žaš óorš į sér aš vera tengdur viš nįnasarhįtt og kenjar. Um hollustu hafra hefur aftur į móti enginn žurft aš efast. Auk žess aš vera lįgir ķ kalorķum innhalda žeir mikiš af trefjum og prótķni, eitthvaš sem fer fram śr villtustu vonum žeirra sem versla inn dżrindis fęšubótarefni.

Ef dęgurflugan hefur fariš meš rétt mįl um įriš žegar hśn sušaši aš žaš vęri "žjóšlegasti sišur aš koma śtsęšinu nišur" žį mį segja žaš aš svona grautargerš sé hreinasta afdalamennska ķ sinni tęrustu mynd.

29

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband