Fflar og fardagakl

Fflar

Upphalds frasi hagfringanna "There aint no such thing as a free lunch" ea "a er ekki til neitt sem heitir keypis hdegisverur" hefur veri hvegum hafur ratugi, jafnvel um aldir. a hefur lengi blunda mr a lta reyna sannleiksgildi essara ora, v mig hefur gruna a au eigi ekki vi rk a styjast. minni bernskuvar g vitni a v oftar entlu verur komihvernig mmur mnar og afar virtust geta tfra fram mlt r engu. Rltu kannski bara t fyrir hs og stuttu seinna var drindis matur borum. eim rum var ekki algeng fa silungur aalrtt og rabbabaragrautur eftirrtt, silungurinn sttur kelduna og rabbabarinn fenginn vi hsi.

a sem mighefur um nokkurt skei langa a kanna ru fremur, erhvort lifa m slenskri nttru n ess a rkta nokkurn skapaan hlut. g hafi nokkur r sett niur kartflur, en um a leiti sem garurinn htti a gefauppskeru si sr hann umbeinn njli en ur hafi hvnn komi sr fyrir tt vi garinn. v var ekki um anna a ra, en annahvort a losna vi njlann ea hafa olinmi fyrir ess lags illgresi. g hafi heyrt a fyrir mrgum rum a njli hefi veri fa landsmanna ldum ur og svo hefi einnig veri hva hvnnina varar, enda kllu tihvnn. annig a njlinn fkk smu gri og hvnnin enda nennti g ekki a standa eirri vonlausu barttu sem felst trmingu illgresis vi njla og hvnn sem upphaflega voru ekktar jurtir til matar og lkninga.

Fyrir nokkru rum komust fjallagrs og blber morgunverar matseilinn og hafa ekki viki aan san, um ennan morgunnmat fjallai g um hr sunni. rabbabara hafi g gert hvsindalega ttekt egar kreppan skall , rifjaist upp hvers lags slgtihann er og ekki spillti a ann slkera mlsver var hgt a framreia fyrir ca 25 kr, .e.a.s. egar bi er a reikna sykurinn og rjmann. v kvag vor a lta vera af v a kanna hvort rtt vri a slensktillgresi s hft til tu og hvort lkningarmttur ess eigi vi rk a styjast. Og best vri a gera svona heilsubta rannskn eigin skinni.

Fair minn sagi eitt sinn "a sem veist gott er r einskrs virinema notir a". En hvernig er hgt a lta sjst til sn tna njla n ess a vera talin viundur? v er til a svara a besta aferin til a losna vi viundurs vrumerki, er a setja hfui bltt buff og koma sr 66Nspandex berandi sta me svartan ruslapoka, kk s Guna forseta og plokkinu.Njlinn vex svo t um allar koppa grundir og ekki sst innan um rusli kringum strmarkaina. a sem kemur vart er hversu fljtlegt a er a vera sr t um hrefni matinn, a er mun fljtlegra en a fara inn Bnus. Svo spillir a ekki a losna annig vi umstangi kringum umbarusli og a ver njla plokkarar mltarertfalt lgraenneysluvimis mltar Hagstofunnar sem Bjarni Ben geri alvarlegan fyrirvara vi um ri.

N er liinn heill mnuur af rannskninni og hafa fflar, njli, hundasrur og rabbabari veri borum nnast daglega samt ltilshttar af hvnn sem eftir a taka til frekar athugunar samt ru illgresi sar sumar. a merkilega er hva etta er gmstur matur, reyndar mun ferskara og kraftmeira grnmetien fst Bnus. akom srstaklega vart a njla og fflavri hgt a ta n ess a kgast og a oftar en einu sinni. ennan mnu hafa venju margir gestir komi mat og lti vel af trakteringunum, mr datt reyndar fyrst hug a a vri af kurteisisskum,en egar blindfullorin brnin voru farin a koma heimskn og bora etta oftar en einu sinni fr g a tra a etta vri ekki bara myndun, v au hafa aldrei legi v hva s gur og hva s vondur matur. a eina sem mr tti slmt vi essi matarbo var ef gestirnir ltu ess geti egar heim vri komi a ekki hefi veri anna borum en fflar og njli. ess vegna tti g til a steykja me salatinu lambshjrtu ea sja egg.

vikunni hitti g svo vsindamanninn, vin minn, frnum vegi og fr a segja honum fr essar strmerkilegu uppfinningu minni. Hann svarai a bragi; "veistu a a etta hef g gert mrg r, en a er me etta eins og svo margt anna a flk trir v ekki a etta s gur matur, v hann er keypis. Sama vi um lkningamtt ffla, flk getur engan veginn tra honum. a var sjklingur sem tlai a prfa, egar g benti honum etta, en vildi samt ekki gera a nema samri vi lkninnsinn. svarai lknirinn honum "tlar a vera fram hj mr ea fflunum" og auvita valdi sjklingurinn lkninn af v a ar fr hann a borga".

Nna egar mnuur er liin af essari sumarlngu rannskn er g a vera komin skoun atil s keypishdegisverur og er hanneim munhollari eftir v sem hann kemst nr v a vera keypis. Vfrgur frasi hagfringanna s v besta falli lmskur orhengilshttur. Hollusta fflanna er tvr, hva sem lknarnir segja, ekki vri nema vegna tiverunnar vi a hndla stffi. a arf v varla akoma vart g tli a halda mig fram hj fflunum sumar, og kannski eftir a gera uppgtvunum mnum frekari skil hr sunni sar. En etta sem fer hr a nean hef g m.a. uppgtva um slenskt illgresi sasta mnuinn.

NjliNjli a skjta upp blunum, va m finna heilu njla akrana

Njligekk einnig undir nafninu fardagakl vegna ess a hann byrjar a skjta upp blunum kringum fardaga sem voru upphaflega 3 ma en fluttust svo til 14. ma. Njlinn var fyrsti boberi sumarsins hva ferskt grnmeti varai og eru blin best nsprottin. Plantan var ur notu sem lkningajurt og eru fersk njlabl eru talin meinholl.

Um njlann m lesa eftirfarandi bkinni Matarst eftir Nnnu Rgnvaldsdttur: Bl af njla, sem er af srutt, voru tluvert notu hrlendis ur fyrr, bi te, spur og grauta og me msum kjt- og fiskrttum. Njlinn er bestur vorin, ur en hann blmstrar, og var fyrsta grna matjurtin sem unnt var a f vorin ur fyrr. Hann m matreia sama htt og grnkl. Um hann sagi Eggert lafsson matjurtabk sinni: "etta kl er tilreitt sem klgrautur, tnsrur eru gar ar saman vi." St njlastappa var borin fram me steiktu kindakjti veislu sem Jrundi hundadagakonungi var haldin Viey ri 1809, en anna melti me steikinni var vfflur, flatbrau og kex.

Sjlfur hef g sannreynt gmstan njlann sastliinn mnuinn, meal annars njlaspu og me hvtlauks steiktu lambshjarta njla, -ffla -og hundasru salatbei. Njlinn vex hreinlega um allt essum rstma.

Hundasra

Hundasrur vaxa oftast yrpingum og eru v auveldar tnslu

Fflar og hundasrureru ekki aeins til ngju og yndisauka sem vorboar, heldur eru essar jurtir bsna ljffengar mat. Hr ur fyrr kunni flk almennt betur a nta sr vexti jarar. a er bi hollt og skemmtilegt a rifja slk fri upp. a er ekki margt grnmeti sem fst keypis lkt og essar tvr jurtir.Tnffill hefur fr rfi alda tt me bestu vatnslosandi jurtum sem vl er , er s ffill sem ef til vill ekktastur og hefur lengi veri notaur alulkningum. Hundasran hefur svo gott sem smu hrif og tnsran. Hn er mjg g vi bjg, hn er talin rva og styrkja lifrina. Hn er g vi lystarleysi, hgatregu og gyllin svo ftt eitt s nefnt.

Va Evrpu er tnsra notu matarger, m.a. spur, ssur og salt. Hn er uppistaan sruspu sem ekkist hvtrssneskri, einstneskri, lettneskri, lithskri, rmenskri, plskri, rssneskriog kranskri matarger. Sruspa hefur einnig veri boru slandi, en me hundasrum, njla ea rabarbarablum.

Sjlfur hef g nota fflablin, sem stundum eru nefnd hrafnablaka, samt hundasrur og njla ferskt salat og salta a og blanda me niurbrytjuumferskum tmat btum, sxuum slurrkuumtmtum olu og helt sm olu yfir. Svona salat er ljffengt me tnfiski ea harsonum eggjum. Fflar og hundasrur m finna nstum hvagrasbala sem er, urfi a fara t fyrir lina eru stair ar sem garargangi er hent kjrlendi fyrir hundasrur. Upphaflega fkk g huga fflunum vegna frsagna af lkningamtti eirra sem vkvalosandi lyfs og get stafest a eir virka vel.

Hvnn

tihvnn m oft finna r og lkjabkkum

Hvnnvar gjaldmiill vkinga verslunar ferum sunnar Evrpu, svo vel var hn ekkt eim tma sem kraftmiki heilsufi. Eftir v sem hvnnin tti norlgari uppruna eim mun kraftmeiri var hn. tihvnnin er ein merkasta lkningajurt slandssgunnar en hvnnin var notu slandi allt fr landnmi. tihvnnin var vel ekkt meal fyrstu landnema slandi. Auk ess a vera mikilvg matjurt Norurlndum og Bretlandseyjum var lkningamttur hvannarinnar vel ekktur meal norrnna manna.

Hvnn ersvolti beisk fyrir matarsmekk ntmamanna. En vi missum svo miki r bragflrunni ef vi gngum fram hj beisku jurtunum. a sem er tungunni beiskt er maganum stt og einnig er v fugt fari; segir erlent mltki. Samt arf a gta sn vel v hvnn er mjg bragsterk og hentar v betur sem kryddjurt og heilsumeal en grnmeti, einkum mean veri er a venjast henni.

g get stafest a a fersk hvnnin er rmm bragi, tvisvar ennan tilrauna mnu hef g nota rlti af henni saman vi ffla, -njla -og hundasru salati. Bragi af hvnninni er rtsterkt og tk g vel eftir v matgestum a eir fengu sr ekki nema einu sinni af salati me hvnn. Fyrir nokkrum rum frtti g af v hvernig Grnlendingar marinera hvnn og a ku vst vera gur matur. g arf a hitta ann sem sagi mr fr essu og f uppskrift hj honum v hann var orin srfringur a matreia hvnn eftir veru sna Grnlandi.

Spa og salat

Njlaspa mnaarins, samt ffla, njla og hundasrusalti

Hrna er uppskriftin af njlaspu fyrir sem enst hafa til a lesaetta langt og eru ekki farnir a kgast en langar kannski til a prfa sig fram. essi spa er skldu upp r tveimur njlaspu uppskriftum sem g fann netinu og hitti mark vi fyrstu tilraun.

2 ltr vatn

300 gr njli,saxaur

3 grnmetisspu teningar

paprikaskorin bita

4-6 hvtlauksrif sxu smtt

2 laukar niur skornir

100 gr smjr (hgt a nota jurtaolu og er vegan)

4 msk spelt ea hveiti (til a ykkja spuna)

400 gr saxair tmatar (niursonir)

Njlinn , sputeningarnir og paprikkan sett sjandi vatn. Hvtlauksrifin og laukurinn brddur litlum potti upp r smjri ( sama htt og laukfeiti me mat) speltinu btt t egar laukurinn er orin mjkur og bku upp bolla. Smjrbollunni btt t sjandi spupottinn og hrrt vel t, tmtunum btt vi og soi 1 klst. Salta eftir smekk me Himilaia salti og svrtum pipar.

A endingu vil g benda essa hugaveru frslumynd um lkningarmtt plantna.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband