Frį Vķnlandi til fundar viš Vadķkaniš

Gušrķšur Žorbjarnardóttir er įn efa vķšförulasta kona ķslendingasagnanna. Hśn yfirgaf Ķsland ung aš įrum įsamt Žóri austmann manni sķnum og siglir til Gręnlands. Gręnlendingasaga segir aš Leifur heppni hafi bjargaš hópi manna af skeri žegar hann kom śr Vķnlandsferš. Žar į mešal Gušrķši og Žóri, og tekiš žau meš heim ķ Bröttuhlķš austurbyggšar Gręnlands, žar sem Žórir veiktist og deyr. Vegna žessarar björgunar fęr Leifur Eirķksson višurnefniš heppni. Gušrķšur giftist svo Žorsteini Eirķkssyni, bróšur Leifs. Žorsteinn deyr śr sótt ķ Lżsufirši ķ vesturbyggš į Gręnlandi, eftir sumarlanga villu žeirra hjóna ķ hafi og misheppnašan leišangur til Vķnlands.

Žrišji mašur Gušrķšar var svo Žorfinnur karlsefni Žóršarson śr Skagafirši. Žau Gušrķšur sigldu til Vķnlands meš vel į annaš hundraš manns aš tališ er, ķ žeim tilgangi aš hefja žar bśskap. Žau könnušu landiš og og eru talin hafa fariš mun sunnar en vķkingar höfšu gert įšur, eša allt sušur til Long Island og eyjuna Manhattan ķ Hudson fljóti er tališ aš žau hafi nefnt Hóp. Gušrķšur og Žorfinnur voru nokkur įr ķ Amerķku. Įttu blómleg višskipti viš innfędda og eignušust žar soninn Snorra. Žau fóru žašan aftur til Gręnlands og sķšan fljótlega til Noregs. Žar voru žau ķ einn vetur en héldu žį til Ķslands og setjast aš ķ Glaumbę ķ Skagafirši.

Sonurinn Snorri bjó ķ Glaumbę eftir föšur sinn. Žegar Gušrķšur er oršin ekkja fór hśn ķ žaš sem sagan kallar sušurganga „til Rómar“ žar sem hśn hefur aš öllu lķkindum heimsótt Vatķkaniš. Žegar hśn kemur aftur til Ķslands hafši Snorri sonur hennar byggt fyrstu kirkjuna sem reist var ķ Glaumbę. Gręnlendinga saga segir aš Gušrķšur hafi veriš sķšustu ęviįrin einsetukona og nunna ķ Glaumbę. Afkomendur Gušrķšar og Žorfinns karlsefnis hlutu mikinn frama innan kirkjunnar og śt af žeim eru komnir margir biskupar ķslandssögunnar.

Hvaš Gušrķši og valdamönnum Vatķkansins fór į milli er vandi um aš spį žvķ ekkert er um žaš getiš ķ Gręnlendingasögu sem sennilegast er afrit eldri heimilda og engin leiš aš segja hvaš śr henni hefur glatast. Įriš 1999 kom śt bókin "Ingen grenser" (No Boundaries) eftir žį Thor Heyerdahl og Per Lilleström. Viš śtkomu žeirrar bókar greindi Thor Heyerdahl frį žvķ aš hann hefši undir höndum gögn sem sanni aš vķkingar hafi komiš til Amerķku. Annars vegar gögn frį 1070, sem hann fann ķ skjalasafni Vatķkansins, žar sem getiš er um landafundi Ķslendinga ķ Amerķku, hįlfri annarri öld įšur en Gręnlendingasaga og Eirķks saga rauša eiga aš hafa veriš skrifašar. Hins vegar afrit af portśgölskum gögnum sem sżna fram į aš Kólumbus hefši haft upplżsingar um Amerķku frį norręnum mönnum.

Ķ samtali viš Aftenposten ķ tilefni śtkomu bókarinnar ķ Noregi 1999, greinir Thor Heyerdahl einnig frį žeirri skošun sinni, aš sišaskiptunum megi aš mörgu leyti kenna um hve saga norręnna manna sé snautleg. Meš upptöku Lśtersks sišar hafi Noršurlönd falliš ķ ónįš hjį pįfastól og um leiš veriš dregiš śr vęgi žeirra ķ mannkynssögunni. Żmsar heimildir séu žó varšveittar ķ skjalasafni Vatķkansins og einnig séu til mikiš af arabķskum heimildum um norręnar mišaldir. "Žar hef ég skošaš mikiš af heimildum sem flestum er ókunnugt um" sagši hann.

Ķ New York Times 19. desember įriš 2000 birtist grein eftir Walter Gibbs um bók žeirra Heyerdahls og Lilleström. Auk žess aš gera vitneskju kažólsku kirkjunnar skil, um tilveru Amerķku 500 įrum įšur en mankynssagan segir aš Kólumbus hafi fyrstur Evrópumanna uppgötvaš hana, žį er fariš vķtt yfir svišiš varšandi feršir norręnna manna hundrušum įra fyrir Kolumbus. Mešal annars er minnst į Vķnlandskortiš, eins kemur greinarhöfundur inn į Kensington rśnasteininn sem fannst ķ Minnesota įriš 1898 en į žeim steini er greint frį feršum norręnna manna įriš 1362 langt inn į meginlandi Noršur Amerķku.

Nišurlag greinar Walter Gibbs er žó athyglisveršasti hluti hennar, en žar kemur hann inn į annįls brot žau sem vekja undrun Gķsla Oddsonar biskups ķ Skįlholti į įrunum 1632-1638, žau sömu og Jochum Eggertsson leggur śt frį ķ 5. kafla ritgeršasafns sķns „Brisingamen Freyju“,sem getiš er um hér į sķšunni af öšrum įsęšum. En ķ grein New York Times stendur žetta;

„The clearest suggestion that something transformative had taken place in North America came from the hand of a 17th century Icelandic bishop. Citing 14th century annals that have been lost, the bishop, Gisli Oddsson, wrote: The inhabitants of Greenland, of their own free will, abandoned the true faith and the Christian religion, having already forsaken all good ways and true virtues, and joined themselves with the folk of America“.

Orš Gķsla Oddsonar er sérdeilis įhuga verš en žau mį skilja eitthvaš į žessa leiš; „Ķbśarnir į Gręnlandi, af frjįlsum vilja, yfirgįfu sanna kristna trś, žar meš allar sannar og góša dyggšir, og sameinušust fólkinu ķ Amerķku“. Nś liggur bók Gķsla Oddsonar frį 1638 „ Ķslensk annįlsbrot og undur Ķslands“ ekki į lausu og kostar um 70-80.0000 hjį söfnurum, žess vegna erfitt aš sannreyna hve nįkvęmlega žetta er eftir haft ķ New York times. En žarna viršist Gķsli tala um Amerķku en ekki Vķnland enda nęstum 150 įr frį žvķ Kólumbus fann hana žegar Gķsli skrifar žetta. Reyndar eru til meira en getgįtur ķ fleiri ķslenskum handritum en Gręnlendingasögu og Eirķkssögu rauša, žess efnis aš fólk frį Ķslandi hafi sett sig nišur ķ Amerķku löngu fyrir annįlagrśsk Gķsla Oddsonar biskups.

Hermann Pįlsson prófessor ķ norręnum fręšum viš Edinborgarhįskóla bennti į aš; "Samkvęmt Eyrbyggju var Gušleifur Žorfinnsson farmašur śr Straumfirši į siglingu frį Dyflinni til Ķslands, žegar hann hrakti vestur um haf; žį bar hann aš landi sem minnir mjög į Vķnland; žar tölušu menn ķrsku og helsti leištogi žeirra var aldrašur Ķslendingur, grįr fyrir hęrum, sem neitaši tvķvegis aš segja til nafns sķns, en meš žvķ aš hann kvašst vera betri vinur hśsfreyjunnar į Fróšį en gošans į Helgafelli, žykjast allir vita aš mašurinn hljóti aš hafa veriš Björn Breišvķkingakappi. Frį hinu ókunna landi ķ vestri siglir Gušleifur austur um haf til Ķrlands, į žar vetrardvöl og heldur sķšan heim til Ķslands sumariš eftir; hiš vestręna land er tengt Ķrlandi į żmsa lund. Hrakningar Gušleifs eiga aš hafa gerst skömmu fyrir 1030.

Ķ Landnįmu segir frį Ara Mįssyni į Reykhólum, sem var farmašur rétt eins og Gušleifur śr Straumfirši, Leifur heppni og Žorfinnur karlsefni en ķlentist ķ ókunnu landi eins og Björn Breišvķkingakappi. Frįsögnin af Ara er ķ sneggsta lagi: "Hann varš sęhafi til Hvķtramannalands; žaš kalla sumir Ķrland hiš mikla; žaš liggur vestur ķ haf nęr Vķnlandi hinu góša; žaš er kallaš sex dęgra sigling vestur frį Ķrlandi. Žašan nįši Ari eigi į brutt aš fara og var žar skķršur. Žessa sögu sagši fyrst Hrafn Hlymreksfari, er lengi hafši veriš ķ Hlymreki į Ķrlandi. Svo kvaš Žorkell Gellisson segja ķslenska menn, žį er heyrt höfšu frį segja Žorfinn jarl ķ Orkneyjum, aš Ari hefši kenndur veriš į Hvķtramannalandi og nįši eigi brutt aš fara, en var žar vel viršur. Ari įtti Žorgerši dóttur Įlfs śr Dölum; žeirra son var Žorgils og Gušleifur og Illugi; žaš er Reyknesingaętt.""

Hvaša fólk ķ Amerķku Gķsli į viš er aušvitaš rįšgįta. Į hann viš frumbyggja eša voru žaš norręnir landnemar Amerķku sem Gręnlendingar sameinušust? Gęti veriš aš žaš undanhald sem frelsiselskandi menn voru į žegar Ķsland byggšist, hafi haldiš įfram vestur yfir haf og byggš Evrópumanna hafi veriš til stašar ķ Amerķku? Alla vega viršast orš Gķsla biskups bera merki žess aš hann sé hneykslašur įkvöršun kristins samfélags į Gręnlandi, žegar hann rekst į žessi gömlu annįlsbrot. Žarna gęti žvķ veriš skżring į hve snögglega byggš norręnna manna į Gręnland hvarf og ekki er ólķklegt ef djśpt vęri kafaš ķ skjalsöfn Vatķkansins aš žar mętti finna frekari vitneskju um žaš hvaš varš um afkomendur Ķslendinga į Gręnlandi. Į Gręnlandi hafši kažólska kirkjan grķšarleg ķtök, og hefur kostaš miklu til af rśstum dómkirkjunnar ķ Göršum aš dęma.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Mikiš sem er alltaf fróšlegt og skemmtilegt aš lesa pistla žķna Magnśs.  Hafšu miklar žakkir fyrir.  

Pétur Örn Björnsson (IP-tala skrįš) 1.2.2019 kl. 15:57

2 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Magnśs. Vel skrifaš og skżrmerkilegt sagt og allstašar nęgar sannanir nema fyrir hina akademķsku elķtu. Ég hef unniš ķ žessu frį um 2004 meš fólki ķ Bandarķkjum bęši ķ sušur Dakota og Rhode Island. Ég get engan vegin en séš aš Ķslendingar hafi veriš į bįšum žessum stöšum.

Ef ég tek S Dakota og Minnesota žį er svo mikiš af mannvirkjum sem benda į aš žarna hafa veriš byggšir Ķslendinga. Žaš eru vöršur og svo KRS rśnasteinninn žaš er mjög lķklegt aš žar sé naust viš Red river og skipasteinn jęa og Borg-ir lķtiš vestur af Manitoba vatninu žaš er steinn ekki langt frį KRS meš įrtalinu 1119 sem er svipašur tķmi og Eirķkur Upsu įtti aš hafa veriš žarna. 

Ég sjįlfur tók žaš upp aš nota landnįms formśluna sem notuš var notuš frį Bergžórs hvoli og viti menn samkvęmt henni hef ég fundiš žrķvöršur noti ég sólstöšu įttirnar svo fyrir mig persónulega er žetta ekkert vafamįl.

Félagi minn sem hefir stśderaš Vinland og telur aš žaš sé sušur af Winnipeg vatni og Hóp inn ķ Hudson bay žaš er rétt noršan viš James Bay austan megin ķ flóanum. Gušbrandur er meš heimasķšu oldgreenland.com Hans svęši er er ķ kring um hudson bay en ég hef stśteraš sušur af hann svęši og hef mikiš aš gögnum og myndum.

Žaš er alveg sama hvaš akademarnir segja žetta mįl kemur žeim ekkert viš lengur og hvernig žeir fóru meš įsamt medķunni Olaf sem fann KRS steininn var  hreint og beinn terrorismi į heibriggša menn.

Gaman aš hafa kommerad en eins og ég segi žį er žetta allt boršliggjandi.

kvešja.   

Valdimar Samśelsson, 1.2.2019 kl. 16:39

3 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Žakka ykkur fyrir Pétur Örn og Valdimar.

Ég hafši mjög gaman aš žvķ aš grśska ķ žessu um leiš og ég las Ķslendingasögur fyrir nokkrum įrum og punktaši žį hjį mér flest af žessu sem ég hef sett inn aš undanförnu. Margt hafši ég sett hérna į sķšuna įšur en kannski ekki alveg ķ žessu samhengi.

Svo mį segja aš Valdimar hafi vakiš žetta grśsk af dvala žegar hann kom meš athugsemd viš blogg sem ég birti um fjįrborgir. En žar minntist hann į Newport turninn į Rhoad Island ofl en žaš mannvirki hafši einmitt komiš fyrir ķ žessu grśski um įriš og ég ekki brotiš almennilega til mergjar.

Svo žegar ég fór aš fylgja vķsbendingum Valdimars žį rifjašist žetta upp og vķsbendingarnar uršu aš pśsli ķ myndina. Og kannski endist ég til aš pśsla saman meira texta įšur en yfir lķkur, žó svo aš hvorki hann né myndin verši eins og ętlast er til af "sögunni".

Magnśs Siguršsson, 1.2.2019 kl. 18:55

4 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Jį Magnśs menn lęra alltaf af hvorum öšrum s.s. žaš sem žś kemur meš žaš vekur upp žaš sem blundar ķ mér. Žessvegna er alltaf gott aš segja frį žį koma alltaf svör fyrir bįša. :-)

Valdimar Samśelsson, 1.2.2019 kl. 21:18

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband