Amma

Kalman, Keltar, Hvtaskldog Heimurinn eins og hanner, hva etta sameiginlegt? Kannski er ekki skrti a ungir drengir eigi vk a verjast i heimi tlvuleiksins og glmi vi lsi sklanum. N er jlabkalestrinum hj mr loki og m segja a r hafi veri skrifaar n hrtaskringa af smialdra karlmnnum tilvistarkreppu etta sinni, -ekkibeinlnis nein Tarzan vintr.

Heimurinn eins og hann er, eftir Stefn Jn Hafstein er a mesturtttrnaur um hungur og hamfarir, en v a vara um allt og ekkert er Stefn Jn reyndar bestur me snu strskemmtilegaorfri, mr datt samtaf og til Gandih hug vi lesturinn, "breyttu sjlfum r og hefur breytt heiminum". En af v a g hef bi kynnstStefniaf guog lesi New York - New York las g um hrmungar heimsins eins og hann er mr til ngju.

Mor Naphorni eftir sgeir Hvtaskld er skldsaga um sustu aftkuna Austurlandi, gtis stlfr frsgn af hryllilegumatburum, en Hvtaskldi hefi mtt prfarkar lesa hana ur en hn fr prentun, auk ess geta betur heimilda, r v a hann getur eirra anna bor, v ar m finna kafla sem eru annarra en skldsins v sem nst orrtta, rtt eins og reyndar margri lrri lokaritgerinni.

Keltar, bk orvaldar Fririkssonar er keimlk strskemmtilegribk rna la, Landnmi fyrir landnm, auk ess sem hn bendir a, sem hefur veri bent ur, a murmli er ekki einhltt, endalandnmsmenn yfir 60 % Keltar kvenlegg, samkvmt genafrinni og karlleggurinn stundumaf keltneskum kngum kominnsamkvmt ttfri Landnmu, alls ekki lklegt a feur, mur og mmur t hafi kennt brnum a tala. Galli er hva bkin verur lng me keltnesku orskringum, og er g sammla Inglfi Sigurssynibloggara a orsifjarnarsu oft full langsttar.

Guli kafbturinn hans Jns Kalmans Stefnssonar er skldsaga um sannleikann, -hans sku, og einhver s al best hrra steypa sem g hef augum liti. g hafi ur lesi Himnarkiog helvti eftir Kalman og tti s bk aldeilis gt, en Guli kafbturinn tekur henni langt um fram. a eina sem mr fannstafinnsluvert var a sagan toppai ekki lokin, -ef svohefi veri vrietta grjt hr steypa. Kalman eyir sunum eftir toppinn a skrapaog fnpssa steypunaar til Guli kafbturinn rennur t sandinn og strandar algildum sannindum, -eim a a strir lfinu sem br innra me okkur.

En hvernig kemst amma inn jlabkafli? g setti bloggi mitt fyrir skemmstu psu einhvern tma. annig er a safnast hafa upp hj mr minnis- og dagbkur gegnum tina, eirra sem mig lu, -rtt eins og jsgur hafa gert allt fr bernsku. Til ess a fara yfir essar minnis- og dagbkur arf a gefa sr tma, rtt eins og lesa jsgurog hef g gert a n um stund milli ess sem g les langlokur enda hefur ekki beint vira til steypu.

g fkk hugmynd a gera r essu bk fyrir hana vi, en hn erorin fimm ra. vi , auk okkar Matthildar minnar, mmu (abuela) Barcelona og afa (abuelo) Hondras. Engin skildi tla a s ttleggur vi, sem nam land nlega, eigi ekki sna forsgu. En me v a koma dagbkum afa og mmu tlvutk or varveitast vidagar, sem lti er til um og annars hefu glatast. hn upplsingar um sinn slenska uppruname orum formra og -fera egar fram la stundir.

vi er einstaklega hugasm um bkina og spyr reglulega;afi ertu ekki a vera binn me bkina mna, -v hn tlar a myndskreyta surnar sem ekki hefur veri skrifa dagbkunum. Vi a stauta gegnum dagbkur afa og mmu rifjast margt upp og ar meal hvaa aferum amma beitti, fyrir meira en 60 rum san, egar urfti a koma dreng til manns sem arftaka feraveldisins.

Biblu mmu fannst mii eftir hennar dag, ar sem hn hafi skrifa: Til minna nnustu - g fyllist umranlegu akklti er g hugsa til ykkar allra og samverustundanna og krleika ykkar til mn og umburalyndisins, og einnig til Gus sem gaf mr ykkur ll, og hi dsamlega lf, einnig fyrir sorgina, sem er besti uppalandi sem g veit, mkir hug og hjarta, forar fr ofdrambi. “Ey vitkast s sem aldrei verur hryggur”.

Ein af fyrstu minningum mnum er egar amma fr me bn me mr fyrir svefninn. var hn kannski bin a spyrja mig hvort g hefi muna eftir a vo mr um hendur og andlit, auvita jtti g v, -a hefur veri kattarvottur; sagi amma stundum, og brosti snu einstaklega bjarta brosi. En bnin var svona:

, Jess brir besti

og barnavinur mesti,

, brei blessun na

barnskuna mna.

Mr gott barn gef a vera

og gan vxt bera,

en forast allt hi illa,

svo ei mr ni a spilla.

a t s mn ija

a elska ig og bija,

n lfsins or a lra

og lofgjr r a fra.

n umsjn mr hlfi

llu mnu lfi,

n lknarhnd mig leii

og lfsins veginn greii.

Mig styrk stri naua,

, styrk mig daua.

itt lfsins ljsi bjarta

ljmi mnu hjarta.

Me blum barnarmi

mitt bnakvak svo hljmi:

itt gott barn gef g veri

og gan vxt beri.

a virtist a bnin sem amma reyndi a innprentamr bernsku bri ekki tiltlaa rangur. yngri rum voru mnir knyttirmargir og egar kom fram unglingsrin tengdust eir yfirleitt stjrnlegri brennivnsdrykkju. Oft vaknai g upp tukthsinu Egilsstum eftir nturdvl n ess a hafa hugmynd um hvers vegna. Tvisvar fkk g skilyrisbundna dma, og dmsttum sem lauk me sekt hef g ekki tlu .

Eitt skipti eftir knyttimna, sennilega 1978, komu amma og afi heimskn til foreldra minna. g var ekki ngu fljtur a lta mig hverfa. Amma ni mr eintal, a venju skein gskan r andlitinu. Um stund hlt g a hn hefi ekki frtt a sem vri allra vitori, en svo var ekki, hn vildi bara a g vissi af v beint fr henni sjlfri a hn bi fyrir mr, og sagi a me svip alvrunnar.

Skmmu eftir 17. jn 1983 var g a vinna vi mrverk rttahsinu Egilsstum og datt aftur fyrir mig af standi annig a hnakkinn skall fyrstur steinsteypt glfi. egar g st upp, sem gerist snarlega, var ekkert hfinu, ekki ein minning. Var ar a auki hvorki ttaur sta n stund, ekkti ekki vinnuflagana, en var altalandi slensku sem g notai til a Gu sverja a allt vri essu fna.

g man eins og gerst hafi gr hva a var miki hjartans ml a engin kmist a v allt hefi urrkast t af hara diskinum. Benni heitinn Jnasar, mrarameistarinn minn, sem g ekkti ekki baun stundina, spuri hvort g vildi ekki taka v rlega sem eftir vri dags sem mr fannst ekki lklegt a elilegt vri a svara jtandi.

Benni keyri mig svo heim a garhlii gtu sem g ekkti ekki, en vissi a tlast var til a g fri inn um hsdyrnar innan vi hlii. egar g kom inn settist g fyrsta sti sem g s, pabbi vildi vita hvers vegna g kmi svona snemma heim en fkk svar t htt. Enda kannaist g hvorki vi manninn n tv yngstu systkini mn sem enn voru furhsum. Anna slagi egar lti bar fr g t glugga til a horfa t ef a kynni a vera til ess a sj eitthva kunnuglegt.

Eftir a pabbi hafi fari t rttahs, og spurt Benna hvers vegna g hefi komi heim, kva hann a f mig me sr t sjkrahs. Lknirinn sem skoai mig var verandi Borgarlknir sem leysti af Egilsstum tmabundi. Hann spuri pabba hvernig hann hefi komist a v a ekkert vri kollinum mr, v egar svona gerist vru eir sem fyrir v yru lklegastir til a fela a me llum tiltkum rum.

Pabbi sagist hafa s a persnuleikinn var horfinn, a hefi lti minnt elsta son hans manninum sem kom inn r dyrunum allt of snemma heim r vinnunni. Lknirinn sagi a hgg hnakka gti hitt minnisst me eim afleiingum a hn urrkaist t tmabundi en minni tti allt eftir a koma til baka innan vi slarhring, sem stst nkvmlega eftir v sem g best veit. En g var svo sjkrahsinu tpan slahring til ryggis.

Amma hafi komi ennan sama dag sjkrahsi vegna lasleika hfi. arna hittumst vi og horfum t um suurglugga og virtum fyrir okkur tsni inn Hrai horfandi yfir nhafnar byggingarframkvmdir ldrunardeildar vi sjkrahsi. Ekki datt mr hug a amma hefi fari a heiman sasta sinn og tti ekki afturkvmt vegna minnisleysis, svo skrar voru samrur okkar um a sem fyrir augu bar t um gluggann. Amma var fimm sustu r vinnar sjkrahsinu Egilsstum. Um dvl hafi sra gst Sigursson essi or minningagrein um mmu.

"Fr Bjrg var a llu Sjkrahsinu Egilsstum og vst a tla til hvers hn ni umhverfis. Var hn milli heims og helju, sem kalla er, farin a lkamsheilsu og nstum burt r essum heimi. Hin afar fngera kona hafi veri sterk miklum og endurteknum sjkdmsfllum fyrr rum. N um megn fram, er kjarkurinn og olgi, lfsviljinn og akkarhugurinn hinu langa hausti aftrai henni a skiljast vi. Fr Bjrgu voru bir heimar jafn krir. Og hn tti himinvonina gu. Langt fram yfir hin lengstu lg lfgaist hljur hugur orlausrar lkamsveru vi jarlfsminnin ljfu. Og Magns kom til hennar upp hvern dag. a var ng."

Sra gst minnist daglegar heimsknir afa au r sem hn dvaldi sjkrahsinu, en hj henni sathann valt ga stund. Dttir mn hefur unni ldrunardeildinni og sar hjkrunarheimilinu Egilsstum. Hn segir a enn s tala um trygg afa og mmu 35 rum eftir brottfr hennar. g heimstti mmu aeinseinu sinni sjkrahsi og fannst amma ekki vera ar, en daginnsem amma d kom hn vnta heimskn til mn.

Hausti 1988 ann 20. oktber var g a vinna vi mrverk nja barhsinu fyrir Kristjn Teigarhorni. kringum kl. 11 um morguninn var mr allt einu hugsa til mmu og s ljmandi brosi hennar birtist mr fyrir hugskotssjnum. g hugsaiekki frekar t a um morguninn en amma hafi veri sjkrahsinu Egilsstum fr v 1983 svo a segja t r essum heimi.

Eins og g sagihr a ofan hafi g aeins einu sinni, vori 1984 ur en g fr til Freyja til a vinna hj Jrgen heitnumKyster mrarameistara rshfn, heimstti mmu sjkrahsi. g hafi veri sj og san Reykjavk fr v g hitti mmu vnt sjkrahsinu sumari ur, stand hennar snerti mig a djpt a g treystimr ekki til a heimskja hana aftur. En arna gviris haustmorgni inn Teigarhorni, llum essum rum seinna fkk hn mig til a minnast brossins sns.

Eftir a hafa fari hdegismat Slhl til Matthildar minnar og barnanna okkar, sem voru innan vi eins rs, fr g aftur inn Teigarhorn til vinnu. Upp r klukkan eitt kom Matthildur keyrandi inn eftir og sagi a afi hefihringt rtt eftir a g fr r mat og sagt a amma vri din. Hn hafi skili vi um morguninn, - smu stundu og g s brosi hennar ljma.


Slstur og jl sko

A skelfast ekki af rlgum snum, en ttast afdrif sn, er a veltast fr gn til gnar en bera sig karlmannlega, allt til ess hjkvmilega. Tminn er lkastur framhaldssgu sem maur engan tt a skrifa. sagan s heimsmlikvara, flytur jsagan kjarnann en medan mlatilbna eirra sem oft af ekkingu sniganga sannleikann.

dag eru vetrarslstur, dimmastur dagur ogslinstvast vi krossinn suri. Eftir rj dagahefst ferinnorur, eitt hnufet, -og m fara a greina lengri dag. Enn eitt slri er lii og myrkurt gefur tilefni til a lta yfir farin veg, svo ramt su skot t blinn hringekju eilfarinnar.

etta hefur veri r pesta og strstaka, full sta veri til a ttast afdrif sn lfsins lgu sj. Suhafi hefur ekki fari varhluta af ttanum og pestunum, bi fengi kvt fyrra vetur og flensu n haust, auk ess hland fyrir hjarta, ess milli steypa. a m segja a sumari hafi etta ri fari forgrum vegna ttans vi afdrifin.

g tla ekki etta sinna sp fyrir umhva er framundan, sustu slstur var spin essi: ri framundan mun einkennast af strsbrlti stkkbreyttri mynd veirunnar og munu efnahagslegar afleiingar koma ljs. En kvefi sjlft mun dala me vorinu, eins og venjulega, samfara v a huginn minnkar smanum og sjnvarpinu me hkkandi sl.

a eru orin rm fjrtn r san g hf a lta ljs mitt skna essari su og hafa athugasemdir vi pistlana auki mr vsni. etta ri hef g a vana blogga um jleg gildi, sjlfan mig og tua t tarandann, -lkast rispari pltu fr v sustu ld. Eins og alltaf hafa a veri athugasemdirnar sem hafa gert pistlana frambrilega.

au eru farin astanabloggin og hef g hugsa mr, -eins og reyndar svo oft ur, a lta staar numi bili. Hvort a tekst og hva lengi verur tminn a leia ljs. g vil akka llum eim sem hafa enst til a lesa langlokurnar og tui essari su, -srstakar akkir eru til eirra sem hafa gert vi r athugasemdir.

Hr sunni hefur mr ori trtt um Davos dkkulsur etta ri, en lt n hinar einu og snnu Dkkulsur mns heimabjar ma jla kvejuna. g ska llum eim sem hafa n a lesa etta langt, gleilegra jla, rs og friar.


Eru vsindi hugans, trarbrg ea galdrar?

Ef a er til trarkenning fyrir naldar nvitundar vsindin, er a trin a jkv hugsun geti breitt veruleikanum til hins betra.

egar greina skal milli trarbraga og galdra, nota galdrar kvena forskrift s.s. kliandi sei, frn ea dans sem lei til a virkja sa krafta.

egar trarbrgum er beitt til a last a sama, erforskriftin a bija Gu hlji ea me bn og hugleislu.

Galdrar eru eins konar vlrn tkni helgisia, mean trarbrg fela srinnsn persnulegan Gu.

au naldar hugvsindi, sem kalla fram jkvrar hugsanir nvitund, eru nr utan a komandi galdri en tr.

hvergi s mlt fyrir um furulega helgisii naldar hugvsindunum, virkja auvlrna krafta alheimsins me hugsunum.

Hugmyndin bak vi jkva hugsun byggir eftir sem ur eirri stareynd a andlegur heimur liggur a baki ess efnislega.


Var Klumbus smu ttar og slendingar?

S saga hefur lengi veri kreiki a Kristfer Klumbus hafi komi til slands ur en hann rambai Amerku.Vsindavefurinn hafnar essum sgusgnum nnast sem innistulausu rugli. Svo erarir sem telja a til su skjalfestar heimildir fyrri v a Klumbus hafi komi adraganda Amerku uppgtvunar sinnar.

Velvakanda Morgunnblasins 1974 skrifar Skli nokkur lafsson athyglivera grein um adraganda Amerkufundar Klumbusar og rkstyur hva hann telur sannast hva etta varar.

g fkk bendingu um essa grein fyrir nokkrum vikum san og tti hn benda strmerkilega sgu, sem talsvert er til , svo a Klumbus s ltin liggja milli hluta.

g hef samt ekki, rtt fyrir eftirgrennslan, komist a v hver Skli lafsson er ea hvort hann hafi lti fleira fr sr fara sem komist hefur prent. Kannski ekkir a einhver sem etta les?

- 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 -

Klumbus hinn norrni

Suurgngur til Rmaborgar og Jersalem Vesturlanda (Santiago de Compostella N—V Spni voru mjg algengar m.a. sem aflausn fyrir brot. egar pfastll var fluttur fr Rm byrjun 14. aldar og leiin lokaist til landsins helga, x straumur plagrmatil Compostellu m.a. fr Norurl.

Konungsstjrn lauk Noregi 1384, fr lafur konungur, sonur Margrtar drottningar til Danmerkur. Hirin i Noregi var a draga saman seglin, m.a. var sent skip til slands me nr nu tugum manna, en a festist hafs vi Austfiri, og frust allir. Andlt lafs konungs 1387 kippti ftunum undan sjlfri hirinni Noregi.

Margir ramenn r Bjrgvin eru komnir til Rmar 1388 og falla ar frii, sem Naplmenn geru hi endurreista pfariki Rm (endurreist 1378 i kk Frakka, Naplo.fl. Verzlun drst svo saman Noregi, a til slands komu 11 skip, en 3 voru fyrir. Meira vn kom til slands, en menn mundu fyrr.

Bjrgvin var rnd 1393 af zkum mlalium Albrikts Svakonungs, sem var i fangelsi I Danmrk. a, sem hinir zku komust ekki me fr Bjrgvin, skktu eir i sjvardjp, en hfu brottu skip og akkeri. Eftir rnin i Bjrgvin komu fjgur skip til slands 1393, eitt Tlknafjr, .e. Cristforussin og er Kraki ar formaur.

Maur me sama nafni er trnaarmaur Oddaverja 1259. Halldr Cristforusson mun einnig hafa komi t a Cristforussinni, en ll skipshfnin tk tt i afr a Birni Einarssyni i Vatnsfiri, sem var talsmaur Margrtar drottningar. Flestir slendingar ..m. starfsmenn vi hirina Noregi, hafa tali sland laust allra mla vi konungsstjrn, eftir daua lafs (gamli sttm).

Bjrn Einarsson kom ri eftir me 100 manna lii vel vopnuu yfir Glmujkul og fkk sjlfdmi mli uppreisnarmanna . m. Halldrs Cristforussonar, sem hloti hefur tlegardm, en landvist undir konungs miskunn. Halldr hefur veri vrzlu Bjarnar i Vatnsfiri e.t.v. til 1406, en fr Bjrn og kona hans til Rmar og lklega Halldr me eim.

Vefnaur strbum eins og Vatnsfiri var strum stl, og hefur Halldri veri haldi a vi verki ar. Bjrn Einarsson, nefndur Jrsalafari, ar sem hann komst til landsins helga skipi fr Feneyjum, kom fr Grnlandi 1387 eftir 2ja ra dvl ar. eim leiangri voru 4 skip og m reikna me a Zeno-brur hafi veri ar tttakendur. eir voru fr Feneyjum trlega frndur Carlo Zeno, sem vann strsigur flota Genu 1380.

Leiin um Miklagar til Krm var enn loku Feneyingum, en Krm var ein mikilvgasta mist fyrir verzlun Feneyingavi Austurlnd. Zeno-brur hafa tt a kanna norlgar slir i von um a n sambandi vi Krm og Austurlnd framhj rki Miklagarskeisara. Bjrn hefur trlega haft samband vi Antonio Zeno I Rmarfer sinni (sbr. kort A. Zeno).

Eftir Jrsalaferinafr Bjrn til Compostellu og l ar veikur hlfan mnu, og ar hefur Halldr Cristforusson ori eftir. Dminico, fair Cristofro Colombo var vefari, heitinn eftir spnskum drlingi, og synir hans skrifuust , eingngu spnsku me latnuslettum (mistakes in Latin).

Colombo virist dregi af Columba drling, sem var kunnur slandi fr landnmst og auk ess var Kolumbamessa 9. jn tiku hr, en Columba var bannfrur og a gat vaki grunsemdir rannsknarrttarins Spni, og ori til ess, a Dominico Colombo yri a flja Spn.

Sgusagnir eru um, a Kolumbus hafi gengi skla Vigo skammt fr Compostellu, en hann fr siglingar 14 ra gamall. egar Klumbus kemur til Spnar er hann binn a breyta nafni snu Collon (sbr. Kollr, .e. Smundur fri, forfair Oddaverja) og san i Cristobal Clon til algunar vi spnskuna.

Magns berbeinn og Oddaverjar

Bartholomeusmessa var Oddverjum minnisst vegna ess, a Magns berbeinn konungur, forfair eirra, fll Ulster Bartholomessudag 1103 og Hkon Hkonarson, sem einnig taldi sig afkomanda Magnss berbeins, miai herfr sna vi Bartholomessudag, sjlfsagt i minningu hins mikla herkonungs. Ferdinand, sonur Klumbusar, aalheimildarmaur um hann, sagi, a fair sinn hafi veri af aalsttum.

a m til sannsvegar fra ef tt er vi Oddaverja afk. Cristoforuss Vilhjlmssonar riddara (d. 1312) og eins fullyrir Ferdinand, a fair sinn hafi komi til slands (1477) en a draga margir efa, en hinsvegar kom Halldr Cristforusson, sem g tel furfur Klumbusar til slands.

Synir Dominico Colombo vefara voru Barthholomeo (1445—1514)?) Diego 1450—, Christofro 1451—1506. Nfnin Bartholomeo og Christoforo hafa e.t.v. veri valin til minningar um Oddaverja og Magns konung berbein, en Diego er nafn aaldrlingsSpnar, Jakobs postula, sem hvliri Compostellu.

Ferdinand er heitinn eftir Spnarkonungi. Konungsnfn voru t hj Oddaverjum, og augljst er, a Klumbus hefur samningum vi Spnarkonungvilja f fulla viurkenningu sem aalsmaur, og engu lkara er, en a Klumbus telji sig vera a semja vi jafnrttha aila.

Tilefni essa brfs

Grein Mbl. 28/2 er tilefni essara skrifa. ar er v haldi fram, a sabella og Ferdinand hafi veri vinveitt Gyingum. Stareyndin er s, a allir Gyingar og Mrar voru reknir fr Spni stjrnarrum eirra ea voru brenndir eins og Wiessenthal minntist . Spnverjarhafa n gefi mlamyndaleyfi fyrir Gyinga Tyrklandi til a flytjast til Spnar, en eir vera a framvisa yggjandi snnunarggnum fyrir, a forfeur eirra hafi veri reknir fr Spni 1492.

Fstir slendingar, sem eru manna frastir ttfri, geta lagt fram skjl um forfeur sina um 1492. Einfldustu staareyndum er neita egar Suurlandamenn ra um „fund" Amerkut.d. Fanfani.

Grnland er landfrilegur hluti Amerku eins og eyjar r, sem Klumbus sigldi til 1492. Siglingar fr Evrpu (Noregi) til Grnlands stu sliti 4 aldir 986—1387, en lgust niur egar Noregur var hjlendaDanmerkur 1387.

Margir skipaeigendur ekki sur en ramenn r Bjrgvin hafa flutzt til Suurlanda, sem voru mnnum kunnugust nst furlandinu vegna plagrmsfera. Compostella Spni og einnig Sevilla var Normnnum mjg hugst ar sem Hkon Hkonarson gifti Kristnudttur sna anga 1257.

Pinzon (Finnsson?) voru kunnir skipstjrar af thafssiglingum m.a. til Kanareyja, Pinzon-brur lgu Klumbusi bi til skip og reynda sjmenn, a a er mjg athyglisvert, a thafssiglingar Portgala og Spnverja hefjast upp r 1400, ea svo skmmu eftir a Noregur missir sjlfsti sitt, en fr Noregi einum voru thafssiglingar fram a 1387.

Ramenn r Bjrgvin voru margir hverjir athafnasamir tgerarmenn, komu ekki til Noregs eftir Rmarfer 1388 og a sumir hafi falli Rm, gat eins veri, a eir hafi ekki fari heim, eftir a Noregur var hjlenda Danmerkur.

- 0 - 0 - 0 -

Svo mrg voru au or Skla lafssonar Velvakanda 4. mars 1974.


rk gus

N er fer sera Netflix me himinskautum, a mr skilst, Ancient Apocalypse, um kenningar Graham Hancock. Garaham Hancock er srlega hugaverur rannsakandi, ekki fornleifafringur, heldur blaamaur og rithfundur. Fyrir 10-20 rum komu t ttir youtube, sem htu Zeoro Point, sem gerir voru af meiri vanefnumen Ancient Apocalypse Netflix, en kannski af mun meiri huga.

Um Hancock bloggai g fyrir htt tu rum san,sj hr. Eins og svo oft er youtube myndbandi me essu gamla bloggi horfi af netinu. Graham Hancock kom a ger youtube videoa sem klluust Zero Point Volume I - V. ͠Zero Point Volume III var fjalla um rk Gus, sem sraels menn hfu me sr yfir eyimrkina.

ttinum Volum III var m.a. fyrirlestur me rum rannskna rithfundi, Laurence Gardner, um rk Gus. ljsi uppgtvunarBandarskra vsindamanna byltingakenndum orkugjafa verur sagan af v hva um rk Gus var og fyrirlestur Laurence Gardner Zero Point Volume III einstaklega hugaver.

Ps. Fyrirlestur Laurence Gardner hefst 43. mntu.


mbl.is Bylting fyrir orkuframleislu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skaaveur Skridal

Fyrsta dagur oktber mnaar etta r var svo tilbreytingarlaus, a g man ekkert, hva gerist, ekki einu sinni hvernig veri var ennan dag. En 2. oktber var yndislega gott veur, logn og hgt skjarek um lofti, og v skiptust dkkir og slgylltir flekkir, um lofti, er liu ofur hgt yfir grundir, hir og fjll sveitarinnar.

Mr var a athugsemd ekki fyrir svo lngu a monta mig af henni langmmu minni, vi hann Steina Briem, eftir a hafa fari rangt me hvar amma Steina aldi manninn Reykjavk. Eftir essa athugasemd fr g a kanna hvort g hefi ekki einnig fari me rangt me varandi formur mna athugasemdinni og kva a lta m.a. bkur Halldrs Plssonar, Skaaveur. En ar segir fr fdma byl Skridal 4-8. oktber ri 1896.

Frsgn Halldrs hefst fstudaginn 2. oktber egar hann var 8 ra sni hlainu heima hj sr ingmla Skridal. Hann lsir einstakri haustblu ar sem skin la eins og dnhnorar fram af Mlakollinum t yfir Skridalinn og vintralegurfjrrekstur streymir t suurdalinn niur eyrarnar ar sem rnar mtast fyrir framan ingmla.

essi mikli fjrrekstur okaist nr, t yfir Hrossanesi, Jkuaurana og t Arnhlsstaanesi. Og fr g n betur a sj mennina, sem rku ennan stra fjrrekstur. eir voru eftir hpnum, til beggja hlia vi hann, og einn eirra var undan honum og stuggai fr eim kindum, er lei eirra voru, v sjanlegtvar, a r mttu ekki koma saman vi ennan stra fjrrekstur. Allir voru menn essir randi. Framarlega Arnhlsstaanesinu stnsuu mennirnir, og fjrhpurinn tk a dreifa sr um nesi og mennirnir a ra kringum fjrbreiuna. eir vildu ausjanlega halda v til haga nesinu.

Tveir af essum rekstrarmnnum riu niur a Mlanni, yfir hana og heim ingmlahlai til okkar barnanna, sem voru ar stdd. Annan ennan mann ekkti g, a var Auunn Halldrsson, sem tti heima Haugum, egar pabbi bj Vilk, og var hann ngranni okkar . g hafi ekki s hann fyrr a ri, enda tti hann n heima b vi Berufjr. Auunn kom yfir na til a heilsa foreldrum mnum, mean essi stri fjrrekstur hvldi sig og beit gras sr til hressingar. Pabbi var ekki heima vi binn, en mamma tk mti gestunum. Hn spuri hvort eir vru a reka markassaui, og sagi Auunn, a svo vri.

Markassauir essir voru r sveitunum suur af Skridal, r Breidal, Berufiri og ef til vill allt sunnan r Hornafiri. Englendingar keyptu hr landi allmrg r fyrir sustu aldamt talsvert af sauum og fluttu lifandi yfir hafi milli landanna, og var rgert a smala saman sauum af Austurlandi, reka til Seyisfjarar og flytja aan skipi yfir hafi.

essari frsgn Halldrs kemur vel fram hva sauasala til Englands spilai stra rullu hj bndum Austurlandi, en fljtt skipast veur lofti. a var einmittallt sufsem fll Skridal essu skaaveri sem var tilefni ess a g montaist yfir formir minni vi Steina. Um Ingibjrgu langmmu mna Vai Skridal hefur hins vegar aldrei veri skrifu bk og yfir hfu lti veri um hana rita.

En g geri henni skil me essari athugasemd: “Varandi langammu mna Skridalnum, var hn r 16 systkina hp, tti sjlf 17 brn me tveimur mnnum og vissi ekki saua sinna tal. Missti a tali var 200 fjr einu og sama fjrskaaverinu oktber skmmu fyrir aldamtin 1900, en var talin eiga 400 eftir.” Og grunai mig a n hefi g sagt of miki.

Gefum n Halldri aftur ori: En sunnudagsmorgunninn var komi frt snjveur, er seinna verur fr sagt, og uru umrddir markassauir a ba Mihsum Eiaingh nokkra daga, ur en frt yri yfir Fjararheii. Hva voru a n margir sauir sem var a passa Mihsum ntt og dag, ar til frt var a reka yfir Fjararheii? -a virast mr hafa veri yfir sjsund sauir.

Sauasalan til Bretlands voru viskipti me sauf fti sem st yfir sustu ratugum 19. aldar. Sauf var reki til skips sem sigldu til Bretlands og aan til sltrunar. Bndur fengu miklu betra ver fyrir sauf essum viskiptum en ur hafi tkast og eir fengu greitt peningum, en ur hfu bndur eingngu haft val um a leggja inn vrur hj kaupmnnum og taka vrur t stainn. Lg sem sett voru Bretlandi ri 1896 bundu endi ennan marka nokkrum rum seinna og ollu kreppu landbnai slandi.

svo a Ingibjrg Bjarnadttir langamma mn Vai hafi ekki komist bkfell, og ekki einu sinni finnist um hana minningagrein, lifir hn munnmlum 160 rum eftir fingu sna, enda hn vel anna sund afkomendur. Einnig hefur hennar veri geti sveitarlsingu og minningagreinum um brnin hennar. Hn a sameiginlegt meeiginmnnum snum a um au hefur lti veri rita svo a munnmlin leyniv ekki a arna var um dugnaarflk a ra, -ramm slenskt bndaflk.

Ingibjrg Bjarnadttir

IngibjrgBjarnadttir (1862 - 1940) -ung a rum, mynd af facebook

Ingibjrg Vai var mikil bkona, tti nokku vinnuhr en s lka um a vinnuflki lii ekki og vistinni ar vi brugi. Fair Ingibjargar var Bjarni Sveinsson Vifiri. eir voru brur rarin fair Stefns Mrum og Bjarni fair Ingibjargar. Mir Ingibjargar var Gurn Jnsdttir, dttir Jns Bjrnssonar bnda Fannadal Norfiri og Stulum Reyarfiri og Ingibjargar Illugadttir.

Ingibjrg Bjarnadttir giftist Birni varssyni fr Vai (1852 – 09.09.1900) 1882. Bjrn var talinn gur bndi og tmabili mun hann hafa veri fjrflesti bndi Skridal en b hans var frekar affallasamt v Va var engjaltil jr og var alltaf a treysta beit ar. Hausti 1896 geri hr miki fjrskaaveur dagana 4.-9. oktber. er tali a hafi farist einn fimmti af llu f Skridal ( bilinu 1.300 – 3.000 samkv. Skaaveur/HalldrPlsson) en hvergi eins margt eins og Vai. ar er sagt a hafi farist um 200 fjr. (Hrlfur Kristbjrnsson-Skridla bls 144)

Frndi minn sagi mr endur fyrir lngu a hann hefi heyrt sgu a Bjrn varsson hefi gert sr fer niur Vifjr til a bija sr konu. Hann hefi haft augasta einni eirra Vifjararsystra, en a endingu hefi Ingibjrg fari me honum Skridalinn, au hefu tt betur saman en s systrannasem ferin var farin vegna.

Ingibjrg Vai var mikillar gerar eins og mrg eirra Bjarnabarna Sveinssonar og Gurnar Jnsdttur Vifiri. ung fll aldamtaranna buguu Ingibjrgu ekki, vert mti sneri hn vrn skn er hn missti mann sinn, Bjarna varsson, fimmtugan hallandi sumri 1900 fr 12 brnum og vi skert strbi. Giftist hn aftur, er lg leyfu a skemmstum tma ekkjunnar linum, rsmanni bi snu, Jni Bjrgvini Jnssyni fr Hallbjarnarstum. Var eim aui 5 barna og Ingibjrg 39 ra, er au ttust. Festu au hjn kaup Vai 1907, en ar var Skriuklaustursjr. Bjuggu au til elli Vai. D Ingibjrg fr Vifiri 1940, en Jn Bjrgvin 1954, 85 ra. (sr gst Sigursson minningagrein um mmu mna Bjrgu Jnsdttur)

Stefn heitinn Bjarnason frndi minn Flgu skrifai og gaf t tvr bkur; Fr torfb til tlvualdar 50 rum og A duga ea drepast. essum strfrlegu bkum um samtma sinn Skridal er samt ekkert um mmu hans Vai, en afmlisminningu um frnku sna Mrum hefur hann etta a segja; -Bjrn og Ingibjrg bjuggu strbi Vai og var Bjrn talinn fjrflestur bndi i Skridal. Ingibjrg var dugnaarforkur til allra verka. g nefni liti dmi um dugna hennar vi rningu vorin. urfti vel rskanmann til a taka kindurnar leggja niur og binda. En var venja a a voru bundnir saman ftur og kindin ltin liggja jrinni, en Ingibjrg klippti me venjulegum skrum. Mr er ljft a minnast Ingibjargar mmu minnar, ekki vri nema egar g fr fyrst a heiman, litill drengstauli og dvaldi a mig minnir 2 vikur Vai. Bjrg dttir hennar tlai a kenna mr a lesa, skrifa og fleira. Mr leiddist og gekk nmi illa, en amma var svo g vi mig. vgleymi g aldrei.

Ingibjrg Bjarnadttir, Bjarni Bjrnsson og Jn Bjrgvin Jnsson

Ingibjrg mijum aldri, -standandi vi bori Bjarni Bjrnsson sonur hennar. bndi Borg. Fyrir aftan hana stendur Jn Bjrgvin Jnsson seinni maur hennar.

Eins og g sagi hr a ofan lifa enn munnmli um Ingibjrgu. Fyrir nokkrum rum vorum vi plskir vinnuflagarmnir a vinna a vorlagi vi lagfringar sundlauginni Norfiri. kom eldri maur, sem var reglulegur sundlaugargestur, til a fylgjast me framkvmdum. Hann spuri vinnuflaga mna hvort eir vru Hrasmenn, og fkk loin svr, en slensku. g tr mr inn samrurnarog sagi honum a eirvru Borgfiringar, enda voru tveir af eim brur, bnir a ba Borgarfiri eystra 10 r ur en eir fluttu Egilsstai.

Maurinn sagi vi mig a sta ess a hann spyri vri s a hann tti miki af skyldflki Hrai. a hefi flutt ung kona r nera efra, endur fyrir lngu, og eignast ar 17 brn, og afkomendur hennar vru um allt Hra og nskyldir sr. - ert vntanlega a tala um Ingibjrgu langammu mna Vai; sagi g, -og a passai.

J, Ingibjrg hefur veri talin mikillar gerar, og bk Halldrs Plssonar, Skaaveur, -getur hann srstaklega fjrskaans mikla Vai og hefur ar a heimildamanni Stefn rarinsson sar strbnda Mrum Skridal, sem var vinnumaur Vai; -, , ,en fyrir rs viburanna lendir hann Vai, til Bjrns varssonar bnda ar og konu hans Ingibjargar Bjarnadttur fr Vifiri, frnku sinnar. – ri 1897 hf fair minn bskap Mrum, sem var kirkjueign. v ri gekk hann a eiga Sesselju Bjarnadttir fr Vifiri, systir Ingibjargar Vai. Heyrt hef g a margir hafi undrast ann rahag, ar sem Sesselja var sjklingur og d eftir frra vikna samb. Tldu sumir a Ingibjrg Vai hafi stt a fast a koma essum rahag kring, og fair minn, sem var gflyndur maur og tti Ingibjrgu margt a akka, hafi lti undan rstingi fr henni. (Sveinn Stefnsson Mrum / Mlaing 22.tbl bls 84 og 86)

Eitt atrii hef g kannski ekki fari rttme athugasemd minni til Steina Briem. Ingibjrg var ekki r 16 systkinahp samkvmt slendingabk, en minningagrein um Gurna Jnsdttur, ttmur Vifiringa, eru au talin 16, en ekkinema 15 slendingabk, en afkomendur Gurnar eru tplega sex sund samkvmt smu bk. Um Gurnu gegnir a sama og um Ingibjrgu, sralti er til um hana skr. Munnmlin segja a ar hafi fari mikill kvenskrungur, til sjs og lands.

Minningagrein hefur samt sem ur veri ritu um Gurnu Jnsdttir sem bj Vifiri, Lomundarfiri og var a lokum Skorrasta Norfiri. ar m lesa m.a. etta; -Hn sndi jafnan mikinn dugna og ijusemi. Hn var jafn fr a ganga til slttar sem raksturs. Hn var tskaparkona mikil og vefjarkona me afbrigum, enda urfti hn v a halda Vifiri mean ll brnin voru heima og heimilisflk vanalegast 15—17 manns og allur verufatnaur og miki af rmfatnai unni heima. - Gfnafar hennar var fjltt og gtti ess best efri rum hennar ttfri, sagnafjlda og listfengi v a segja fr sgum og viburum fyrri tma me orgntt, fjri og kynngikraftibestu jsagna. Minni og andlegu fjri hjelt hn fram a sustudgum. Me henni hygg jeg a i grfina hafi fari miskonar jlegur frleikur, sem skili tti a geymast.

Ingibjrg Bjarnadttir endai vi sna Jari Vallanesi, hn flutti anga samt Jni Bjrgvin til a astoa ungu presthjnin vi bstrfin, egar Bjrg dttir eirra giftist sr Siguri rarsyni r Selrdal Arnarfiri. Amma talai aldrei um mur sna svo g heyri, en Magns afi minn, sem var seinni maur Bjargar mmu, sagi mr a Ingibjrg hefi veri mikil manneskja og tti tpast or til a lsa mannkostum tengdamur sinnar, og atgervi.

Af heimilislfinu essum b um veturinn er ftt eitt a segja. Sambli var svo gott sem best getur hugsast, bi karl- og kvenhnd. A mr teknum voru karlar ti vi gegningar gripa myrkranna milli og fram vkur. Konur litu varla upp r tvinnu, enda veitti ekki af, til ess a halda sr hita, v ekkert eldfri ea neins konar hitagjafi var til bnum, nema ef vera skildi hlasteinar frami eldhsi. En nnur sta var til kappsins vi ullarvinnuna.

Fljtsdalshrai klddust menn eim tmum ekki ru en ullarftum, og hvert heimili var a halda vi fatnai heimilismanna sinna. – egar fram um ea yfir mivetur kom, var fari a setja upp vefi af ri, er konur hfu spunni. Spunnu r vafi jfnum hndum vi r nstu vefi. Allar kvldvkur skammdegisins kembdu karlmenn og / ea tku ofan ull eftir stum, til stunings tskapnum.

egar dag fr a lengja, hfst vefnaurinn af sama kappi sem nnur tvinna, enda meira tm fr gegningum. – etta var tvinna me allt ru snii og unnin me miklu meiri alvru og kappi en g hafi ekkt Vestur- ea Suurlandi. En miklu meiri var munur vinnunnar. g hafi vanist mosa- ea hellulituum. Hr voru aftur eingngu notair sualitirnir, samkembdir margskonar litbrigu, mjg smekklegum, allt tvkembt, nauhrt, svo ekki sst toghr hinum vandari ftum, spariftunum.

Hallgrmur biskup hafi komi Hrai sumari ur (1890). Sagi hann mr meal annars a hann hefi aldrei landi hr s svo prbi og jafnbi flk sem ar, og allt heimaunnin ullarft, og allir bndur yfirfrkkum r v sama. Dist hann mjg af essu.

Konur gengu ar me herasjl, rhyrnur og skakka, er svo var nefnt, heimaunni og prjna, me allskonar tprjni. Allt var etta r nauhru eli, sualitunum, samkembt, me svo nkvmum litasamsetninguma hrein meistaraverk voru. (rdrttur r texta um vetur ingmla, af heimilislfi og tvinnu II bindi bls 142)

etta m lesa endurminningum sr Magnsar Bl Jnssonar um veturinn 1891-1892 ingmla, egar fjlskyldan var nflutt r Reykjavk Skridal, sumari eftir fluttu au Vallanes. Lsing essi ullarvinnslu set g hr vegna ess a af textanum m tla a svipaur vefnaur hafi veri unnin bjum Skridal og jafnvel llu Fljtsdalshrai.

Undanfari hefur vefstll Ingibjargar Bjarnadttir langmmu minnar Vai veri mr hugleikinn, og hefur hann ori tilefni til essa g hef hana minnst samtlum vi flk. annig er a Bjrg amma mn vaveitti ennan vefstl samt rokk mur sinnar sem er mitt helsta stofustss. Vefstllinn er aftur mti hreinrkta vinnutki n allra skreytinga og sennilega heimasmi fyrir lti plss, mia vi hlutfll.

Vefstlinn hefur san amma og afi skildu vi veri varveittur af frnku minni, sem komin er til efri ra, og hefur huga a koma honum gar hendur. Hvorki safnastofnun, byggasetur narir hafa s sr frt a varveita ennan vefstl. Ingibjrg vel anna sund afkomendur, enn hefur ekki neinn eirra, sem spurur hefur veri, s sr frt a taka vefstlin a sr, enda kannski ltill skai tapist samtningur af gmlum sptum.

Ingibjrg  Vai  Vallanesi

Ingibjrg gmul kona fyrir framan hsi Jari, me fur minn, Sigur rarson Magnsson, fyrsta ri.


kvaskldskapur

slendingar eru sagir af kvaskldum og ofurgrpum komnir. Skldin komu a vestan en garparnir a austan, .e. bkmenntahefin kristinog keltnesk, en ofurmennskan norrn og heiin. Fyrstu lg slendinga voru lfljtslg au kvea upphafi um umgengni vi landvttir, ogme sanni m segja menning landsmannahefjist kvaskldskap, -me v a kvea eim n, sem bbuust upp slendinga.

ennan kvaskldskap fkk Haraldur Gormsson Danakonungur fyrstur a reyna, svo vita s, egar Birgir bryti hans rndi strandgssi r slensku skipi vi Danmrk. Haraldur sendi njsnara tilslands sem tti a kanna astur til innrsar etta land nskldaog jals, sem kva n svo beitt a undan svei.

Sendiboi Haraldar mtti landvttum hverjum landshluta; dreka fyrir austan, erni fyrir noran, bola fyrir vestan og risa fyrir sunnan. ess er skemmst a geta a Haraldur lagi ekki landann. Lti hefur varveist af kvunum gegn Haraldi Gormssyni og erekki talin mikill menningarbragur yfirv litla sem hefur varveist.

s sparn m mrins

mokunnur Haraldr sunnan,

var Vinda myrir

vax eitt, ham faxa,

en bergsalar Birgir

bndum rkr landi,

at s ld, jldu

rkr fyrir lki.

a fer lti fyrir slenskum kvaskldum og ofurgrpum dag, -v miur. Maur saknareirra n tmum vindrellandi barna og glba. essari ld upplsingareiunnar hafa slendingar samt tvisvar teki til sklda kvanna. a var egar vinir okkar settu okkur hryjuverkalg og kvu um fdma skaabtur, sem hefu kosta jina alda ftkt.

Landinn tk sig saman andlitinu og ltu hvorki flissandi fbjna nDavos dkkulsur, sem dsmuu J sland, villa sr sn, og kusu gegn icesave. sndu landvttir samstu me v a lta tungubrjtinn Eyjafjallajkul blsa sku og eimyrju yfir hryjuverkavinina.

Sast voru a slenskir ofurgarpar, sem eltust vi slarlausa turu sem jin veitti li me kvum. annig skldskapur arf hvorki a verame menningarbrag ntungubrjtur til a virka, a er jleg samheldni sem skiptir mestu. ess ber a gta a kvi geta veri tveggjuog flr rtt eins og Sturlungald og samtminn sanna.


Stai vi gluggann

IMG_0247

einsemd utan vi gluggann

img_7497 17.07.2016

br hamingja sveitarinnar.

IMG_5430

minningu liins tma

IMG_7806

balakta tannlaus bros

IMG_7822

eldhsgardnunni.

IMG_5517

J, g hef stai vi gluggann

IMG_2439

s hann ba ogvona,

IMGP2373

en sr hann ig

IMG_9257

eftir a fer.


slenaka jin

N tmum aljavingar og fjlmenningar, egar flttamenn fla til landsins skjli innfluttra aljalaga, eins og enginn s morgunndagurinn, er ekki r vegi a lta til ess hvaanjarslin kom ur en hn hverfur aljlegan glbalinn. Sasta blogg fkk einstaklega hfinglegar og hugaverar athugasemdir. ar var athugasemdfr Hauki rnasyni, og vitnai hann jskldi Einar Benediktsson ar sem hann minnist bki Benedikts Gslasonar fr Hofteigi, slenzki bndinn. Einnig setti Ptur rn Bjrnsson inn af hfingsskap einstakt lj, sem mr fannst undirstrika allt, sem segja urfti um a sem bloggi fjallai um, -og gott betur.

a er athygliverur kafli um tvskiptan jarveg slensku jarinnar, hva varar atgerfi, tunguml og fornbkmenntir, slenzki bndinn, bk Benedikts Gslasonar sem kenndi sig vi Hofteig Jkuldal. ar getur hann sr m.a. til um frumlandnm slands eim tmum sem a var kalla Thule og hvernig kom til ess a Normennsettu hr upp einstakt jveldi, sem er tskua kalla smkngaveldi, en er raun hi slenska bndajflag, sem var einstakt Evrpska vsu um aldir, -lngu eftir a jveldi fll, jafnvel allt fram 20. ldina, a tma ess lveldis tk yfir sem n er hverfanda hveli.

- 0 - 0 - 0 - 0 - 0 -

Og landnmsmennirnir streyma til slands af tveimur jum, sem eru farnar a blanda bli saman heimkynnum annarrar.

Tvr jir af lkum slum, en virast eiga vel saman, lkar a menningu en vel gerar alkams- og slarfari leggja saman etta landnm.

Tvr lfsstefnur, sn me hvorri j, vera samfera til essa lands. Hin kristna lfskoun, me samflagshugsjnir, og hin heina lfskoun, me einstaklingshyggju, rttaanda og vopnahreysti, vera samfera til landsins og leggja saman jarsl, sem vst er a hafi tt sinn lka a atgervi, hvorki fyrr n sar sgunni. Af hinni fyrri gengur huglg saga inn slarlf flksins, og er gul, og erfist sem slk fr kyni til kyns. Af hinni sari hlutlg saga og er hvaasm af vopnum og viburum, sem einkumeinkennast af essum tveimur jslarlegu rum, og er merkileg og uppi. Hvor lfsskounin eykur gildi hinnar vettvangi lfsog sgu.

En hvernig nema svo essir menn etta land? Mynda eir ttbli vi veiistvarnar, sem svo miki or fer af, og tla mtti a vri einna auveldast fyrir akomi flk, sem hltur fyrstu a skorta svo margt a, sem til bs og ginda heyrir, og a hefur vanist heimkynnum snum? v fer fjarri. a dreifir sr um landi. a skiptir landinu niur sm reiti og hver fjlskylda eignast sinn reit. etta eru jarir slandi eins og r hafa heiti um alla sgu, essar skkir, sem landnmsmenn nmu til eignar sr af essu nja engra manna landi, a v a tali er. Hver fjlskylda eignast sna jr, og n byrjar bskapurinn essum jrum, svo fjlskyldan geti lifa. Bndinn ber byrg essum bskap, hann verur a standa fyrir viskiptum vi jrina, svo fjlskyldan geti lifa. Hann rur essari jr skora. essum viskiptum hans vi jrina sjst hfileikar hans, brnast hfileikar hans; einn, sjlfrur notar hann hfileika sna viskiptum vi sna eigin jr, og kemur ekkert anna vi, mean hann er ltinn reittur.

jflagsleg vandaml steja ekki a honum, jflagsskyldur hans eru bundnar vi afmarkaan tthring, a sem r n til t fyrir heimili.

Jrinni sinni gefur hann nafn, og oftast verur a hans eigin heiti, ea nafni festist jr hans af hans heiti essum rngu samskiptahttum. Hann er einkenndur af nafni snu og nafn hans flyst heimkynni hans. nnur koma af einkennum lands, m, hlum, holtum, mrum, skgum og ess httar aukennum, en hr um bil ll vera au hlutlg. Landi verur lifandi af heitum, sem ll eru gefin af hlutlgi mlfrilega vsu. a er ekkert fjall svo hvtt ea sindrandi af bjrtum bergtegundum, a a heiti Bjartfjall, en af sterku litareinkenni heitir Blfjall, a er hr um bil hlutlgt or.

Mrg essi heiti vera listrn mlmynda- og hugmyndavsu, og bera flkinu ga sgu um gfur og fegurarskyn.

Og n er slandi skipt niur jarir, fram til innstu dala, t til ystu nesja. Hvergi er orp ea borg. Landi er allt jarir, hverri jr rur bndi. jin er bndaj, alveg skora. a er engin stttarskipting til, bara verkaskipting heimilunum. a kemur aldrei konungur etta land. Hver bndi er sinn eigin konungur, hver jr rki hans, heimilisflki egnar hans. Hann arf a vera meira. Hann arf a vera a, sem skldbndinn sagi um sjlfan sig ntjndu ld:

Lngum var g lknir minn,

lgfringur, prestur,

smiur, kngur, kennarinn,

kerra plgur hestur.


Fylgjan

Sennilega dettur fum hug a leita ekkingar heimsmyndinni slenskum jsgum, ea auka skilning andans mlum me v a glugga sgur um slensku fornkappanna. Heimsmyndiner orin hvsindaleg og hin fjarlgu austurlensku fri og sjnvarpi hafa tt litlegri kostir til sluhjlpar. Ntmavsindi gera varla ori r fyrirtilvist slar, svo enn s algengt a lykta sem svo amanneskja samanstandi af huga, lkama og sl. Skilningsvitin su fimm; sjn, heyrn, snerting, brag og lykt. Heimarnir hafi sustu aldirnarveri taldir rr .e. jarlfi, himnarki og helvti.

Efnishyggja ntmans hefur aftur mti tilhneigingu til a hafna yfirnttrulegum, trarlegum og dulspekilegum skringum lf flks. Maurinn tilheyri rki nttrunnar. Heimurinn s einn og lti runarsguDarwins sem er ntengd markaslgmlum hagvaxtarins. Hugleia m svo hvaa vitneskju menn hafium tilveru efnisheimsins ara en huglga. Heimurinn geti v allt eins verihugmynd, jafnvel lkur eirrisemGandibenti , "ef vilt breyta heiminum breyttu sjlfum r".

Samkvmt margri austurlenskri dulspeki geturheimurinn aeins veri til huga srhvers einstaklings eins mrgum tgfum og hann skar sr, ar verurhver a verasinnar gfu smiur. Innan hverrar manneskjubr samkvmt v,rmi, slin og ttirnar fjrar, a sem er fyrir ofan og fyrir nean, guir, djflar og hgt a fara hvert anga sem andanstruntur eysa. v er betra a vera mevitaur um ahugurinn getur svifi tmarmi lkt og skin um himininn. skin geri ekki mistk me fer sinni um himininn, hefur vindtt og hitastig hrif hvort eim fylgir bla ea t.

Hugmyndir fornmanna um skinfri einstaklingsins virast hafa veri frbrugnar eim sem uppi eru dag, t.d. erhugsunin talin til eins afskilningsvitunum, lkt og gert er Bddisma. Me v a fra hugsunina r flokki skilningsvita yfir vestrna vsu, a sem mtti kalla hi skilvitlega, erhgt a hafa gfurlega mevitu hrif huga flks og a hafa markasfl ntmans notfrt sr miskunnarlaust.

Sjlfsmynd heiinna mann s.s. eirra sem nmu sland geri r fyrir a manneskjan samansti af ham, hamingju, huga og fylgju, essi fjguratriiskpuu henni rlg. etta fernt virist kannski fornflegt og flki, en er a svo? Fornmenn hafa kannski gert sr betur grein fyrir hva hugurinn er flkjugjarn, ef hann er ekki notaur til a fylgjast me rtt eins og sjn og heyrn. ess stasvfurvi ametaka innrtingu sta ess a fylgjast me sama htt og hin skilningsvitin.

Ef sjlfsmynd fornmannaer sett samhengi vi vestrnarhugmyndir dagsins dag mtti skilgreina haminn sem lkama. etta arf samt ekki a vera alveg klippog skori v til forna var tali a menn gtu veri hamrammir eins og greint er fr Egilssgu a Kveld-lfur fair Skalla-Grms hafi veri.

En Kveld-lfur var samkvmt sgunniklofinn persnuleiki. daginn var hann gur bmaur, duglegur og vitur, en kvldin svefnstyggur og afundinn, aan er viurnefni komi. Var v sagta hann vri hamrammur ea hamskiptingur.jsgurnar skra etta fyrirbri gtlega og hve algeng hin forna meininger slenskri tungu.

"Betur hefur s tr haldist fr fornld a menn mynda sr a slin geti yfirgefi lkamann um stund, veri fyrir utan hann, en vitja hans svo aftur; af essu eru leidd mrg or: vr kllum a maur s hamslaus og hamstola af kafa eur isfenginni reii; hamhleypa er kallaur kafur maur og skjtvirkur; hamur er vestanlands kllu kona sem er gevargur, hemja og anna v um lkt. Alkunn eru orin a hamast, skipta hmum og enn fleiri."js. J bls 341 I bindi

N tmum verur flki trtt um hamingjuna, sem allir r, ori hamingja er haft um glei ea slu. Hamingjan er talin tilfinning, sem kemur innan fr, eitthva sem sagt era urfi a taka mevitaakvrun um a last, hn s ntengd hugarstandi. Til forna bj hamingjan ekki huganum, frekar en huganumer tlaur staur meal skilningsvitana fimm n tmum. En hver ermerking slenska orsins hamingja og hvernig er a saman sett?

Samkvmt v sem srfringar segja merkir ori hamingja gfa, heill, nargjfog elsta mli einnig heillads ea verndarvttur. a er sett saman r orunum hamur sem merkir lkami, h ea gervi og eldra mli me vitengingunni fylgja ea verndari. Vitengingin–ingja er komin afengja af sgninni a ganga, nokkurskonarvttur sem gengur inn ham ea gervi.

"sgeir Blndal Magnsson getur sr ess til slenskri orsifjabk (1989:303) a hamur merki essari samsetningu "fsturhimna, fylgja" og vsar ar til ham dnsku og snskum mllskum smu merkingu. Hamingjan hafi upphaflega veri heillavtti ( fsturhimnu) sem fylgir srhverjum fr fingu".

Frimenn telja v hina fornu notkun orsins bera vitni um a einstaklingurinn hafi ekki ri mikluum hamingju sna, sumum fylgi mikil hamingja, en rum minni. etta vntanlega rtur a rekja til upphaflegrarmerkingar orsins hamingja, .e verndarvttur, heillads, fylgja. Einnig eimir eftir af hinni fornu merkingu oratiltkjum eins og; „a m hamingjan vita“ ea „Hamingjan hjlpi mr!“ ar sem tala er um hamingjuna eins og sjlfsta persnu, „ hamingjan er ei llum gefin fremur en skra gull“; segir slenskum dgurlagatexta og kveur ar vi fornan tn.

Fylgja er oftast talin jsagnakennd og draugalegt fyrirbri, en svo hefur ekki alltaf veri. Hj forferunum skiptimiklu a bi vri annig a einstakling sem nkominn var heiminn a honum fylgdi gur andi eins og lesa m um jsgunum.

"En fornld var allt ru mli a skipta v koma fylgjur oftast fram sem andlegar verur enda eru r anna veifi kallaar dsir sem fylgi hverjum einstkum manni, verndi hann og farsli, og liggur nrri a mynda sr a fylgja s sama og hamingja, gifta aa gfa, auna ea heill." js. J bls 340 I bindi

"En eigi eru allarfylgjur sagar draugakyns og nokku annars elis; v svo segir gamla jtrin a egar barn fist verur eftir af slarveru ess hluti – sem srst vera – himnubelg eim sem utan um a murlfi og leysist sar og kallast barnsfylgja. essi vera kallast fylgja og verur leitogi barnsins og lklega verndarvera ess. Hn er kllu heilg og hefur ef til vill af fornmnnum veri sett samband vi forlg og hamingju og gefin stundum vinum og ori kynfylgja." js.SS bls.183 III bindi

v var til sis a fara vel me barnsfylgjuna henni byggi heill barnsins sem myndi fylgja v gegnum lfi. Fylgjan var stundum grafin innanhss nmunda vi mir barnsins svo hn myndi hafa g hrif fylgju ess. Ef fylgjan var grafin utandyraea fleygt vavang var hn talin taka hrifess sem fyrst fr ar yfir, hvort sem um mann ea dr vri a ra, sem myndiuppfr v einkenna fylgju einstaklingsins. Athyglivert er v sambandi hva mrg slensk nfnu bera sr draheiti, bjrns nfn oglfs ea fuglsnfn vi rn, val, svan, hrafn ofl..

"Mikill hluti fylgja ykir vera s hluti mannsslarinnar sem verur eftir egar barni fist og fylgir barnsfylgjuhimnunni. Gulaugur Gumundsson – Gulaugssonar,Hlfdnarsonarer gera lt sig reifri og allar r austan af Djpavogi me hestbur baki – bj a ver Hrgslandshreppi Su. Synir hans voru tveir, Gumundur og Gulaugur. egar Gulaugur fddist gleymdi nrkonan a bera ljs kross yfir murina og barni rminu og fleygi fylgjunni koppinn. kom Gumundur, 7ra gamall, og settist koppinn, enda tti Gulaugur mynd brur sns fyrir fylgju upp fr v, alltaf v reki sem hann var og eins eftir a Gumundur var dinn." js. SS bls 287 III bindi

egarbrn fru a fast fingardeildum, og jafnvel fyrr, erfingarfylgjan yfirleitt brennd og eftir a ereinstaklingurinn talinn fylgjulaus, hafi ess sta asem vinslt er a kalla ru. Fylgjan geri yfirleitt vart vi sig ur en vikomandi einstaklingur birtist. Ef fylgjan geri vart vi sig eftir vikomandi var hann talinn feigur. Sumir eru taldir hafa tt fleirien eina fylgju, oft ttarfylgju a auki ea jafnvel ara ga og hina vonda. Fylgjan var samt oftast talin heillads ea verndarvttur sem lifi og dme manneskjunni. Ef fylgjan d ea yfirgaf manninn lifanda lfi af einhverjum vldum var hann talinn gfulaus ea heillum horfinn.

aarfekki endilega a fara langt yfir skammt vi a skja andlegan skilning. Flest trarbrg eiga sinnuppruna fjarlgum slum, austurlenskri speki s.s. hind, jgaog bddismi sem urfa mikla ikunn ur en au ntast til sluhjlpar, auk ess sem a arf a setja sig inn aragra torskilinnahugtaka. Kannskiliggur einfaldasta leiin til slarroska gegnum ann menningararf sem fylgir heimahgunumog skilningur aumeltastur ar semtungumli hefur veri drukki me murmjlkinni. v er a hvorkitilviljun hvar vi fumst nhva v fylgir.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband