slenska - fingarfylgjan

Sennilega dettur fum hug a leita sr andlegrar upprvunar slenskum draugasgum, ea auka skilning andans mlum me v a glugga sgur um slensku fornkappanna. Hin fjarlgu austurlensku fri hafa tt litlegri kostir til sluhjlpar. Ntmavsindi gera r fyriragreiningu lkama og slar, svo enn s algengt a lykta sem svo amanneskja samanstandi af huga, lkama og sl. Skilningsvit su fimm; sjn, heyrn, snerting, brag og lykt. Heimarnir hafi sustu aldirnarveri taldir rr .e. jarlfi, himnarki og helvti.

Efnishyggja ntmans hefur aftur mti tilhneigingu til a hafna yfirnttrulegum, trarlegum og dulspekilegum skringum lf flks, maurinn tilheyri rki nttrunnar. Heimurinn s einn og lti runarsguDarwins, sem er ntengd markaslgmlunum. Hugleia m svo hvaa vitneskju menn hafium tilveru efnisheimsins ara en huglga. Heimurinn geti v allt eins verihugmynd, lkur eirrisemGandibenti , "ef vilt breyta heiminum breyttu sjlfum r".

Samkvmt margri austurlenskrispeki geturheimurinn aeins veri til huga srhvers einstaklings eins mrgum tgfum og hann skar sr, ar verurhver a verasinnar gfu smiur. Innan hverrar manneskjubr samkvmt v,rmi, slin og ttirnar fjrar, a sem er fyrir ofan og fyrir nean, guir, djflar og hgt a fara hvert anga sem andanstruntur eysa. v er betra a vera mevitaur um ahugurinn getur svifi tmarmi lkt og skin um himininn. skin geri ekki mistk me fer sinni um himininn, hefur vindtt og hitastig hrif hvort eim fylgir bla ea t.

Hugmyndir fornmanna um skinfri einstaklingsins virast hafa veri frbrugnar eim sem uppi eru dag, t.d. erhugsunin talin til eins afskilningsvitunum, lkt og gert er Bddisma. Me v a fra hugsunina r flokki skilningsvita yfir vestrna vsu, a sem mtti kalla hi skilvitlega, erhgt a hafa gfurlega mevitu hrif huga flks og a hafa markasfl ntmans notfrt sr miskunnarlaust.

Sjlfsmynd heiinna mann s.s. eirra vkinga sem nmu sland geri r fyrir a manneskjan samansti af ham, hamingju, huga og fylgju, essi fjguratriiskpuu henni rlg. etta fernt virist kannski flki, en er a svo? eir hafa kannski gert sr betri grein fyrir hva hugurinn er flkjugjarnef hann er ekki notaur til a fylgjast me rtt eins og sjn og heyrn, ess sta notaurtil ametakahvers hin skilningsvitin vera skynja.

Ef sjlfsmynd fornmannaer sett samhengi vi vestrnarhugmyndir dagsins dag mtti skilgreina haminn sem lkama. etta arf samt ekki a vera alveg klippog skori v til forna var tali a menn gtu veri hamrammir eins og greint er fr Egilssgu a Kveld-lfur fair Skalla-Grms hafi veri.

En Kveld-lfur var samkvmt sgunniklofinn persnuleiki. daginn var hann gur bmaur, duglegur og vitur, en kvldin svefnstyggur og afundinn, aan er viurnefni komi. Var v sagta hann vri hamrammur ea hamskiptingur.jsgurnar skra etta fyrirbri gtlega og hve algeng hin forna meininger slenskri tungu.

"Betur hefur s tr haldist fr fornld a menn mynda sr a slin geti yfirgefi lkamann um stund, veri fyrir utan hann, en vitja hans svo aftur; af essu eru leidd mrg or: vr kllum a maur s hamslaus og hamstola af kafa eur isfenginni reii; hamhleypa er kallaur kafur maur og skjtvirkur; hamur er vestanlands kllu kona sem er gevargur, hemja og anna v um lkt. Alkunn eru orin a hamast, skipta hmum og enn fleiri."js. J bls 341 I bindi

N tmum verur flki trtt um hamingjuna sem allir r, ori hamingja er haft um glei ea slu. Hamingjan er talin tilfinning, sem kemur innan fr eitthva sem sagt era urfi a taka mevitaakvrun um a last, hn s ntengd hugarstandi. Til forna bj hamingjan ekki huganum, frekar en huganumer tlaur staur meal skilningsvitana fimm n tmum. En hver ermerking slenska orsins hamingja og hvernig er a saman sett?

Samkvmt v sem srfringar segja merkir ori hamingja gfa, heill, nargjfog elsta mli einnig heillads ea verndarvttur. a er sett saman r orunum hamur sem merkir lkami, h ea gervi og eldra mli me vitengingunni fylgja ea verndari. Vitenginginingja er komin afengja af sgninni a ganga, nokkurskonarvttur sem gengur inn ham ea gervi.

"sgeir Blndal Magnsson getur sr ess til slenskri orsifjabk (1989:303) a hamur merki essari samsetningu "fsturhimna, fylgja" og vsar ar til ham dnsku og snskum mllskum smu merkingu. Hamingjan hafi upphaflega veri heillavtti ( fsturhimnu) sem fylgir srhverjum fr fingu".

Frimenn telja v hina fornu notkun orsins bera vitni um a einstaklingurinn hafi ekki ri mikluum hamingju sna, sumum fylgi mikil hamingja en rum minni. etta vntanlega rtur a rekja til upphaflegrarmerkingar orsins hamingja, .e verndarvttur, heillads, fylgja. Einnig eimir eftir af hinni fornu merkingu oratiltkjum eins og; a m hamingjan vita ea Hamingjan hjlpi mr! ar sem tala er um hamingjuna eins og sjlfsta persnu, hamingjan er ei llum gefin fremur en skra gull; segir slenskum dgurlagatexta og kveur ar vi fornan tn.

Fylgja er oftast tali draugalegt fyrirbri, en svo hefur ekki alltaf veri. Hj forferunum skiptimiklu a bi vri annig a einstakling sem nkominn var heiminn a honum fylgdi gur andi eins og lesa m um jsgunum.

"En fornld var allt ru mli a skipta v koma fylgjur oftast fram sem andlegar verur enda eru r anna veifi kallaar dsir sem fylgi hverjum einstkum manni, verndi hann og farsli, og liggur nrri a mynda sr a fylgja s sama og hamingja, gifta aa gfa, auna ea heill." js. J bls 340 I bindi

"En eigi eru allarfylgjur sagar draugakyns og nokku annars elis; v svo segir gamla jtrin a egar barn fist verur eftir af slarveru ess hluti sem srst vera himnubelg eim sem utan um a murlfi og leysist sar og kallast barnsfylgja. essi vera kallast fylgja og verur leitogi barnsins og lklega verndarvera ess. Hn er kllu heilg og hefur ef til vill af fornmnnum veri sett samband vi forlg og hamingju og gefin stundum vinum og ori kynfylgja." js.SS bls.183 III bindi

v var til sis a fara vel me barnsfylgjuna henni byggi heill barnsins sem myndi fylgja v gegnum lfi. Fylgjan var stundum grafin innanhss nmunda vi mir barnsins svo hn myndi hafa g hrif fylgju ess. Ef fylgjan var grafin utandyraea fleygt vavang var hn talin taka hrifess sem fyrst fr ar yfir, hvort sem um mann ea dr vri a ra, sem myndiuppfr v einkenna fylgju einstaklingsins. Athyglivert er v sambandi hva mrg slensk nfnu bera sr draheiti, bjrns nfn oglfs ea fuglsnfn vi rn, val, svan, hrafn ofl..

"Mikill hluti fylgja ykir vera s hluti mannsslarinnar sem verur eftir egar barni fist og fylgir barnsfylgjuhimnunni. Gulaugur Gumundsson Gulaugssonar,Hlfdnarsonarer gera lt sig reifri og allar r austan af Djpavogi me hestbur baki bj a ver Hrgslandshreppi Su. Synir hans voru tveir, Gumundur og Gulaugur. egar Gulaugur fddist gleymdi nrkonan a bera ljs kross yfir murina og barni rminu og fleygi fylgjunni koppinn. kom Gumundur, 7ra gamall, og settist koppinn, enda tti Gulaugur mynd brur sns fyrir fylgju upp fr v, alltaf v reki sem hann var og eins eftir a Gumundur var dinn." js. SS bls 287 III bindi

egarbrn fru a fast fingardeildum, og jafnvel fyrr, erfingarfylgjan yfirleitt brennd og eftir a ereinstaklingurinn talinn fylgjulaus, hafi ess sta asem vinslt er a kalla ru. Fylgjan geri yfirleitt vart vi sig ur en vikomandi einstaklingur birtist, ef hn geri vart vi sig eftir vikomandi var hann talinn feigur. Sumir eru taldir hafa tt fleirien eina fylgju, oft ttarfylgju a auki ea jafnvel ara ga og hina vonda. Fylgjan var samt oftast talin heillads ea verndarvttur sem lifi og dme manneskjunni. Ef fylgjan d ea yfirgaf manninn lifanda lfi af einhverjum vldum var hann talinn gfulaus ea heillum horfinn.

aarfekki endilega a fara langt yfir skammt vi a skja andlegan skilning. Flest trarbrg eiga sinnuppruna fjarlgum slum, austurlenskri speki s.s. hind, jgaog bddismi sem urfa mikla ikunn ur en au ntast til sluhjlpar, auk ess sem a arf a setja sig inn aragra torskilinnahugtaka. Kannskiliggur einfaldasta leiin til slarroska gegnum ann menningararf sem fylgir heimahgunumog skilningur aumeltastur ar semtungumli hefur veri drukki me murmjlkinni. v er a hvorkitilviljun hvar vi fumst nhva v fylgir.

Ps. essi hugleiing var tilvi horf fyrirlestra fornleifafringsins Neil Price The Viking Mind. arfer hann yfir hva frsgn og tlkun lku strt hlutverk heimsmynd norrnna manna.

essum fyrirlestrum leitai Neil Price nir slenskrabkmennta m.a. slendingasagna og slenskra jsagna til a tta sig hugarheimi vkinga. am vera nokku ljst a ef bkmennta slensku hefi ekki noti vi hefu heimildir um heimsmynd vkinga veri ftklegar.

Pistill essi birtist hrna sunni 13. ma 2015 og er endurbirtur tilefni dags slenskrar tungu.


Hs r brujrni

Flkagata

Brujrnshs vi Bergrugtuna - sng Egill lafsson um ri vi lag Gunnars rarsonar og texta Davs Oddssonar.Textinnframkallar hugljfa mynd af gmlum tmum og hllegum hsum 101. a er leitun a byggingarefni semhefur veri eins einkennandi fyrir sland brujrni.a hefur sennilega n fullkomnun hagvmninnar bragganum, enda er brujrni vast hvar heiminum nota til a koma upp dru hsaskjli snatri og er v einkennandi fyrir ftkrahverfi. Hvernig slendingar geru brujrnia litrkulistaverki hsagervekur athygli flestra sem heimskja landi. En eins og me svo margt sem einkennir byggingasgu jarinnar er engu lkara en vi skmmumst okkar fyrir srstuna, lkt og var me torfbina snum tma, sem jartan var ltin varveita,en ykja dag athyglisverur vitnisburur um sr slenska byggingarlistsem talin er eiga erindi heimsminjaskr.

Brujrnshsin tna tlunni eitt af ru og ekki sst Mekka eirrar byggingalistar, Reykjavk. arhafamenn horft hrra og erulitlu litrku hsin ltin vkja fyrir dkkum Dubai draumnum. Gamla skuggahverfi er v sem nst horfi og ess sta komnir svartir turnar sem stara tmeygir t hafi,apandi hver upp eftir rum. Munurinn Dubai norursins og eirra dbja sem eru sunnar hnettinum er s a gtur Skuggahverfisins eru lka lfvana og tmlegt augnar turnanna sem stara t sundin bl. Vi slendingar ttum a taka frndurokkar Freyjum oftar til fyrirmyndar egar kemur a varveislu gamalla hsa. Frndum okkarhefur ekki enn komi til hugar a rsta mib rshafnar til a hgt vri a spegla sig sviplausum hhsumsem hvort e er m sj allstaar heiminum.Kannski stafar a af v a eir fengu sjnvarpi seinna en vi og susennilega aldrei Dallas.

Reykjavik-7

a er ekki lengur hgt a segja a brujrnhsin Reykjavik"ba ess a lifna eitt og eitt af glei og tr, bjartsni sku og von" eins og sagi Reykjavkurtjarnar ljinu hans Davs. Sustu trakteringar sem esslegshs fengu mtti sj egar vllurinn var ruddur fyrir ntt Hafnartorg, ar mtti sj brujrnshjallana mulda niur me strvirkum vinnuvlum, svo mtti breyta sjnu hafnarsvisins me einu reglu striki hvert anna Kalverstaat me snum H&Mhndlurum og coffee shops. J, Guhjlpibjarins bestu, v nmyljavinnuvlarnar sig til suurskomnar Landsmareitinn hinn gamla Vkurkirkjugar og nlgast Tjarnargtuna fluga. Allt boi slarlauss aus ogspilltra valda.

Annars var a ekki meining mn a lta ennan pistilfara fjas um sjnuhfustaarins, heldur fjalla um sgu brujrns til hsagerar. Hsafriun slandi hefur hvort e er megin atrium falist a varveita innflutt timburhs sem bygg voru nlendutmanum.au hs hafa veri ger glsileg sinni upprunalegu mynd og er oft fjarlgt leiinni a semslendingar lgutil hsanna gegnum tina svo mtti lengja lftma eirra,lkt og brujrni. a m samt segja a landsmenn hafi gert brujrnskldd hs a einstakri byggingalist heimsmlikvara upp landinu bla.

Brujrn og str

a var ekki fyrr en um 1880sem fru a berast byggingarefni til landsins, nnur en timbur og tjara, sem hafi veri nota fram til ess samt torfi og grjti. meal nju efnanna var brujrni sem kom fr Englandi tengslum vi svokallaa sauaslu sem hfst anga um svipa leiti.Brujrni geri a a verkum a slenskir smiir gtu byggt htskutimburhs og kltt brujrni sem verndai au gegn slenskri verttu.Brujrn hefur rtt fyrir allt vanoti meiri viringar hsagerarlist en slandi. er sagt a tluvert s um slkar klningar hsa Falklandseyjum, ar sem veurfar er svipa og hr, Freyjum og Afrku. Annars hefur brujrni aallegaeinkennt braggabyggingar strstmum og ftkrahverfi heimsins.

Sjlfur hef g kynnst rem brujrnshsum ni um vina. Fyrst var a Sigfsarhs Neskaupsta sem gekk undir nafninu "Skakkinn" og var heimavist Inskla Austurlands, sar Framhaldssklans Neskaupsta. Sigfsarhs var byggt 1895 sem barhs Sigfsar Sveinssonar kaupmanns og var egar g sast vissi samkomuhs eldri borgara Neskaupssta. egar g var ar m segja a "Skakka" nafnbtin hafi veri af tarandans toga, v timburhs kldd brujrni voru sasta sort innmsrum mnum, jafnan kllu brujrnshjallar. En ekki man g eftir ru en a mr hafi lii vel skjli "Skakkans" mnui sem g dvaldi ar runum 1978 og 1980.

IMG_3879

Sigfs kaupmaur Neskaupsta vareinnig me umsvif Djpavogi snum mektarrum. Sunnan vi voginn voru lengi lgreistarbyggingar sem kallair voru Sigfsarskrar, arsem tger hans hafi haft astu Djpavogi. ar hafi einnig stai strt hs framan vi skrana sem kalla hafi veri Sigfsarhs en egar Sigfs htti tger fr Djpavogi tk hann niur hsi og flutti. Fyrir framanhsi og skrana skaraisvo Sigfsarbryggja t voginn. egar gflutti Djpavog ri 1984 stu skrarnir enn grjthleslunum.eir voru rifnir og brenndir ri 1988 samt rusjhsi og bryggjumsem stu sunnan vi voginn. Var af v mikill sjnarsviptir.

Sumari 1988 vann g vi byggingu raddsjrstvarinnar Gunnlfsvkurfjalli og kom inn skrifstofu fjrmlastjra verkefnisins, en ar var upp vegg mynd af Djpavoginum, spuri g hann t tilvist myndarinnar. Hann sagist hafa veri fer Djpavogi og hafa teki essa mynd, og ltistkka, v arna vi voginn vri einstk sguleg heimild, gmlu timburbryggjurnarog sjhsin sunnan vi voginn, en nlegt frystihsi og togarinn vi stlil noran hans, smbtar vgguu svo bltt vi bl voginum mijum. Nst egar g kom heim helgarfr Djpavog voru allar menjar um tgersunnan vi voginn horfnar ekki einu sinni reykurinn af eim eftir. a tti nefnilega a halda upp 400 ra afmli Djpavogs sem verslunarstaar ri seinna.

scan0008

Djpavogi bjuggum vi Matthildur mn 10 fyrstu bskaparr okkar Slhl, gmlu brujrnshsi. Matthildur fddist hsinu og tti ar heima 33 r. Foreldrar hennar samt systkinumfluttust hsi ri 1961. Hsi var byggt 1930 og var anna hs rifi sem einnig ht Slhll byggur um 1880, viir og brujrn nota nja hsi. Gamli Slhll var fallegt hs, af mynd a dma, byggur af Lvk Jnsyni snikkara Djpavogi sem byggi flest stru hsin sem ar enn standa fr v seint 19. ldinni. Hsi byggi hann fyrir Ivarsen kaupmann en svo fr a Lvk og Ivarsen hfu makaskipti hsum oghfu afkomendur Lvks bi bi gamla og nja Slhl til 1960.

IMG_5571

a voru eir lafur yfirsmiur Eirksson fr Hvalnesi og Gulaugur listasmiur Stefnsson fr Hamri sem hfu veg og vanda a smi Slhls. Hsi er eitt afeim sem fanga auga samstundis, sannkllu listasmime brujrni og v vinslt myndefni erlendra feramanna Djpavogi. ri 2000 seldu Matthildur og systkini Slhl a Jni fur eirragengnum en hann bj hsinu til dauadags 1. nvember 1998.Nireigendur eru au r Vigfsson myndlistamaurog Steinunn Bjrg Sveinsdttir myndlistakennari. au hafa snt hsinu einstaka rktarsemi og teki a tilgagngerrar endurnjunar. bk sinni Flki Plssinu gerir Mr Karlsson sgu beggja Slhlanna Djpavogivegleg skil.

Slhll

a m kannski ora a sem svo a ekki hafi Matthildur mn geta veri lengi Slhlslaus. ri 2006 keyptum vi Slhl Stvarfiri samt vinaflkinu Einri og lnu. Um ann adraganda mtti skrifa heila bk, en tilvonandi hsfreyjurhfu bar tt brujrns Slhl sem skuheimili, nnur Neskaupsta og hin Djpavogi. Stfiringar vildu meina a ftt gti komi brujrnshjallinumtil bjargar, eins ogkomi var egar vi keyptum, ogtil tals hefi komi a ryjahonum fyrir bakkann. a m segja a essi Slhll sa hs semhefur tt huga minn allan fr fyrstu kynnum. hndfru tv r sem vi flagarnir nttum hverja frstundendurbtur hsinu. M ar segja a or meistarans hafi fullkomnast, hverja bnsem tveir yar vera einhuga um jru, mun fair minn himnum veita eim.

Hsi er sagt byggt 1944 og reiknuum vi me a efniviur ess vrivarla anna en kassafjalireins og svo margra hsa sem bygg eru strsrunum. Vi hfum keypt hsi n ess a skoa a, a kom skemmtilega vart a v voru kjrviir. Enda komumst vi fljtlega a v samtlum vi heimamenn a hsi hafi upphaflega ekki veri byggt orpinu Stvarfiri, heldur Kambanesihandan fjarar og ht ar Kambar en ekki Slhll. Hvaa r hsi var byggtupphaflega hef g ekki enn fengi fullkomlega stafest, en heyrt rtali 1928.

IMG_3460

Slhll Stvarfiri hefur rtt eins og nafni hans Djpavogi vaki mlda athygli feramanna. Matthildur virar stundum handveki sitt gum dgum og g Bob Marley fnann minn,,,, j, og a hefur banka upp flk fr Jamaica

egar hsi Kmbum var flutt af Kambanesinu norur yfir fjrinn fylgdu barnirme, eir eru Stfiringum enn fersku minni og hafa sumir eirra fullyrt a au passi fyrir okkur hsi svo a au su lngu flutt til annarra heima. a var Kristn Jnsdttir r Hornafiri, Jhannes Sigursson r Eyjafiri sem hfu lti byggja hsi Kmbum snum bskaparrum ar, 1900-1944. Jhannes lst ri 1941, eftir a flutti Kristn fljtlega samt Sigfsi Jnssyni fstursyni snum og Gumundnu Einarsdttir yfir fjrinn, me allt sitt hafurtask nema neri h hssins en hn stendur enn steinsteypt Kambanesi. Nafni Kambar var skili eftir nesinu og hsi endurskrt Slhll. Kristn lst 1948, Stfiringar minnast eirra nu og Fsa me hlju enn ann dag dag svo a au hafi horfi braut ri 1978.

a r keyptu Gubjartur rarinsson og Petra Landmark hsi, en au komu fr Heyklifi sem er Kambanesinu, hfu veri ar vitaverir 10 r. Gubjartur byggi blskr vi hsi, ar sem hann geymdi Trabantinn sinn og enn eru sagar sgur af v hva urfti a keyra me mikilli var framhj blskrnum Slhl v a var aldrei a vita hvenr Trabantinn spttist afturbak r gtu. Slhll var svo eigu fjlskyldu Gubjartar og Petru anga til ri 2006.

ri 2016 urum svo vi Matthildur eigendur af v flagi sem vi ttum til helminga me Einr og lnu, en au fluttu til Noregs 2009 og hafa lengst ar. Mr mraranum hefi ekki komi a til hugar yngri rum a gamall brujrnshjallur tti eftir a vera mr svona kr, en me rum og hrukkum hef g gert mr betur grein fyrir hva brujrni er mikil gersemi.

Slhll Stvarfiri 022

Vi Slhll urummestu mtar vi fyrstu kynni

IMG_0031

Freedom fni Bob Marleys fer vel vi Slhl og svo nttrulega s slenski sem fr a blakta htisdgum

Fjararbraut 66

Hann var orin gagnslaus og smur, gisinn og snjur

IMG_9549

Hefur gengi endurnjun lfdaga risvar 90 rum og liti slarupprsina oftar en elstu menn muna

IMG_1653

Atlantshafi er garinum vi Slhl og handan fjarar ti vi ysta haf er Kambanesi aan semSlhll var fluttur yfir fjrinn bt ri 1944


Hs bygg r eldfjallasku

Byggingarefni

A leita ekki langt yfir skammt, hollur er heimafenginn baggi og vera sjlfum sr ngur, eru fornmltki. Me aljahyggjunni ykir svona forneskja besta falli a vera heimttaleg fviska ef ekki hrein heimska. Svo langt hefur aljavinginn mesnar afluttu lausnira a er ori of flki, og mrgu flki um megn a koma aki yfir hfui, svo a a standi byggingarefninu. Efni sem um tma var fluttr landi til hsbygginga rum lndum.N tmum byggja trlega margir aljahyggnir bisnissmenn afkomu sna v a leita s langt yfir skammt, svo a eirhafiekki snefil af v a byggja hs, eru eir sir. En ekki hefi duga a eitt akallast sur til a koma veg fyrir a flk kmi sr uppaki yfir hfui n astoar snanna, ef ekki kmi til regluverki.

Vi vinnuflagarnir rddum hsnisvanda ungs flks kaffistofunni nna vikunni enda fr miki fyrir eim vanda Hsnisingi balnasjs byrjun viku. Eins var myglan til umru semer flutt, keypt og borinn inn nbyggingarnar me rnu tilkostnai a forskrift verkfrinnar og undirstrngu regluverki ess opinbera. Af hverju geta menn ekki gert etta eins og ur,spuri g;hlai og mrha veggi, var ekki mygla vandamli. Nei etta er ekki hgt lengur sagi einn flaginn. Lttu r ekki detta svona vitleysa hug, sagi annar. Hvers vegna tti etta ekki a vera hgt, sagi g srmgaur mrarinn. svarai s sem allt veit manna best;skiluru a ekki maur a eru allir komnir hskla og fst engin til a vinna svona vinnu lengur.

avar annig gegnum tina, ur en menn uru sir, hmenntair og reglusamir, a flkreistisn hs r v byggingarefni semvar nrtkast. slandi voru hs bygg r torfi og grjti sund r. Timbur var vandfengi byggingarefni skglausu landi og v einungis nota ar sem urfti burarvirki hsa. Er lei aldirnarfluttu erlendir kaupahnar inn tilsniin timburhs, oft fr Noregi.egar sementi kom til sgunnar var fari a steypa hs og var til ng af innlendu byggingarefni steypuna, annig a almgamaurinn kom sr upp hsi me eigin hndum n ess a notast vi torf. N 21. ldinni er svo komi a strsti kostnaurinn vi hsbyggingu er hflegt regluverk, auk lar, teikninga, og allslags byggingagjalda, essir ttir koma veg fyrir a flk geti byggt yfir sig sjlft.

cement-solid-block-250x250Eitt byggingarefni var miki nota vi hsager ar til fyrir nokkrum ratugum san a a hvarf v sem nst afsjnarsviinu og stain komu annahvort eftirlkingar, en a mestu mygluvaldurinn mikli, innflutt pappa gibbs. ar sem ur var mrh einangrunarplasti og steyptir steinar r eldfjallavikri og sementi,aallega notair milliveggi.Lti var um a essir steinar vru notair vi a byggja heilu hsin, tveggirnir voru oftast r steinsteypu. Vikursteinar voru ekki vel sir t- og burarveggi, ttu ekki ruggirme tilliti til jarskjlfta. En eru meira notair erlendis ar sem hef er fyrir v a hlaa hs.tveggjasteinninnkallaist holsteinn og var 40X20X20 sm slandi. Noregi erutveggjasteinarnir strri, 50X250X20 cm er algengt.

svo essi byggingarmti hafi aldrei n verulegri tbreislu slandi vegna httu jarhrringum vill svo einkennilega til a hlutfallslega hefur mest hefur veri hlaiaf svona hsum Mvatnssveit, einuaf meiri jarskjlfta svum landsins, og a n vandkva. Fyrsta hsi sem g man eftir mr var r vikursteini fr Mvatni. Foreldrar mnir hlu a hs Egilsstum ri 1963. Reyndar aeins um 40 m2 og var a sar a blskr vi mun strra steinsteypt hs. annig byrjuu au asnara upp dru aki yfir hfui fjlskyldunni.

Thuborg hlesla

Sjlfur var g svo fr mr numinnaf byggingarafer foreldra minna a hn er a fyrsta sem g man, enda ekki nema riggja ra egar au hlu skrinn. ri eftir var hann mrhaur a utan og gekk g eftir mraranum fram myrkur til a nema knstina. a arf v ekki a koma vart a egar g ungur maurinn byggi okkur Matthildi hs Djpavogi,rmum 20 rum seinna,a a vri r Mvatnsvikri. Ekki hef g tlu v, frekar en steinunum hsi, hvaoft g var spurur; "og hva tlaru svo a gera egar kemur jarskjlfti?"

Flatarsel

Sami Mvatnssteina leikurinn var svo endurtekin Egilsstum 20 rum eftir vintri Djpavogi, egar vi vinnuflagarnir byggum rjtveggja ha Mvatnssteinahs. essi afer var fljtleg, annig a hsin ruku upp stein fyrir stein, en vakti egar var komi aallegaathyglifyrir a koma aftan r grrri forneskju, og svo auvita gamallahsbyggenda sem komu til a rifja upp sn bestu r.

IMG_1303

Noregi var slenski vikurinn lengi hvegum hafur sem byggingarefni og hfu ar veri starfrktar heilu verksmijurnar sem steyptu steina r eldfjallavikri. runum eftir hrun var g eirrar ngju anjtandi a komast a hlaa fleiri hundru fermetra af vikurveggjum og pssa samt fjljlegumflokk mrara sem ttu a allir sameiginlegta vera afluttir flttamenn, rtt eins og eldfjallavikurinn sem var orin aljlega stlu eftirlking Noregi. a m kannski segjasem svo a ar hafi aljavingin n tknilegri fullkomnun.

IMG_0149

Enn m sjbyggingar vi Vogsfjrin Troms sem tilheyru steinasteypu til hsbygginga rslenskumeldfjallavikri fyrir N-Noreg. Engirsteinar eru steyptir lengur N-Noregi heldur er ar n einungisbirgageymslafyrir Leca steina sem koma sunnar r Evrpu, verksmijan var keypt upp til ess eins a leggja hana niur. Leca er aljlegt skrsett vrumerki sem br til vikur r leir me v a hita hann upp 1.200 C. a m v seigja a markaurinn hafikft slensku eldfjllin me v a skrsetja vrumerki og ba til stala sem m stilla regluverki eftir, a hefi veri erfiara astala eldfjllin og f au skr sem vrumerki.

Tuborg  byggingu

Tuborg Djpavogi byggt r Mvatns vikursteini. a arf ekki miki til a byrja v a hlaa hs eftir a skkull og glfplata hafa veri steypt. Nokkrar spturtil a setja upp eftir hallamli hshornin og strengja spotta millitil a hlaa eftir beinni lnu, steina, sand, sement, vatn og litla steypuhrrivl. Glugga er hgt asteypa jafnum easetja eftir.

Tuborg I

Tuborg Djpavogi 150 m2, tveggi svonahss tekur um vikutma a hlaa fyrir tvr manneskjur. Vikutekur a mrha veggi a utan, mest vinnaer gluggum og aki. Mrhin essu hsier me hraunfer. Mlin hrauni var fengin r nstu fjru.

Flatarsel  byggingu

Flatasel Egilsstum, byggt r Mvatns vikursteini. a tekur meiri tma pr.m2 a hlaa tveggja ha hs,en einni h. ar kemur hin til, sem theimtir vinnupalla og auki buravirki. hverri h eru 12 rair steina og er raunhft a tveir menn hlai 4 rair dag. Glfplata milli ha var steypt og ak me kraftsperrum.

Flatarsel 4

Flatasel Egilsstum 190 m2, einangra og mrha a utan me ljsri kvarssteiningu. Einangrunin er r plasti og lmd me mrblndu veggi, 3-4 daga verk fyrir 2 mrara. Utanhssmrverk og steiningintekur u..b. 2 vikur fyrir 4 mrara.

IMG_2738

N-Noregi kom fyrir a vi hlum hs janarmnui. var nota heitt vatn og frostlgur mrblnduna sem notu var til a lma saman steinarairnar.

IMG_6736

Hbr 40 m2, fyrsta hs foreldra minna er enn snum sta sem blskrin a Bjarkarhl 5 Egilsstum. Nna 55 rum eftir a hsi var byggt er mrhunin me snilegum mrskemmdum.

IMG_0070

Bsar

A endingu m segja fr v a g kom t Grmsey sumar og gisti ar Gistiheimilinu Bsum, gtu tveggja ha hsi. Vi samferaflki tkum eftir v a htt var til lofts og vtt til veggja neri hinni, en svo a jafn vtt vri til veggja eirri efri var frekar lgt til lofts. Mrvigerir og mlningarvinna stu yfir utanhss og komu r til tals vi eigandann. kom ljs a afihans hafi hlai etta stra hs r Mvatnssteini ri 1960, flutt nkvmlega steina sem til urfti r landi.

Hsbyggingin var a skemmtileg, og afinn a mikill kafamaur a hann hl einni r of miki neri hina. sta ess a tefja verki me v a brjta ofauknu rinaniur eftir a hn uppgtvaist, steypti hann glfpltuna fyrir ara hina og hlt fram a hlaa r eim steinum sem eftir voru og lt a duga.ar var komin skringin mismuninum lofthinni milli ha.

Ef einhver hefur hyggju a hlaa sr upp hsi er rtt a hafa a huga a stoppa rttri r svo a kafinn s mikill. a er vst enn veri a grnast me hsbyggingaglei gamla mannsins t Grmsey. Auk ess gti veri a regluverki s ori rlti smmunasamara dag egar kemur a ttekt ess opinbera. Grmsey skipti etta engu mli enda hefurhsi Bsum jna eigendum snumhtt 60 r.


Hafa mlar veri fleiri?

Jarvsindamenn segja a rfajkull skjlfi sem aldrei fyrr samkvmt eirra mlum og er v spurning hva lengi jkullinn hefur veri mldur eim mli sem n er gert. Sennilega hefur mlum veri fjlga strlega eftir a hann fr a lta sr krla fyrr nokkrum rum.

a arf ekki a hafa mrg or um a hvernig nafni rfikom til, svo oft hefur eldgosinu 1362 veri ger skil, sem gjreyddi Litla-Hrai. svo a ekki su til um etta strgos, nema mjg takmarkaar samtmaheimildir annlum, telja seinna tma rannsknir a hafiori eitt mesta eldgos slandi sgulegum tma og sennilega strstaog mannskasta sprengigos fr v land byggist.

Um munmealstra gosi 1727 er meira vita um. Sama gildir um a gos og 1362, a um a eru mjg takmarkaar heimildir annlum. En um a gos er til lsing sjnarvotts upptkum og afleiingum. ar er um a ra lsingu sra Jns orlkssonar sknarprests Sandfelli.

Jn var fddur ri 1700 Kolmla vi Reyarfjr og var prestur Sandfelli rfum 1723-1732, v aeins 27 ra egar eldumbrotin uru. Hann skrifar samt ekki lsingu sna v sem gerist fyrr en um 50 rum seinna, egar hann er sknarprestur Hlmum Reyarfiri.

Sagt er var um sra Jn, "hann var mikilfengur og hraustmenni, fastlyndur og gerkur, og lt ltt hlut sinn." Fer frsgn hans hr eftir:

"ri 1727, hinn 7 gst, er var 10. sunnudagur eftir trinitatis, er gusjnusta var byrju heimakirkjunni Sandfelli og g st ar fyrir altarinu, fann g hreyfingu undir ftum mr. Gaf g henni eigi gaum fyrstu, en undir prdikun fru hrringar essar mjg vaxandi, og greip menn felmtur, en samt sgu menn, a slkt hefi ur vi bori. Gamall maur og rvasa gekk niur a lind, sem er fyrir nean binn og kraup ar kn stundarkorn, og hlgu menn a essu atferli hans. egar hann kom aftur og g spuri hann, hvers hann hefi veri a leita, svarai hann: Gti yar vel, herra prestur, a er kominn upp jareldur. sama bili var mr liti til kirkjudyranna, og sndist mr eins og rum, sem vistaddir voru, lkt og hsi herptist og beygist saman.

g rei fr kirkjunni en geri eigi anna en a hugsa um or ldungsins. egar g var fyrir nean mijan Flgujkul og var liti upp jkultindinn, virtist mr sem jkullinn hkkai og belgdist t ara stundina, en lkkai og flli saman hina. etta var ekki heldur missning, og kom a brtt ljs, hva etta boai. Morguninn eftir, mnudaginn 8. gst, fundu menn eigi aeins ta og gilega landskjlftakippi, en heyru einnig gnabresti, sem ekki voru minni en rumuhlj. essum ltum fll allt, sem lauslegt var hsum inni, og var ekki anna snna en allt mundi hrynja, bi hsin og fjllin sjlf. Hsin hrundu eigi. En a jk mjg skelfingu flksins, a enginn vissi, hvaan gnin mundi koma n hvar hn dyndi yfir. Klukkan 9 um morguninn heyrust 3 miklir brestir, sem bru af hinum; eim fylgdu nokkur vatnshlaup ea gos og var hi sasta mest, spuu au brott hestum og rum peningi, er fyrir eim uru, einu vetfangi.

ar eftir seig sjlfur jkullinn niur jafnslttu, lkt og egar brnum mlmi er hellt r deiglu. Hann var svo hr, er hann var kominn niur jafnslttuna, a yfir hann s g ekki meira af Lmagnpi en str vi fugl. A essu bnu tk vatni a fossa fram fyrir austan jklana og eyddi v litla, sem eftir var af graslendi. yngst fll mr a horfa kvenflki grtandi og ngranna mna rrota og kjarklausa. En egar g s, a vatnsfli leitai ttina til bjar mns, flutti g flk mitt og brn upp han hjalla fjallinu, sem Dalskarstorfa heitir. ar lt g reisa tjald og flytja anga alla muni kirkjunnar, matvli, ft og arar nausynjar, v a g ttist sj, a tt jkullinn brytist fram rum sta, mundi h ess standa lengst, ef gui knaist; flum vi okkur honum vald og dvldumst ar.

standi breyttist n enn vi a, a sjlfur jkullinn braustfram og brust sumir jakarnir allt sj fram, en hinir strri stu rtt vi fjallsrturnar. essu nst fylltist lofti af eldi og sku, me afltanlegum brestum og braki; var askan svo heit, a engin sst munur dags og ntur og af myrkri v, er hn olli; hi eina ljs er sst, var bjarminn af eldi eim sem upp var kominn 5 ea 6 fjallaskorum. 3 daga samfellt var rfaskn j ennan htt me eldi, vatni og skufalli. er ekki ltt a lsa essu eins og raun rttri var, v a ll jrin var svrt af vikursandi og ekki var httulaust a ganga ti sakir glandi steina, sem rigndi r loftinu, og bru v msir ftur og kollur hfinu sr til hlfar.

Hinn 11. sama mnaar tk gn a rofa til bygginni, en eldur og reykur st enn upp r jklinum. ennan dag fr g vi fjra mann til ess a lta eftir, hversu sakir stu kirkjustanum Sandfelli, sem var hinni mestu httu. etta var hin mesta httufer, v a hvergi var fari nema milli fjallsins og hins hlaupna jkuls, og var vatni svo heitt, a vi l, a hestarnir fldust. En egar vi vorum komnir svo langt, a fram r s, leit g vi. S g , hvar vatnsflaumur fossai ofan fr jklinum, og hefi hann sennilega ori bani okkar, ef vi hefum lent honum. g tk v a til brags a ra fram sbreiuna og hrpai til frunauta minna a fylgja mr hi skjtasta. Me eim htti sluppum vi og num heilu og hldnu a Sandfelli. Jrin samt tveimur hjleigum var a fullu eydd, og var ekkert eftir nema bjarhsin og smspildur af tninu. Flki var grtandi ti kirkju.

En gagnsttt v, sem allir hldu, hfu krnar Sandfelli og fleiri bjumkomistlfs af, og stu r skrandi hj ntum heystkkum. Helmingur flksins prestsetrinu hafi veri seli me 4 nlega reistum hsum. Tvr fullornar stlkur og unglingspiltur flu upp ak hsta hssins, en skjtt ar eftir hreif vatnsflaumurinn hsi, ar sem a, eftir sgn eirra, er horfu, stst ekki unga aurflsins, sem fll a v. Og mean menn su til stu essar rjr vesalings manneskjur akinu. Lk annarrar stlkunnar fannst seinna aurunum, a var brennt og lkast sem a vri soi. Var varla unnt a snerta hi skaddaa lk, svo var a meyrt ori.Allt stand sveitarinnar var hi hrmulegasta. Sauf hafi flest farist, sumt af v rak seinna fjrur riju skn fr rfum. Hey skorti handa knum, svo a ekki var unnt a setja nema fimmta hluta eirra vetur.

Eldurinn brann n aflts fjallinu fr 8. gst fram til sumarmla aprl ri eftir. Fram sumar voru steinar svo heitir, a af eim rauk, og var ekki unnt a snerta fyrstu. Sumir eirra voru fullbrenndir og ornir a kalki, arir voru svartir lit og holttir, en gegnum suma var unnt a blsa. Flestir eir hestar, sem hlaupi hafi ekki bori t sj, voru strkostlega beinbrotnir, er eir fundust. Austasti hluti Susknar skemmdist svo af vikri, a menn uru a sltra miklu af bpeningi.

sumardaginn fyrsta ri eftir, 1728, fkk g nefndarmann einn me mr til a kanna sprungurnar fjallinu; var hgt a skra um ar. g fann ar dlti af saltptri og hefi geta safna nokku af honum, ef hitinn hefi ekki veri svo mikill, a g var tregur til a haldast ar vi. einum sta var str, brunninn steinn sprungubarmi; af v a hann st tpt, hrundum vi honum niur sprunguna, en mgulegt var okkur a heyra, er hann nam vi botn. etta, sem n er sagt, er hi markverasta, sem g hef fr a skra um ennan jareld.

skal v vi btt, a hsmaur einn sagi mr, a hann hefi nokkru ur en eldurinn kom upp heyrt hlj fjallinu, sem lktust andvrpum og mli margra manna, en egar hann fr a hlusta betur, heyri hann ekkert. g tk etta til hugunar og vildi ekki reynast miur forvitinn, og g get ekki bori mti v, a g heyri hi sama. etta kva og hafa gerstvar, ar sem eldur var uppi me sama htti. annig hefur gu leitt mig gegnum eld og vatnagang, tal hpp og andstreymi allt fram til 80. virs. Hann s lofaur, prsaur og heiri hafur a eilfu."

Frsgnsra Jns orlkssonar er fengin afstjrnufrivefnum.


mbl.is Skjlftavirkni aldrei mlst meiri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nu heimar

The Kardashian

a er ekki hverjum degi sem greinaskrif hrra upp skilningsvitunum. Greinin sem um rir ereftir A. True Ott PhD sem skreytir sig me hsklagru listum fr Cedar City University, Utah 1982 og doktorsgru heimspeki fr American College, Washington DC 1994. a er me lkindum a maur sem hefur dvali ri menntastofnunum ratugi hafi heilab til a skrifa slka hugvekju.

Enda kom ljs egar ginnvar ggglaur a arna er fer gyingahatari sem logi hefur upp sig grum rtt eins og hver annar framsknarmaur auk ess a vera jernissinni me tengsl vi n-nasista og fga kristna, ofanlag djfladrkandi. etta hfu rannsknarblaamenn reyanlegrafjlmila komist snour um varandi A. True Ott og var sett upp vefsa um tmasvo flk gti varast frinn. a er v me hlfum hug sem g birti essar hugleiingar sem byggar eru hugvekju hans um nu heima og slurnar sem hylja.

Til a sj bak vi hulurnar sem leyna vitundina heimana nu er gagnlegt a hafa huga a forn hugmyndafri geri r fyrir a kvein fl stru okkar lfi. Dulspekin gerir einnig r fyrir a heimarnir sem umlykju okkur su fleirien essir rr sem kirkjan bau upp rhundru, .e.a.s. jarlfi, himnarki og helvti.

Nrtk er goafrin sem kennd er vi satr sem geri r fyrir nu heimum, hafi eigin skpunarsgu og eir sem hafa kynnt sr a sem nlega hefur leki t alheimsneti, .e. Annunaki geta fundi samsvrun Vlusp. Heimurinn virist v vinlega vera s hugmynd sem samykkt er af fjldanum hverjum tma, jafnvel tlsn s. Speki goafrinnar vri rangt a telja til trarbraga, miklu frekar vri a telja hana til hugmyndar flks um heim ess tma og lfsvihorfa sem honum tengdust.

A sumu leiti liggur a augum uppi a heimarnir sem umlykja okkur eru fleiri en vi viurkennum, etta er nokku skrt hj barnslinni ar til henni hafa veri innrtt lfsvihorf rkhyggjunnar. Flestir hangendur innrttrar rkhyggju, sem lta a uppi a eir tri trleysi, telja a strfrilegur sannleikur talnanna getur hvorki fali sr dulspeki n trarbrg. En r geta samt sem ur villt sn eftir v hvaa samhengi r eru fram settar.

A. True Ott bendir a tlurnar eru ekki margar, ea alls nu bilinu 1 9 sem arf til a f allar tkomur. Yfirleitt er talnafri kennd almenningi til reiknings ea strfri og miki notaar n tmum til a sna fram lygilega hagfri. Stundum er samsetning talnanna kennd sem brotareikningur formi okugrrraralgebru ar sem barnslin rammvillist snileka ekktra stra, en sjaldnast eru tfrar talnanna kynntir sem heilg rmfri(sacret geometry).

magical_numbers_by_bernce-d4u2vvwess virist v vera vandlega gtt a tfrar talnanna su huldir barninu egar v eru innrtt notagildi eirra, kannski er etta gert til ess heimarnir sem umlykja barnslina trufli ekki vi a a ba til ntan jflags egn. Svo markviss er 2+2=4 akademan a margt sem ur var ekkteru oria afgangsstr. annig a flest brn sem breytast rkhugsandi menntamenn, sem vilja lta taka sig alvarlega, skila auu varandi tilvist himnarkis og helvtis fyrir tr sna og von hagvxt jarlfsins.

Hva ef okkur vri innrtt tlfri tfrandi grunni?

(1 x 8) + 1= 9

(12 x 8) + 2 = 98

(123 x 8) + 3 = 987

(1234 x 8) + 4 = 9876

(12345 x 8) + 5 = 98765

(123456 x 8) + 6 = 987654

(1234567 x 8) + 7 = 9876543

(12345678 x 8) + 8 = 98765432

(123456789 x 8) + 9 = 987654321

Magna er a ekki; fullkomin speglun, As Above, So Below, tli lfsins tr hafa svipa til essa egar bi var a umreikna ess endanlega ekktu str?

a er kannski ekki undarlegt a helstu hugsuir heimsins hafi veri talnaglggir s.s. Arkmedes, Copernicus, Skrates og DaVinci. a tti a vera jafn auvelt skilja a allt fr spdmum Biblunnar til DNA stiga ntmans er byggt mynstri einfaldra talnaformla. En hva kemur a essum nu heimum vi?

hugum ef svokallair mystery schools, sklar galdra til forna, ar sem seiur samt ekkingu heilagri rmfri vsai veginn til ess sem tti a vera hverjum nytsamt, .e. uppgtvunum tilur essa heims ar sem skpun hans vri opinberu. A halda v fram a opinber menntun s til essa a rugla barnslina rminu, er auvita bara samsriskenningin. En hversvegna er svona erfitt a sj ann sannleika sem mun gera okkur frjls?

Monopolyv telur A True Ott best svara me orum sem hann eignar vini snumDon Harkins. undanfrnum rum hef g leitast vi a setja fram kenningar varandi a hvers vegna flk sr ekki sannleikann, jafnvel a fi hann veginn beint andliti. au okkar sem eiga auvelt me a sj samsri hafa rugglega tt teljandi samrur vi flk sem gremst a a deilt s stofnanir samflagsins, jafnvel a fra megi fram skjalfest rk fyrir v hvernig kerfi er markvist nota til a koma okkur nau svo hgt s a nota okkur gu hagvaxtar hinna fu. Lklegasta skringin essu er s a flk vilji hreinlega ekki sj hva er a gerast

v er oft annig fari a heimsins r brugga vondir menn, sem koma v annig fyrir a grasi er grnna hinu megin vi lkinn annig a vi skjumst eftir glysinulkt og asni sem eltir gulrt, tilhneiging er til a lta ann sem a bendir sem samsriskenninga smi. Enda ra heimsins fl launuum strfum, fjlmilum og afreyingusem eitthva kveur a. Meir a segja tmariti Forbesgreinir fr v rlega a 1% ba jarar ri yfir 50% af aui hennar, svo m tla innan vi 1% ba heimsins sji eitthva samsri vi a gegnum hulurnar.

a er ekki annig a eir sem ekki sj frelsi hverfa ofan hagvaxtar skrmsli vilji ekkert sj og haldi rabruggi vondra mannagangandi mevita. eir einfaldlega geta ekki s hva er a gerast vegna ess a trin a heimurinn s ekki anna en okkar innrtta tgfa af jarlfinu lokar sninni ara heima og svo er etta auvita lka atvinnuspursml.

consciousnessportal-640x427

Fyrsta heimur mtast af stjrnmlum og efnislegu umhverfi, a vera virkur samflaginu me v a kjsa milli vitekinna vihorfa. Skoanir taka mi af efnahagsmlum; vi vitum af uppeldinu a a a bera viringu fyrir embttismnnum, fjlmilar fara me sannleika, undirstrikaan af helstu srfringum samflagsins. Nutu prsent okkar munu lifa og deyja n ess a svo miki sem efast um essa heimsmynd.

Annar heimur, eir sem anga koma munu kanna sguna, tengslin milli einstaklingsins og stjrnvalda hennar ljsi. last skilningi v hvernig valddreifing getur stjrnskipulega fari saman vi stjrnarskrrbundnum rttindum einstaklingsins gagnvart rkisvaldinu. Nutu prsent af flki essum hpi mun lifa og deyja n ess a leita lengra rtt fyrir a gera sr grein fyrir a rkisvaldi hefur gegnum tina sfellt gengi lengra stjrnarskrrvarinn rtt einstaklingsins.

riji heimur, eir sem hinga kkja mun finna yggjandi sannanir fyrir v a aulindir heimsins, ar meal flk, er stjrna af mjg auugum ttum sem byggja gmlum aui heimsins, sem r vihalda me ntmalegri fjrkgun sem felst v a skuldsetja hagkerfi janna. Nutu prsent af flki essum hpi mun lifa og deyja n ess a sj meira.

Fjri heimur, eir sem ennan heim sj munu komast a v a a eru til leynileg samtk manna s.s. Illuminatti, frmrarar ofl. sem styjast vi forna dulspeki, tknfri og helgisii. essi samtk eru bygg upp svipaan htt og pramdiannig a upplsingarnar frast fr breium grunni upp toppinn ar sem r komast jnustu fmenns hps n ess a eir sem starfa lgri stigum hafi nokkra hugmynd um hvernig . Halda allt eins a eir starfi ggerasamtkum. Um nutu prsent flks, sem etta sr, mun ekki sj til nsta heims.

Fimmti heimur ar sem lrist a me leyndarhyggju hefur veri svo langt veg komist a tknilega er fjarhrifum, tmaflakki og heilavottiengin takmrk sett. Me v mti er hgt a stjrna hugsunum og gerum flks annig a a gegnir, lkast v og egar vi segjum brnunum a fara a sofa. Lkt og dgum syndaflsinser kvein tkni notu af randi flum til a rskast me heiminn, rtt eins og kvenir mennfari me umbo Gus.

Sjtti heimur ar sem komist er a v drekar, elur og geimverur sem vi hldum a vri skldu skrmsli barnabkmenntannaeru raunverulegrandi fl a baki leyndarhyggjunni sem uppgtvu var fjra heimi. Nutu prsent af flki eim hpi sem sr inn ennan heim mun lifa og deyja n ess ggjast ann sjunda.

Sjundi heimurer trlegur heimur heilagrar rmfri ar sem lgml alheimsins vera skilin og metekin. Frumskpunarkrafturalheimsins verur a fullu snilegur formi tlulegra "leyndardma" ar meal tilur tma og rms, hlistra heima, og agangur a eim opinberast. eir snilldarhugsuir sem komast ennan sjunda heim munu flestir lta glepjast af loforum um strfelldan au r hendi eltunnar, og annig munu yfir nutu prsent eirra sem hinga komast lifa og deyjan ess a vsa fjldanum veginn ogkynnasteim ttunda.

ttundi heimurer egar vi sjum gegnum bljuna sem kom veg fyrir a vi greindum ljs almttisins, ar upplifum vi hreinu orku sem gengur undir heitinu skilyrislaus krleikurog fyrirfinnst llu lfi jru, sem er eitt og hi sama sama hvaa formi sem er. Djpstrar aumktar er rf til ess a sj nsta heim.

Nundi heimur ar sem fullkomnunarhreinnar orku krleikanser n me v a vera eitt me almttinuog skpunar ess. Me fullkomnun essarar hreinu orku, mun krleikurinnskapa fullan skilning v a dauinn er ekki frn heldur endurlausn; lfi sjlft verur sannarlega hringferli ar sem munt munt lta heiminn n me augum saklaus barns, enn me skilningi sem a gaf og var endanlega til vi a uppgtva skilyrislausan krleikalfsins.

a kaldhnislega er a v meira sem eir upplsa semfrir eru um a sj umfram fjldann, eim mun geveikari eru eir taldir vera af fjldanum. Jafnvel svo veikir anausynlegthefur talist a loka svoleiis samsriskenningasmii inn hli, ea mehndla ann htt sem hentar tarandanum og aukenna sem vntanlega hryjuverkamenn. fyrstu tveimur heimunum lifir og hrrist yfirgnfandimeirihluti flks. Munurinn eim fyrsta og rum er meginatrium s a eir sem ekkja innvii annars heims tvega stjrnmlamnnum mevita fallbyssufur vgvllinn me v kjsa fram hreinni firringu. eir sem hafa heimstt 3 5 heim gera rkisvaldinu erfira fyrir a hygla eltunni me bendingum snum, en me v frna eir oft tengslum vi vinaflk og fjlskyldu. Verlaunin vera svo aua vera taldir ruglair af megin orra flks.

sinister-santa

Ekki urfti samt hsklagrurnar hans A. True Ott til a uppgtva etta allt saman. jsgunum slensku m vel sj a flkhafi vitneskju um hina msu heima gegnum aldirnar sem ykja kannski ekki eiga erindi vi daginn dag. rija bindi jsagna Sigfsar Sigfssonar hefur a geima lfasgur og ar m finna sguna af Steini rvangi, sem var bndi austanveru slandi skmmu eftir a kristni var metekin, og samtali sem hann var vitni a ar sem hann dormai milli svefns og vku jladag; ,,,sji samt til a elskan hvort heldur hlutum til dmis aufumeur persnum veri svo sterk a elskan til Gus tapist me llu. einu ori ef r gtu vihaldi essum tveimur grundvallarstlpum Lsfersrkis, hatri og leyfilegri elsku, mun allt anna illt leggjast til: Gu og hans ora forakt, hlni vi yfirboarana, manndrp, hrdmur og blskammir, jfnaur lygar og a g ei tali um allra handa vondar girndir. jsgum Jns rnasonar er tgfa sgunnar af Steini rvangi mun styttri, en ar segir af v egar menn frttu af vitrunum hans; Knnuust menn vi anda essa og a voru eir sem menn kalla jlasveina. Ganga eir um byggirnar og eru illir vifangs, rnsamir og hrekkjttir, einkum vi brn.

Lkt og mejlasveinana sem voru einn og tta samkvmt jvsunni, hafi goafrin sna nu heima til a skra myndina. N ngir einnheimur me einum jlasveini.

Ps. essi pistill hefur birst ur hr sunni 19. aprl 2015 og er n endurbirtur tilefni vetrar.


Hs r holu

Underground-Home-2

N dgum dugir hreint ekki a eitt a f morgunnbjarta hugmynd og hafa vilja til a hrinda henni framkvmd egar skal byggja hs. ar duga ekki einu sinni byggingarmeistarar, samt teikningum arkitekta og verkfringa, hva a lin ein ngi eins og denn.

Nei, n arf ar a auki byggingastjra sem m ekki vera sami maurinn og byggingameistarinn, ryggisfulltra, tryggingaflag og utan um allan pakkann skal haldi me gaeftirlit sem er eftirlitskylt af skounarst og allur heili pakkinn verur a hafa fengi samykki fr Mannvirkjastofnun rkisins. ar a auki verur s sem framkvmir a f ll herlegheitin samykkt sveitarflaginu ar sem hsi skal standa.

Marteinn Mosdal - hva?

Tryggvi Emilsson segir fr v, bk sinni Barttan um braui, egar hann byggi fyrir rmum 90 rum barhs yfir sig og Steinunni konu sna Glerrorpi Akureyri. En hann hafi upphafi hugsa sr a notast vi aldagamla afer Bjarts Sumarhsum.

Allt st sem fair minn hafi sagt brfi um byggingarlina og eins a a reisa mtti torfb v landi. En egar norur kom sndist mr a ekki hfi lengur a byggja barhs r torfi og grjti og eins tt flestir kofar ar kring vru torfbir og ar me hs fur mns. Fylltist g n strhug og strilti og kva a linni skyldi rsa steinhs. Engan urfti a spyrja um tlnur ea efnisval, hva tlit ess sem byggt var, allt var frjlst og v hfst g handa n tafar, keypti mr malarreku og haka og grf fyrir grunni a steinhsi, af engum lattur ea hvattur.

Ekki urfti djpt a grafa ar sem hsi var byggt hrum mel en mlin, sem g mokai upp r grunninum, var svo hrein steypuml a hn var mr gulls gildi. g leit hljum augum til rinnar sem rann arna framhj og hafi skili essa ml eftir urru fyrir nokkrum ldum svona hreina og hfilega sandborna steypuna. essi ml geri mr glatt sinni og a fu dgum umlinum gekk g ofan Eyri me aurana mna vasanum, keypti mr timbur hj Siguri Bjarnasyni og sement Grnu og flutti allt einni fer heim melinn. Eftir essa verslunarfer tti g hallaml, hamar og sg og vann eins og kraftar leyfu vi uppsltt og flekasmi. San hfst steypuvinna, g st einn a verki, blandai saman sementi og ml og vatni r Glernni og steypti. var dlti gaman a lifa egar essum fanga var n enda skein sl yfir Slutindum og fannst mr a gs viti.

g fr upp klukkan fjgur hvern dag og vann mig eins uppgefinn og ttaugaan eins og maurinn me lfkonuspkina forum, en timburstaflinn hrkk til uppslttarins og a viku liinni var g farinn a moka ml og undirba steypuvinnu, san var hrrt og steypt dag eftir dag anga til mtin stu landafull af steypu, tuttugu sentmetra ykkir veggir, a voru mrg handtk og enn fleiri svitadropar. (Tryggvi Emilsson-Barttan um braui bls 122-123)

Earth_house_interior1

tsni eins og a gti veri r steyptum torfb 21. aldarinnar

N tmum stendur ungu flki ekki til boa afer Tryggva ef a vill koma sr upp hsi, til ess hefur veri s me reglum reglur ofan svo aurarnir rati rtta vasa.

a er v spurning hvort reglugerirnar ni yfir holur vi r sem gmlu torfbirnirvoru. annig hs hafi Tryggvi fyrst hugsa sr a komast vi Glerna denn, en htti vi egar hann s a hann gti byggt sitt hs eins og honum knaist. a m segjaa steypa og hola geti sameina helstu eiginleika sem hs arf a hafa. etta megi jafnvel gera fyrir lti f, mean reglugerin geri lti fyrir hs en kosti miki f.

eart-house plan

Grunnmynd afltillisteinsteyptri einstaklings torfholu

Videoi hr fyrir nean er um mann sem lt vera af v a koma sr upp holu. a tti a vera lti ml ef land er til staar og verur ekki s a reglugerir og anna opinbert utanumhald urfi a koma til svo lengi sem holan er ekki fjrmgnu me lnsf n tengd opinberri stjrnsslu. etta tti hver sem er a geta gert garinum hj sr.


Aumasti prestur slandi

etta sagibiskup um sra Jn, og lt hann einnig hafa a eftir sr a ekki gti hann mynda sr a til vri veslli og ftkari prestur verldinni. brfi biskups kemur fram a sra Jn hafi flosna upp, flakka um verganginn, en brn og kona gengi betlandi b af b. Sra Jn tapai oftar en einu sinni aleigunni, meir a seigja snginni sinni. En hann tapaialdrei fjlskyldunni.

Einu sinni var a svo a ttfri ttu mikil aluvsindi. Eftir a slendingabk var llum agengileg hefur fari minna fyrir essum frum enda getur hver sem er flett sjlfum sr upp einrmi og komist a v til hvaa hfingja rtur liggja. svo gagnagrunnur slendingabkar s ekki tmandi og stundumtnist rurinn er hpi a hgt s a bta vi vitneskju me frekari eftirgrennslan.

Fyrir rmum 30 rum san var g heilan vetur hj afa mnum og nafna. sndi hann mr ttartlu sna sem honum hafi nlega veri fr og tti okkur etta athyglisvert plagg. a sem mr fannst merkilegast essari ttartlu var hva miki af Jnum var tt afa mns, ekki ng me a hann hafi veri Jnsson ht mir hans Jnbjrg Jnsdttir. ttleggur Jnbjargar fr fljtlega t um van vll eintmum Jnum v a var ekki ng me eir vru mann fram af manni heldur voru systkinahpar stundum me tveimur og a mig minnir remur Jnum, ef einhver Jninn hafi falli fr sku. a var samt svo me Jn fur Magnsar afa a hann var Sigvaldason og san var hfilega miki af Jnum eim legg, annig a halda m ri langt aftur aldir.

ennan vetur stum vi nafnarnir vi eldhsbori, sem Jn Sigvaldasonhafi sma, kvld eftir kvld og rddum horfna t og sagi hann mr oft hva a hefi veri bagalegt hva hann hefi haft ltinn huga ttum snum yngri rum v egar hann mundi fyrst eftir sr hefu gmlu konurnar haft a alveg hreinu hver var hvaa Jn.

jsgurnar hans Sigfsar Sigfssonar voru svo eitt hugamli sem kom til umru vi eldhsbori, svona nokkurn veginn um lei og g las r. ar mtti finna mikla jasagnapersnu sem var Jnsdttir r ttartlunni, sem ekki verur ger skil a essu sinni. En einn var s Jn sem vi afi minn stoppuum srstaklega vi, hann var Brynjlfsson, s sem Hannes biskup Finnssonkallai aumasta prest slandi. N dgum er v sem nst hgt er a kalla fram hvaa Jn sem er r fortinni alheimsnetinu, svo ekki s tala um sra Jn, ar sem m nnast f visguna alla.

egar forvitnast er um sra Jn Brynjlfsson kemur ljs a hann var ekki eins aumur og or biskups gefa til kinna, ef mia er vi runarkenninguna, v hann mun n vera einn af helstu ttferum austfiringa. svo 225 r su milli mn og sra Jns, er tiltlulega fljtlegt a fletta honum upp netinu annig a heillegt vigrip fist og ekki er verra a frimaurinn rmann Halldrsson hafi gefi t bkina Mvabrk fyrir daga netsins ar sem hann hefur teki saman efni vikomandi vi Jns Brynjlfssonar.

a er yfirleitt meira vita um presta en aluflk fyrr t, af eirri einfldu stu a eir urftu a fylla t kirkjubkur og skrifuu talsvert um sjlfa sig v mlavafstri sem brflega fr milli eirra og yfirvalda. etta efni skkti rmann Halldrsson sr ellinni og sagist hafa gert a a.m.k. tveimur orskum. Sra Jn Brynjlfsson og kona hans Ingibjrg Sigurardttir, eru einhverjir mestu ttarforeldrar Austurlandi. nnur er s a vi hans er sguleg, v a lklega er um a ra takanlegustu ftkrasgu nokkurs manns prestasttt. Eins sver rmann ekki fyrir, a hugi hans essum rsnauu presthjnum hafi me a a gera a hann tt til eirra a rekja.

slendingabk hefur etta vigripa geyma; Jn Brynjlfsson Fddur um 1735, ltinn Ormsstum Eiaskn, S-Ml. 15. febrar 1800. Djkn Skriuklaustri 1758-1760. Prestur Hjaltasta tmannasveit 1760-68, Skeggjastum Langanesstrnd 1768-76, mun hafa flosna upp aan 1775. Kom brnum snum og konu sinni fyrir Austurlandi en fr sjlfur suur land strax. jnai Landingum veturinn 1776-77 og settur prestur Holtaingum Landsveit mestallt ri 1779. Fkk Fjararskn Mjafiri, S-Ml. 1780 og var ar Firi 1780-83, kom anga sunnan r Holtum Rang. Var Hesteyri Mjafiri 1783-84 og Krossi Mjafiri 1784-85 er hann fr a Eium. Prestur Eium Eiaingh fr 1785 til dnardags 1800.

Kona hans var Ingibjrg Sigurardttir fdd Eyvindarmla Fljtshl 1744, ltin Dlum Hjaltastaaingh 4. september 1834. Prestfr Eium. Vinnukona Krossavk, Refsstaarskn, Ml. 1801. Barnfstra Hofi, Hofsskn Vopnafiri, N-Ml. 1816. Fair Jns var kallaur Brynjlfur allstaarMarksson ea Tuttugubla Brynki.

Eiavinir hafa teki etta saman vefinn sinn um Jn Brynjlfsson (1735-1800) var prestur Eium 1785. Kona hana var Ingibjrg, systurdttir Hans Wium(Bel). Jn var Sunnlendingur, og hafi gegnt prestjnustu msum stum, m.a. Austurlandi, en hafi lengst af bi vi sra ftkt og meg, svo mjg a Hannes biskup kallar hann aumasta prest slandi brfi 1792, enda hafi hann oftar en einu sinni komist vonarvl. Hans Wiumaumkar sig yfir ennan, tengdamann sinn, og byggir honum Eia 1785, og ar kallast hann bndi nstu rin.

Nokkru ur en Hans lst (1788) hafi hann selt ri rnasyni mgi snum Eiastl. Flutti rur Eia 1789 og hrkklaist sra Jn Gilsrteig og san Ormsstai, sem voru eyi, bj ar til viloka ri 1800, og virist hafa bnast smilega. au hjn ttu fjlda barna; af eim komust 10 legg og 9 eignuust afkomendur. Er mikill ttbogi af eim kominn. ar meal eru nokkrir helstu frimenn og rithfundar Austurlands, svo sem Jn Sigursson Njarvk, Halldr Ptursson fr Geirastum, Sigurur skar Plsson og rmann Halldrsson, en hann ritai tt um forfur sinn og birti bk sinni Mvabrk (1992).

a m kannski segja a litlu vri vi etta a bta ef ekki kmi til Mvabrk rmanns Halldrssonar. En ar kemur fram rtt eins og hj Eiavinum a Ingibjrg Sigurardttir kona Jns var dttir Belar, dttur Jens Wiumsslumanns, sem var systir HansWiumsslumanns Skriuklaustri Fljtsdal. Jn var sunnlenskura tt og ekki gott a sj hvort hann var fddur Rangrvalla ea rnessslu v eins og kemur fram viurnefnum fur hans, tuttugubla Brynka ea Brynjlfur allstaar, bj hann va.

a er Skriuklaustri undir verndarvng Hans Wium sslumanns sem Jn Brynjlfsson hefur sinn starfsferil, sem djkni v svo a hann hafi veri bin lra til prests hafi hann ekki aldur til vgslu. Ingibjrg sem tti eftir a vera kona hans er fdd Suurlandi en hefur sennilega alist upp Austurlandi og au kynnst ar. Sigurur fair hennar var sunnlenskur og hafi hann fari me klausturumbo Suurlandi, en drukknai Lagarfljti og hefur sennilegast bi Surtsstum Jkulsrhl v Bel kona hans var yfirleitt kennd vi Surtsstai.

Jn hafi tskrifast fr Sklholtsskla 1755 og var djkni Skriuklaustri 1758-1760, egar hann vgist Sklholti sem prestur Hjaltasta. Eldklerkurinn Jn Steingrmsson var vgslubrir hans og ttu mestu harindi slandssgunnar eftir a marka lf eirra beggja. Jn og Ingibjrg giftast 1765 en ri ur fist elsta barn eirra. Ingibjrg hefur sennilega talist vera a sem kalla var ttgfug manneskja v hn var af Wiumtt sem stri sig af tengslum vi dnsku konungsfjlskylduna. Afi hennar Jens Wiumvar danskur og hafi komi til slands sem undirkaupmaur vi Reyarfjr og var sar sslumaur Mlaingi me asetur Skriuklaustri.

au Ingibjrg og Jn eru Hjaltasta til rsins 1769 og hfu au eignast rj brn, au Sigurveigu, Elsabetu og Brynjlf. taka au sig upp og flytjast Skeggjastai Langanesstrnd, ekki er vita hva var til ess. ar er Jn prestur til 1775 en flosnar hann upp. a a flosna upp ir essum tma a vera matarlaus, heylaus og jafnvel eldiviarlaus. hfu bst vi barnahpinnSigurur, Bel, Nels og Kristn. bkinni rferi slandi sund r, eftir orvald Thoroddsen, segir a 1774 hafi strharindi veri Mlasslum og flk di r hungri, 60 manns Norur-Mlasslu og presturinn Skeggjastum flosna upp og yfirgefi braui.

Til eru heimildir um hvernig brotthvarfi sra Jns var htta, m.a. vegna ess a hann var sakaur um a hafa selt pott sem hann hafi vesett. Biskup segir brfi vegna ess mls a ekki s rtt a sakfella Jn vegna pottslunnar ar sem hann hefi selt hann ney og kaupandanum hafi veri fullkunnugt um vebndinsem pottinum hvldu. Eins kemur fram ferabk Olaviusar, sem kemur Skeggjastai nokkrum rum eftir brottfr Jns, a Skeggjastair su eitt llegasta brau llu landinu.

Sagt er slendingabk a Jn hafi komi fjlskyldunnifyrir bjum Hrai eftir brottfrina fr Skeggjastumog sjlfur fari suur land og haldi ar til nstu rin. rmann Halldrsson telur a fjlskyldan hafi veri me honum Suurlandi ann tma, nema Sigurur sem hafi veri hj Bel mmu sinni Surtsstum. a merkir hann m.a. v a lafur sonur eirra hjna fist fyrir sunnan og sennilega Gurn. Eins a a Bel dttir eirra giftist og stafestist sar Suurlandi. Bendir a til ess a annahvort hafi hn tt ar tengingu fr skurum ea ori ar eftir egar fjlskyldan flutti aftur austur.

rin 1776-1780 Suurlandi voru Jni erfi en ar er hann sagur hafa jna Land- og Holtaingum tmabundi og afleysingu, ess milli er hann talin hafa hokra ea jafnvel veri vergangi vi a framfleytasr og snum. a biskup hafi veri honum innanhandar me hlaupaverkefni hafi hest og klleysi stundum komi veg fyrir a hann gti ntt sr a. Jn hafi haft von um a komast a sem prestur Einholti Mrum Hornafiri egar hann fr fr Skeggjastum, en af v var ekki.

a var ekki fyrr en 1780 a Jn var aftur settur sem sknarprestur og Firi Mjafir, en ar var bndakirkja annig a jrin var ll bndaeign en kirkjan hafi hana hlfa fyrir prestinn. egar Jn kom me fjlskylduna Mjafjr var fyrrverandi prestfr Firi, anniga fjlskylda Jns hafi ekki nnur hs a venda en kirkjuna fyrst um sinn. Skmmu eftir a au komu Fjr keypti Hermann Jnsson Fjr af gmlu prestfrnni,sem var tengdamur hans, og flutti r Sandvk Mjafjr. Samdist eim sra Jni um a Hermann hefi Fjr allangegn v a hann greiddi kvena upph til Jns fyrir a lta eftir afnot af kirkjuhluta jararinnar.

Jn flutti sig san t Hesteyri ar sem kirkjan hafi tk henni hlfri og var ar me ltilshttar bskap auk ess a drgjapreststekjur snar me smi. Hermann greiddi honum ekki alla umsmdu upph fyrir a vkja af Firi, taldi a eiga a ganga upp viger kirkjunni, sem hefi lti sj Jns t Firi. Fjlskyldan flytur san t Kross sem er yst Mjafiri og hefur veri lng lei fyrir sra Jn a fara til a messa Fjararkirkju inn fjararbotni. a virist vera a Hermann hafi fengi Mjfiringa sveif me sr a hrekja Jn og fjlskyldu r Mjafiri.

Hausti 1784 kom Hermann a Krossi, ar sem sra Jn var . Sagi hann vi konu prestsins a hann tlai a lta taka brnin fr eim og flytja au upp Hra, en hn spuri hvort honum tti a tiltkilegt, ar sem au lgju rmunum kllaus og grindhoru, en sagi Hermann a fyrst hn vildi ekki ganga a essu, geti hn hkt yfir eim og naga um holdlausarhnturnar eim, en hn svarai , a hann talai sem rlmenni eins og hann vri maur til. En daginn eftir hreppamti har bannai Hermann llum sknarmnnum og lagi reii sna, ef nokkur dirfist a rtta brnum sra Jns hjlparhnd ea honum sjlfum. Hlst Jn vi Krossi anga til um mijan vetur 1785, a heimili leystist upp. Voru Mjfiringar tregir a hjlpa honum vegna banns Hermanns, en geru a sumir. (Hannes orsteinsson, jskjalavrur-Prestasgur.)

au voru tv str fllin sem dundu sra Jni og fjlskyldu Mjafiri. Anna var koma Hermanns Fjr og hin voru muharindin sem gengu yfir landi 1783-1785. Sumari 1784 reikuu um sveitir landsins uppflosna flk mttvana af hor og hungri. v auk eiturmunnar hafi veturinn undan veri hemju harur, firi hafi lagt t til ystu annesjaog va ni frosti htt metra ofan jru. Hrmungarnarlku bsmalann jafnvel enn verr en mannflki, sem strfll r hor og hungri.

ann 10. jn sumari 1784 skrifai, Jn Sveinsson sslumaur S.Mla sslu, sem hafi asetur Eskifiri, brf sem fr me vorskipinu fr Djpavogi til Kaupmannhafnar ar sem m.a. mtti lesa etta; ... Engin ingh allri sslunni virist svo vel sett, a hungursney veri ar umflin jafnvel n sumar. flestum sknum eru fleiri ea frri mist flnir af jrum ea fallnir r sulti,,, vera v allir a deyja n undantekningar, slir sem ftkir. Nema yar Konunglega Htign allra mildilegast af landsfurlegri umhyggju lta vildi n til essara yar rautpndu ftku undirsta .... a var vi essar astur sem Hermann Firi tti samtali vi prestfrna Krossi.

a fr svo a sra Jn hrkklaist r Mjafiri, en fram vor dvelur hann samt Firi undir verndarvng Hermanns, eftir a fjlskylda hans hafi veri leyst upp og send burt r firinum. Hermann hafi af manngsku teki a sr framfrslu prestsins gegn 16 rkisdala megjf, sem ekki kemur fram hver tti a greia. egar Jn yfirgefur Mjafjr hirir Hermann af honum smaverkfrin og sngina upp skuld. Innheimtuagerir Hermanns hendur Jni stu lengiyfir. Rmum sex rum seinna, ri 1791, krir Hermann hann fyrir kirkjustjrnarri, stiftamtmanniog biskupi, a v ervirist vegna vangoldins uppihalds og skuldar vi kirkjuna Firi. eru Jn og fjlskylda bina ba bi Eium, Gilsrteigi og komin Ormsstai.

Eiavinir segja hr a ofan,a svo virist sem Jni hafi bnast smilega sustu rin Ormsstum. a svo a brinn hafi veri eyi rin undanog jafnvel talin barhfur egar fjlskyldan kom Ormsstai. lyktanir um gan bskap telur rmann Halldrsson vera dregnar af gerabk hreppstjra Eiahrepps um tundarskrslu. ar koma fram gjld fr Ormsstum og a eitt ri hafi einungis tveir bir hreppnumverihrri gjaldendur. En ber til ess a lta a brn hjnanna voru uppkominn og eir Brynjlfur og Nelsvinnumenn heima Ormsstum.

Sra Jn jnai Eium 15 r eftir a hann kom upp Hra r Mjafiri, en hafi stt um lausn snemma rs 1800, stiftamtmaursynjaihonum vistulaustum lausnina fyrr en fardgum 1801. a brf barst Jni aldrei v egar brfi kom Ormsstai " hafi sra Jn fengi lausn fyrir fullt og allt eftir armusamt lf og takanlega vihagi". Ingibjrg tti langt lf fyrir hndum ar sem ekki er alltaf kunnugt um hvar hn dvaldi, en hn lst 91 rs a aldri Dlum Hjaltastaingh hj lafi syni snum.

Brn eirra hjna eru talin hafa ori alls 13 og 10 eirra komust til fullorinsra, Sigurveig eirra elst fdd Hjaltasta og Magns eirra yngstur fddur Mjafiri. Er ekki varlegt a tla a einhver barnanna riggja sem ekki komust til fullorins ra, hafi lti lfi muharindunum. Um au er lti vita anna en a ein stlka mun hafa heiti Bolette. slenskum viskrm segir: Mikill kynblkur er af sra Jn Brynjlfssyni og Ingibjrgu Sigurardttir, margt myndarflk. ttum Austfiringa segir: Margt var efnalti af afkvmi hans, en margt vel greint og gsemdarflk og rvant.

N egar g hef raki slendingabk ttartlu til "aumasta prests slandi" og rifja upp a sem vi afi minn rddum vi eldhsbor Jns Sigvaldasonar um ri, hef g m.a. komist a v a Jn Sigvaldason fair afa mns tti bir ttir a rekja til sra Jns og Ingibjargar. Mir hans Gurn Jnstttir var komin af Nels sem var bndi Hrollaugsstum Hjaltastaaingh. Og fair hans Sigvaldi Einarsson var komin af Sigurveigu elsta barns eirra presthjnanna, hn var hsfreyja Jrvk Hjaltastaaingh. au Gurn og Sigvaldi voru remenningar.

a er ekki laust vi a g finni fyrir stolti yfir v a eiga ttir a rekja til svorautseigra og samheldinna hjna, sem ltu ekki erfileika sundra fjlskyldunni. Eins fyrrverag mig ekki fyrir a a eiga jafnlangt genin a skja til annars austfirsks ttarhfingja, sem var Hermann Jnsson Firi. En um Hermanner sagt slendingabk; Hr vexti og smilega gildur. "Heldur tti hann eigingjarn en ekki nskur, rrkur og gengur nokku". Og slenskum viskrm: "Var hrashfingi sveit sinni, augaist mjg a jrum og lausaf, bmaur gur og mikill atorkumaur til sjsknar, rausnsamur og strgjfull vi ftklinga". etta flk var fyrir eirri gfu a leiir lgu saman Mjafiri, egar yfir gengu mestu hrmunga r slandssgunnar.

Ps. Ofanritabirti g hr sunnu 14. aprl 2017. Via vri litlu a bta ef ekki kmu til jsgur Sigfsar Sigfssonar. ar segir VIII bindi, tti um Hermanni Jnsson Firi, af viskiptum eirra Hermanns og presthjnanna Mjafiri. Flest er a me bl jsgunnar. En a auki er haft eftir r rbk Esplnum sra Jn Brynjlfsson: "Hann hafi ola hrakningar fyrri af Hermanni Jnssyni Firi Mjafiri er ar var hreppstjri og brokkur mikill." Mlaferli mynduust milli prests og Hermanns af urgreindum skum og fleirum.

Sigfs Sigfsson segir san af fer sem Hermann fr gangandi upp Hra um vetrartma.

ar me iraist hann breytni sinnar vi Jn prest og Ingibjrgu og vildi n sttum af eim. Vkur n sgu upp a Eium. a var einn dag a prestur kom t og s mann koma lengdar. Hann gengur inn og segir vi Ingibjrgu: -"N kemur Hermann hrna a framan, g ekki hann af blu hosunum hans. Mun hann n vilja n sttum ef mig grunar rtt. Helduru a getir fyrirgefi honum?" -"Nei", segir hn, "a er alveg mgulegt a fyrirgefa honum, ef g gti skyldi g gera a." -"Gu styrki ig, barn". Segir prestur; "g fyrirgef honum af hjarta" segir hann og gengur kirkju. ttist hn vita a hann bast fyrir. En svo undarlega br vi a egar Hermann kom var henni runnin ll reii vi hann og akkai hn bn prests a san. Eftir a rippai Hermann sakir eirra og ba aumjklega ess a au sttust vi sig. Gekk a fyrir sr auveldlega. bar Hermann fram strgjafir er hann skenkti eim. Fr allt vel me eim og skildust au vinir og hldu a vel.


Penigana ea lfi

Var vinsll frasi bfaleiknum denn. Auvita vildi maur halda lfi, og ef maur afhentiekki peningana var maur r leik hvort e var. Stundum var formli frasans "upp me hendur niur me brkur" og svo "peningana ea lfi". vandaist mli vsjlfsviringin leyfi ekki a maur tki nirum sig ur en maur afhenti peningana fyrir a eitt a f a halda lfi ykjustuleik. a m segja a frasinn hafi me eim formla veri svipuu kalberi fyrir heilabi og spurningin um a hva vri lkt me krkdl.

En egar til alvru lfsins kemur, hvort verur fyrir valinu peningarnir ea lfi? Svari vill oft vera nokku sni, en tti auvita a vera ni. Rtt eins og maur vildi ekki rfa niur um sig brkurnar ykjustuleik. a er bara ninu sem maur hefur lfi og ef maur tlar a geyma sjlfsviringunaanga til morgunn gti maur allt eins hafa tapa bi lfinu og peningunum egar s dagurbirtist, me allt nirum sig.

Hva ef maur bara rfur niur um sig brkurnar og afhendir peningana? a er n reyndar einmitt a semmargir gera me v a vanda t.d. val menntun burt s fr hvar hugamli liggur. Telja sig gera a skiptum fyrir fjrhagslegt ryggi framtinni, hyggjulaust vikvld og allan ann pakka. Eru jafnvel vilngum harahlaupum eftir framtar gulrtinni. Koma sr upp bkhaldslegu talnaverki banka til sari nota, ea a sem ekki er sur ma koma upp kretid bkhaldi sem kemur peningum framtarlg.

a s erfitt a skulda peninga hafa margir bent aa s enn erfiar a eiga . Heimsspekingurinn Gunnar Dal sagi vitalsbk a hann ekkti engan sem tti peninga. Hann ekkti einungis rfa menn sem ttu einhverjar milljnir um stund, yfirleitt fri a svo a egar r stoppuu vi hj einhverjum ttu milljnirnar manninn. Dmi vru um a svo rammt kvi a eignarhaldinu, eftir v sem vina lii, a flk sem tali var forrktdr hungriaf v a a hlt a a gtieignast rltimeiri pening rtt ur en a lenti grfina.

Einn nefndur nafni minn, sem var bndi upp sveit, var talinn eiga aura. egar hann fkk slumann landbnaarvla heimskn hafi hann unni hrum hndum langa vi og vildi slumaurinn ltta honum erfii ellinni me v a selja honum sktadreifara. Nafni taldi a s fjrfesting borgai sig ekki r v sem komi vri. Slumaurinn benti honum gfslega a ekki fri hann me peningana me sr yfir um, "og hva sktadreifarann"ansai gamli maurinn.

a er v spurning hvort a formlinn upp me hendur niur me brkurauveldar ekki kvaranatkuna um peningana ea lfi egar ll kurl koma til grafar. Og varandi a, hva s lkt me krkdl erfrilega svari, a hann getur hvorki hjla.


Fjrborgir

Fjrborg

a er oft svo a landslaginu mefram veginum leynastmannvirki sem eftirtektin missir af, og svoteki s eftir eim veit maurekki hverrar gerar au eru og telur etta stundum fljtu bragi vera nttrusm ea jafnvel eitthva dularfyllra.

annig var v eitt sinn htta egar g var fer skammt austan vi Lnd vi Stvarfjr; veursntt myrkri, regni og roki. Skyndilegakeyri g inn heim annars tma, milli hlainna grjtgara og torfveggja. g hafi fari arna um oft san, tkst mr ekki a stasetja hvar essi mannvirki hefuveri fyrr en nlega.

a gerist egar g frtti hvar Bjarstair hefu veri. En fram a v hafi skringin essari sn minni, veursnttina fyrir meira en 30 rum san, veri fyrir mr nnast yfirnttruleg. En etta helgaist af v a vegager st yfir, egar g var arna fer og hafi vegsti jvegarins veri frt annig a a liggur genum hlai Bjarstum sem lngu voru komnir eyi. Nst egar g fr essa lei var bi a jafna vi jru eim ummerkjunumum Bjarstai, sem voru enn vi vegkantana mean vegagerin st yfir.

IMG_2393

v er ekki annig fari me fjrborgina a si Breidal, en hn stendur vegkantinum jvegi eitt og er greinileg sem hringur landslaginu. Samt var a ekki fyrr en nlega sem g s hana, svo a g hafi keyrt fram hj henni fleiri hundru sinnum. a var frsgn bk sem fkk mig til a finna a t hvar fjrborginer og egar g fann hana undraist g sjnleysi mitt fram a eirri stundu.

bkinni um Kntsbyl sem geisai7.janar 1886, og Halldr Plsson skri frsagnir af, er rstutt lsing hf eftir Siguri Jnssyni um a hvernig fjrborgin si Breidal var notu. "Fair minn Jn Einarsson tti lka heima si, egar etta skei, og var a gta fullorna fjrins, sem var ti me sjnum, um klukkustundar gangs fr bnum. Fair minn hafi veri me allt f utan vi sta ann er Kleifarrtt heitir. a er ekki fjrrtt heldur klettahlein, er nr langt til fr fjalli niur a sj. Hann kom fnu gott skjl utan vi Kleifarrtt niur vi sjinn og st yfir v til kvlds og a lengi ntur, a hann treysti v, a a fri ekki r essum sta, mean bylnum sti. yfirgaf hann a og hlt ttina heim til fjrborgarinnar er var hf stuttu innar en Kleifarrttin er. Fjrborgin var nturstaur sfjrins framan af vetri, mean svo hagltt var, a fullornu f var ekki gefi hey. ar var meira skjl en hj fnu ar ti vi Kleifarrtt."

IMG_0435

nnur fjrborg sem er miki mannvirki er Skgum Mjafiri og ar httar annig til a beygja hefur veri ger jveginn annig a keyra arf v sem nst hlfhring kringum hana. a er v erfitt a lta r manngeru grjthleslurfara fram hj athyglinni. Fjrborgin Mjafiri er jminjaskr, eftir a hafa veri friu t Kristjns Eldjrns.

Fjrborgir eru va slandi eru r helst sagar Suur- og Austurlandi. vefnumferlir.is hefur fjrborgum grenndvi hfuborgarsvi veri ger g skil, eins ergreinBirnu Lrusdttir rbk fornleifaflagsins 2010, heill hafsjr af frleik um essar steinahrgur.

ri 1778 kom t slandi rit, eftir Magns Ketilson, um fjrborgir og gagnsemi eirra. essu riti vardreift um landi bndum til halds og trausts vi ger slkra mannvirkja, en au taldi Magns a kmu a gu gagni. Hannsagivera mun fjrborg og fjrbyrgi, samkvmt skilgreiningu Magnsar gti mrg borgin flokkast sem byrgi. Sama hvort var voru bar byggingarnar notaar til a veita saukindinni skjl. Tali var a Austurlandi einu vru til eiginlegar fjrborgir samkvmt skilgreininguMagnsar, og arhlt hann a ekkingar mtti afla um byggingu eirra.

Fjrborg a hafa veri hringlaga grjthlesla, samkvmt riti Magnsar, sem mjkkai egar ofar dr og myndai ak toppinn, esslags bygging var v nokkurskonar fjrhs. Fjrbyrgi var aftur mti hlainn hringur r grjti og torfi sem hafi lrttan mannhar han vegg r grjti a innanveru, en var tyrfur a utan me aflandi halla og me lgri lrttri torf hleslu ofan veggnum, etta lag geri a a verkum a egar skf snj lyftist skafrenningurinn yfir byrgi og ffennti ekki, auk ess a hafa fullkomi skjl. Bi byrginog borgirnar hfu hur sem var stasett ar sem minnst var veurs.

egar Daniel Bruun feraist um landi runum 1890-1910 vi a skoa og skrsetja slenskt jlf og mannvirki, tk hann eftir essum hringlaga borgum. Hann tk fjrborgir Reykjanesskaga til srstakrar athugunnar, sem voru bi hlanar opnar, ea saman toppinn. Bruun taldi a rtur essa byggingarlags mtti rekja til Hjaltlandseyja ea rlands.

IMG_2122

Sumari 2017 var g fer Freyjum, nnar tilteki Sandey. b eirri eyju, sem heitir Hsavk rak g strax augun grjthrgldsem mr tti lklegt a vru fjrborgir. egar g fr a essum hrgum kom ljs a svo var og a sem meira er a arna eru r fullri notkun, a jarmai innan r einni borginni. Hsavk er miki af fornum steinbyggingum og hef g einhversstaar s a s hsager eigi a sanna keltnesk hrif Freyjum fyrir tma vkinga.

Hva telst til fjrborga er oftast skilgreint sem svo a um s a ra loka mannvirki, jafnvel me aki, sem s einungisbyggt rgrjti, ekkert timbur n annanota burarvirki ea ak, nema torf. Orabk Mls og menningar hefuressaskringu orinu fjrborg; grjtbyrgi fyrir f t vavangi, veggirnir ltnir dragast saman a ofan, ea reft yfir, me engri jtu.Sumir hafa vilja meina a margar hringlagaborgir, sem teljast til fjrborga, hafi upphaflega ekki veri byggar sem slkar,heldur dmhringir, virki ea nokkurskonar helgistair,jafnvel komnir r keltneskum si. Sar hafi a komi til a essi mannvirkivoru notu sem skjl fyrir sauf.

IMG_0836

bnum Bragavllum Hamarsfiri eru miklar og listilega vel gerar grjthleslur tninu. Ef ekki vri eins stutt san og raun ber vitni a r voru hlanar, mynduessar hleslur vekja spurningar sem erfitt vri a svara,vru sennilega dularfull rgta. En hausti 1906 komu skriur miklum rigningum r giljum ofan vi tni og runnu trlega langar leiir v sem nst jafnslttu.

egar Bragavalla menn hreinsuu aurinn og grjti r tninu, hlu tveir daufdumbir brur grjtinu upp tvfaldan vegg, til a setja aurinn og smrri steina milli, svo skrian tki sem minnst plss tninu. essi hlesla er miki augnayndi og ef menn vissu ekki tilur essa mannvirkis er nsta vst a a tti dularfyllra en svo a ar hefi tilgangurinn einungis veri ahreinsa grjti r tninu.

IMG_2481

a er ftt sem minnir lengur Bjarstai, ar sem jvegur eitt liggur n um hlai, anna en tftarbrot stangli, og svo grjtgarurinn ofan vi tn

IMG_4160

Fjrborgin a Skgum Mjafiri er farin a lta sj, rtt fyrir a vera jminjaskr. sumarfrtti g a fengist hefi fjrveiting til lagfringa

IMG_2038

Fjrborgayrping Sandey Freyjum, ar er eim haldi vi enda enn fullri notkun

IMG_2060

Freysk fjrborg Hsavk

IMG_0838

Meira ern 100 rum seinnaber steinhleslan tninu Bragavllum daufdumbumbrrum veglegt vitni, sem listilega vel gerur minnisvari um aurskriu


Myrkri ljsinu

dageru jafndgur a hausti. Nsta rsfjrunginn mun v dimma me hverjum deginum. svo slkkt yri ru hverju ljsi slandi mun birtan fr eim sem eftir loga samt sem ur nga til ess a flestir sjubetur myrkrinu, eftir en ur. Er a v ekki undarlegt hvernig rndr raflsing er notu til a ba til myrkur?

N mun sjlfsag einhver hugsa sem svo a etta s n meira endemis bulli, suhfundur hljti a vera eitthva ruglaur. A srviska sem setur sig mti raflsingunni skammdeginu s undarleg bilun. En stareyndin er engua sur s, a egar raflsing er orin eins fyrirferamikil og raun ber vitni getur hn ori til a framleia rndrt myrkur sem kemur veg fyrir a umhverfi sjist. Eins og dminsanna.

Undanfarin r hef g tami mr a ganga ea hjla til og fr vinnu, allan rsins hring. etta geri g ekki af srviskunni einni saman, heldur lka samkvmt lknisri. Eftir v sem srfringar segja er essi afer nausynleg til ess a gfi ngjanlegtsrefni. a vst a vera betra a vera passlega mur og gapa t lofti. a sleppur vst ekki lengur, eins og yngri rum, a draga djpt andann um lei og maur fkk sr smk.

essum eyimerkurgngum mnum, dimmum morgnum, hef g oft teki eftir v a ljsi myrkvar umhverfi, nema a sem er rtt fyrir framan trnar. leiinni er sm spotti sem hrifa rafljsannagtir minna. Einmitt ar s g best fr mr, en ekki bara svartan vegg egar ljsinu sleppir. Mr hefur meir a segja stundum snstgrilla hulduverur munum lengrafr vegkantinum.

Reyndar var g bin a taka eftir v ur, egar g var tlagi Noregi, araflsingin br til myrkur og kemur veg fyrir aflest sjist anna en leiin inn nstu sjoppu. Best tk g eftir essu, egar g af tmri heimr kkti vefmyndavlar yr.no, vi a taka veri morgnana mnum heima slum. Vegna tmamismunar voru veurathuganir mnar morgnanna Noregi seinni hluta ntur slandi, og v s g hvers kynsvar.

131012_1134238_1

essar myndir sna vel hversu myrkvandi raflsinggetur veri tunglskins bjartri nttu. Bar eru r fr v fimm mntur fimm ann 28.11.2012.a eru einungisrfir klmetrar milli Fjararheiar, ar sem engin raflsing er, og fllstragatna Seyisfiri. Skr raflsing hefur svipu hrif sjaldur augna og ljsop myndavla

lfar virast t.d., rtt eins og sjnin, hverfa vi raflsingu. Gott ef vitifer ekki lka s eitthva a marka kostnainn, sem upplst var vikunni a sjlftkulii vi Austurvll hafi stofnai til, egar a tlai a lsa upp dagsbirtuna um hsumar, svo jingreindi betur merkisbera fullveldisins. essu ljsasjivar vst kveikt eftir a lii hafi girt sig af ti mum fyrr um aftkusta jarinnar. J, eir eru ornir fir stairnir sem er lausir vi ljsi og alls ekki allir sem ola dagsbirtuna.

etta er eina skipti sem g hef vita til a hgt vri a upplsa lfa me rafmagni, en a a skyldigerast egar reynt var a yfirgnfa dagsljsi um hbjartan dag gat nttrulega ekki nokkrum heilvita manni dotti hug fyrirfram. a vri vel ess viri a nta essi rndruuppgtvun og halda vi giringunni utan um fullveldis lfana svo hafa megi til snis fyrir trista arna lengst t mumsamt norurljsunum. En yrftilka a bta stlum og kmrum vi kostnainn.

dimmri nttu s.l. vetur vorum vi Matthildur mn fer vi Streitishvarf,alveg grunlaus um hve stutt vri ann tmamta vibur a dagurinn yri raflstur. Vi eibli, Streiti, er sm kafli jveginum sem ekkert rafmagnsljs nemur. Allt einu slkkti g blljsin, steindrap blnum og snarstoppai. Matthildur leit andartak upp fr prjnunum og spuri hva n vri gangi. g sagi henni a vi skildum koma okkur t r blnum einum grnum hvelli. arna stum vi svo eins og agndofa vitar t mijum jveginum froststilltri nttinni og gptum upp himininn n ess a hafa hugmynd um hva til brags skildi taka.

arna virtust vera einungis vi og stjrnurnar. himninum voru r einsog endalaus hundru sundir ljsa, semliu fram af fjllunum kringtil a lsa leiina t hafsauga. Og ef maur horfi ekki beint ljs stjarnanna, heldur upp myrkri milli eirra, s maur varaanveginn a hinum endanlega mguleika. a nrliggjandi mar, klettaborgir og fjallshlar sisteins og bjrtum degi vri, tkum vi ekki eftir nokkrum lifandi lfi, svo hgt vri a leita leisagnar um hvort rtt vri afagna augnablikinu.

Vi bium ekki eftir v asj stjrnsslulf essa stjrnubjrtu ntt Streiti, svo umhverfi gfi til kynna a argti veri a finna.Og sta ess a sogast inn ljsum prddu verld,sem er orin okkurvenjulegu flki svo framandi, settumst vi upp blinn ogskrngluumstfram jveginn mebi ljsin logandi, hlustandi Hjlminn sngla.; En gti g anda n og me augunm skru rlitla mu og stundarkorn leiki mr. Og gluggi og hur herbergisveggjunum vru. Og 700 sund stlar, g settist hj r.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband