Kolefnisjfnum helvti og mli er dautt

a lur yfirleitt ekki langur tmi eftir a stjrnmlamaur nr kjriar til hann fer a boa kjsendum snum kolefnisfrar galdrabrennur ea afltsbrf kostakjrum, samt rum trb trixum.

sunni Stormsker Fan var saga sem vel er ess viri a lesa tilefni dagsinsog til a tta sig vegfer essara meistara "Ngerusvindlsins" inn draumalandi.

"Sl ingmannsins kemur til himna og Lykla Ptur tekur mti honum og segir: ur en kemur r fyrir er sm vandaml sem vi verum a leysa. Vi fum ekki svo oft alingismenn hinga svo vi vitum ekki alveg hva vi eigum a gera vi ig.

Ekkert vandaml, hleyptu mr bara inn.

Nei g er a ba eftir skipunum a ofan.

Jja er a kvei: Vi leyfum r a eya einum degi helvti og rum degi himnum og getur kvei hvoru megin vilt vera til eilfar.

Virkilega?? vel g bara a vera hr himnum. v miur, vi verum a fylgja reglum hr.

Og a svo bnu fara eir inn lyftu sem tekur niur, niur niur, alla lei til helvtis. egar dyrnar opnast sj eir grnan stran golfvll me flottu klbbhsi og fyrir framan hsi eru allir gmlu vinir hans og arir plitkusar sem hfu unni me honum.

Allir eru glair og eir taka vel mti honum og taka hndina honum, tala um gu tmana egar eir voru a vera rkir kostna almgans.

Fru 18 holur golfvellinum og boruu humar, kavar og drukku Kampavn me. Djfullinn kom sjlfur, var rosa fnn og sagi brandara.

a var svo gaman a tminn var fljtur a la og allt einu voru essir 24 tmar linir og tmi til a fara.

Allir kvddu hann me virtum og lyftan fr upp,upp,upp, alla lei til himna.

N er tmi til a heimskjahimnarki!

Svo nstu 24 tmana var hann a ra vi sttar slir og feraist milli skjanna, spilai hrpu og sng.

Tminn lei hratt og eftir 24 tma kom Lykla Ptur og sagi, n ert binn a vera einn dag helvti og annan dag himnum Hvort veluru??

Alingismaurinn hikar aeins vi en segir svo: g tti n ekki von a g mundi svara svona, en eins og etta er fnt og flott hrna uppi held g a g velji helvti frekar.

Svo Lykla Ptur fylgdi honum niur lyftunni. egar dyrnar opnast sr hann bara gri land fullt a sorpi, allir gmlu vinir hans eru klddir gamla garma og eru a tna upp rusl og alltaf er meira a detta niur.

Djfullinn kemur og setur hndinayfir herar hans og bur hann velkominn. g skil etta ekki alveg??? gr var hr golfvllur, vi boruum kavar, humar og drukkum Kampavn og nutum hverrar mntu Hva skei?

Djfullinn ltur augu hans og segir: gr vorum vi kosningabarttu Nna ert binn a kjsa."


mbl.is Fyrsta skrefi tt a draumnum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gir slendingar

IMG_1922

a er flestum ljst a a vorum ekki vi sem fundum upp hjli og auk ess seinir til atileinka okkur kosti ess. Hins vegar er ekkiloku fyrir a skoti a vi hfumra me okkur axarskafti. S saga sem vi hfum af mestri sjlfsumglei hampa, erfr eim tmum sem teljast til gullalda, .e. jveldisldin, og svo 20. ldin fr hingakomu hjlsins. arna milli er margra alda saga sem hefur veri lti hf frammi af okkur sjlfum. Enda tmar niurlgingar og hrmunga sem mrgum finnst fara best v a gleyma eins og hverjum ru hundsbiti.

a er engu lkara en jarslin skammist sn mest af llu fyrir hversu sngglega hn hrkk inn ntmann. Lfshttir ratuganna undan eru huldir munema ef vera kynni a vottai rlti fyrir eim slandssgu Jnasar fr Hriflu fyrir brn, sem ykir ekki trverugt plagg, jafnvel argasta jernisplitk. gnin hefur veri ltin a mestu um a greina fr lfshttum essa volaa tma eftir a drunur jartnanna hljnuu semsu um a varveitabyggingasguna.

En n tmum umhverfisvitundar er samt a koma betur ljs a fyrir ftt er a fyrirvera sig, fyrri tma jlf og byggingahef hafi a geyma eitthvert umhverfisvnsta og sjlfbrasta mannlf sem fyrir fannst byggu bli. rtt fyrir a vi kjsum a sj ekki anna en moldarkofa og rolluskjtur, sem eiga a hafa eytt skgum og jafnvel naga gat jarskorpuna.En mti komu tthagafjtrar vistarbandsins sem lgmarka kolefnisspori me mlihvrum ntmans.

svo ar okkar hafi vissulega flest veri v fegin a komast t r hlf hrundum moldarkofum og losna undan v a rlta eftir rollum allt sitt lf er arfi a blygast sn fyrir sguna um komna t. N er flest a flk sem hrmungina upplifi falli fr og verur ekkiger nein minnkun svo a essari sgu s haldi lofti. Og sem betur fer var til flk sem ttai sig v hva slenskt jlf var einstakt heimsvsu og hlt msu til haga sem annars hefi orijartutnninni a br.

runum 1890-1920 geri hinn danski Daniel Bruunskil og var svo hugfangin af landi og j a hann feraist vtt og breytt um landi. Me fruneyti snu hafi Bruun ljsmyndara og mlara til a festa mynd a sem fyrir augu bar. Jafnframt stundai hann fornleifarannsknir og skri niur bskaparhtti, samgngumta, fi, kli og hsakost. Svouppnuminn var Bruun a hann lagi til a fyrirhugaur sningarbs Danaveldis, heimsningu Pars, sndi slenskan veruleika, samt freyskum og grnlenskum.

Sandfell

Danskir landmlingamenn tninu vi Sandfell rfum ri 1902. bk feigs Sigurssonar, rfi, segir fr v, egar hringvegurinn var formlega opnaur me v a frammmenn jarinnar komu og klipptu bora; "1974 egar reynt var a gejast forseta lveldisins me v a landbnaarruneytikveikti Sandfellsbnum og sltti t tftunum me jartu, etta htarr, var srstakt hsfriunarr Evrpu, ttuu menn sig ekki v a forsetinn var fornleifafringur a mennt og fyrrum jminjavrurslendinga".

a voru fleiritlendingar en Danir sem ttuu sig srstu slands. jverjarnir Hanz Kuhn, Reinhard Prinz og Bruno Schweizer fru um sland fyrri hluta 20. aldar, kjlfar Daniels Bruun og fylgdust me hvernig landi stkk inn ntmann. Bkaforlagi rn og rlygur gaf t ri 1987 tvr veglegar bkur, sem gera ferum Daniels Bruun skil, undir heitinu slenskt jlf sund r. Og ri 2003 rj bindi r torfbjum inn tknild, semsegir fr ferum jverjanna.

Formla bkannar torfbjum inn tknild er fylgt r hlai m.a. me essum orum. slendingar voru opnir fyrir njungum og fljtir a kasta fyrir ra gmlum tkjum og tlum. Hanz Kuhn veitti essu athygli og skrifai 1932; slandi tekur bllinn beint vi af reihestum og burarklrum - hestvagnatmabilinu byrjaia ljka skmmu eftir a a hfst. Togarar taka beint vi af opnum rabtum, steinsteypan af torfinu, gervisilki af vamli og stlbitabrr sta hesta sem syntu yfir jkulvtn.

rem bkum Tryggva Emilssonar, Ftkt flk, Barttan um braui og Fyrir sunnan er a finna einhverjar raunsnnustu heimildir um daglegt lf flks essum miklu umbrotatmum. ar lsir Tryggvi lfi snu hlfhrundum torfbjum vi sjlfsurftarbskap me ltinn bstofn sem samanst af nokkrum, rolluskjtum, hesti, hundi, og belju. ar eru lsingar v hvernig arfasti jnninnmissti hlutverk sitt einni nttu, eftir a bll komst einu sinni me flutning og flk palli sveitina, og var hesturinn aldrei notaur eftir a til fera kaupsta. bkunum m finna lsingar braggalfi og v hvernig rkistvarpi, hernmi og hitaveitan breytti llum heimilissium og heimsvimium. Tryggvi endai einstakt viskei sem skrifstofumaur, bandi rahsi Reykjavk.

gfkk nasasjn mflugumynd af essum gamla tma kyrrstu, umbrota og framfara r baksnisspegli mmu minnar og afa. ar var g var vi tvennskonar vihorf. egar g spuri afa minn hvort ekki hefi veri notalegt a alast upp gamladaga me torfb sem skjl t grnni grundu mean yndi vorsins undu skoppandi kringum ltinn smaladreng. hristi hann hfui og sagi; minnstu ekki a helvti grtandi nafni minn" og btti svo vi a ettahefi verihrmungar hokur. Aftur mti tk g oft eftir v a egar amma var kominn upphlutinn var hn farin yfir htlegri heim, og rokkurinn sem til hennar gekk fr mur hennar er eitt af mnum drmtustu stofustssum hann s fyrir lngu agnaur.

Undanfarinr hafa augu mn og eyru opnast fyrir essari mgnuu sgu. egar sl skn heii og tkifri er til hfum vi Matthildur mn ekki lti hj la a heimskja fu torfbi sem enn finnast landinu. a eru enn til kot, kirkjur og hfingjasetur, sem m skoa. eir sem hafa heimstt essa su gegnum tina ttu a hafa ori varir vi myndir og frsagnir fr essum torfbja trum. Nnaegar sumari erbrosti enn n,eru ferir farnar t um fur. Mlir suhfundur me jlegum fnagangi um lei og hann skar lesendum gleilegs jhtardags.

IMG_1913

Glaumbr Skagafiri ri 1896 egar Daniel Bruun var ar fer

GlaumbrII

Enn m finna forna bi fer um landi. Sasta fjlskyldan flutti r Glaumb 1948. Brinn er n vrslu jminjasafnsins. Er a tali hafa skipt skpum varandi varveislu bjarins a slandsvinurinn Mark Watson gaf til ess200 sterlingspund ri 1938

IMG_3251

gamla hlaeldhsinu Glaumb 2017

Glaumbr eldhs

Teikning Daniels Bruun af hlaeldhsinu Glaumb, sem er agrunni til fr 1785


Hh, popplismi og vkingaklapp

Hva er a sem gerir okkur a j? Er a egar landslii jappar okkur saman gri stund og vi klppum og hrpum HH? a rlai v a erlendir fga jernissinnar geru a v skna snum tma, a slenska landslii vri gott dmi um hvers samstaa hreins kynstofns vri megnug. En vi vitum ll a hh-i og vkingaklappi vi Arnarhl tti ekkert skyltvi a Seig Heil sem jappai saman skalandi Nasismans.

Eru a kannski erfir, eins og Kri segir me sinni greiningu, a sem gerir okkur a j? Krabbi genum sem m greina tma og jafnvel taka kvrun um a fjarlga bara ef samykki fst til a upplsa vikomandi? Kannski erfagreiningin eftir a finna alsheimer geni og afer til a fjarlga a me vkingaklappi fjljlega? a er samt langstt a genin ein, vkinga su, myndi j og mun lklegra a upplsingatkni erfagreiningar eigi snar ttir a rekja til trixa tgara Loka, ea jafnvel sjlfan money haven lyfjarisanna.

Er a tungumli sem gerir okkur a j? essi vanrkta rtunga sem n vk a verjast? Oftar en einu sinni hef g heyrt Plverja, sem hafa bi rum saman hr landi, halda v fram a a takiv ekki a lra tunguml sem 300 sund hrur tali. Nr vri a essar hrur lru Plsku sem tlu vri af htt 40 milljnum manna. essir Plsku kunningjar mnir hafa engin form uppi um a yfirgefa sland og g svo sem ekki anna huga en a skilja mnum heimaslum. eir eru srstakir Plverjar, hafa ramma r einu union-inu anna til ess eins geta tali sig vera sjlfsta j.

Er rttara a jin hagi sr almennt eins og gamli Akureyringurinn egar hann bau mr Good morning vi ruslatunnurnar til ess a vera alveg ruggur me a gera sig ekki a viundri? Jafnvel g vri hrolleygur blskjr gatslitinni lopapeysu morgunn kulinu og svarai me gandaginn v stkra og ylhra. g var svo uppnumin af morgunn andagt gamla mannsins a g sagi vinnuflgum mnum a g vri nokku viss um a landar okkar Akureyri vru n egar farnir a ba sig undir a htta a tala slensku g hefi ekki betur heyrt en eir vru farnir a tala fjlmenningartungum.

aer essi tunga, sem enn dag a til a sameina okkur hh-i, sem varveitir okkar jarsgu me vkingaklappi. Jafnvel ntma frimenn telji jar sguna grobb byggt hpnum munnmlum. jin hafi hreinlega veri skrifandi fyrstu fjgur- fimmhundru rin sem hn byggu etta land. Vkingaklapp s lygagrobb, kannski fyrir utan Egil Sklallgsmsson, etta hafi veri hgltis saufjr bnda bjlfar sem hafi skemmt sr vi a ylja sldskap kuldanum dimmum vetrarkvldum.

Samt var frtt af v ekki alls fyrir lngu a Snskir srfringarteldu sig hafa fundi slenska skldi Jkul Brarson sem lafur helgi Noregskonungur lt drepa Gotlandi ri 1029. a kom eim spori a verkar voru hfakpuslenska haugbans Gotland, sem samsvruu nkvmlega vkingaklappi, sem passai ar a auki vi ntama greiningar, og hh-a hafiveri um snum tma. En Grettis sagan a hafa veri hh-u 3-400 r ur en hn komst prent. Jkull a hafa veri frndi Grettis sterka smundssonar og var skldmltur. Honum hafa veri eignu fleygustu or Grettis sgu, jafnvel slenskrar tungu gegnum tina, s.s.sitt er hva gfa ea gjrvuleikur, lti verk og lurmannlegt, lengi skal manninnreyna, ofl., ofl..

Sturlunga er sg samtmasaga, .e.a.s. skrifu eim tma sem hn gerist. Frimenn hafa tla Snorra Sturlusyni hfundarrttinn af fornsgunum. a er samt ekki minnst einu ori a Sturlungu a Snorri hafi hripa niur glsur mean landsmenn hh-uu myrkrinu. Hann var hfingi sinni t samkvmt sgunni, og umtalaastabkmenntaverk hans ann tma var Httartal sem var talinn leirburur tlaur til a smjara fyrir slektinu, og skpuu Snorra vinsldir sem jruu landrum, ar til Gissur jarl orvaldson tk af honum maki fyrir fullt og allt.

a breytirsamt ekki v a Snorri taldi sig einnig ealborin, af tt Ynglinga og gat raki ann r til Gosins Freys, sem var af Vanatt fr Svartahafi. Snorra er m.a. tlu Ynglingasaga, svo a hann hafi veri athafnamaur tt vi ann Kra sem fri okkur fyrir skemmstu slendingabk, ttfri grunn jar sem nr til landnms og er notaur genarannsknir. Goi Freyr var tvburi Freyju sem Njrur Natnum tti me systur sinni annig a jaruppruni slendinga vrisamkvmt genunum hrein blskmm ef ekki kmu til Skjldungar afkomendur ins sgari vi hi sama Svartahaf.

Enski fornleifafringurinn Neil Price, sem hefur srhft sig rannsknum vkingum norurlanda notai ekki bara slendingasgurnar heldur einnig slensku jsgurnar til a tta sig hugarheimi vkinga. essu greindi hann fr fyrirlestrum snum The Viking Mind. Hann segir a slensku jsgurnar hafi haldi fram a geyma ennan heim hugans me sgum af draugum, lfum og alls kyns vttum. a getur nefnilega ver margt sem tungumligeymirog vi innbyrum umhugsunarlaust me murmjlkinni, sem gerir okkur a srstakri j.

Samkvmt slendinga bk erfagreiningar g ttir a rekja til riggja barna skldsins Borg, eirra orgerar, Beru og orsteins. Brn Egils og sgerar voru fimm, tveir synir eirra Gunnar og Bvar ttu ekki afkomendur. Um orti vkingurinn Egill Skallagrmsson kvi Sonatorrek me asto orgerar dttir sinnar. Lji hefur a geyma frgustu ljlnur vkinga aldar, sem enn varveitast slenskri tungu og eru oft vihafar vi jararfarir. Ef vi tlum a gerst svo miklir popplistar eigin landi a bja dzien dobry ea good morning, m g heldur bija um einfalt hh me vkingaklappi. v yri komi fyrir slenskri j lkt og var komi fyrir Agli, henni yri mjg tregt um tungu a hrra.


Plebbar

a m sjlfsagt segja sama um Everest n til dags og stundum var sagt um varnir vggirtraborga ur fyrr; "a er enginn borgarmr svo hr a asni klyfjaurgulli komist ekki yfir hann". a tti miki afrek egar Hillary lt fyrstur hafa a eftir sr opinberlega heimsfjlmilunum a hann hefi klifi Everest, a hafi engum dotti hug ur. Undanfarna daga hafa veri myndir afbirinni upp fjalli llum fjlmilum heimsins. Fyrir nokkrum dgum birtist frtt af ofboslegarkum slendingum sem komust fram fyrir birina.

Tmarnir breytast og mennirnir me. Fram undir sustu aldarmt tti aekki gott til afspurnar a miklast af verskulduum afrekum krafti aus. Menn hreinlega foruust annig afspurn eins og heitan eldinn. a voru annarskonar verleikar sem voru hafir frammi egar koma a v a hampa flki, en hlfgildings hetjudirfjrmagnaar af ofgntt peninga. N eru daglegar frttir af afrekum eirra rku, hvort sem um er a ra Everest ea mrg yrluflug dag veislur milli vina.

Upp r 1980 sungu Stumenn, "Hann er einn af essum stru, sem menntasklann fru og sneru aan valinkunnir andans menn. g s hann endur fyrir lgnu, miri Keflavkurgngu, hann tti helst til rttkur og ykir enn. J hann er, enginn venjulegur maur, og hann br, nsta ngrenni vi mig, og hann er alveg ofboslega frgur, hann tk hndina mr, heilsai mr og sagi: KOMDU SLL OG BLESSAUR g fr gjrsamlega kt. Hann sagi: KOMDU SLL OG BLESSAUR g hlt g myndi frka t."

Hljmsveitin Stumenn voru ekta slensk hljmsveit af gamla sklanum og nutu gfurlegra vinslda sem slkir. eir sungu slensku fyrir slendinga. En Stumenn nu ekki a halda cool-inu og duttu niur plebba planikorteri fyrir "hi svo kallaa hrun". hldu eir bi tnleika KaupmannhafnarTvolinuog Royal Albert Hall London. Landinn flykktist flugi fram og til baka kringum sama mintti,svohgt vri a sj og heyrahina"heimsfrgu" Stumennkynna slensku slagarana sna ensku.

Svona gera nttrulega bara alvru plebbar.


mbl.is Allir vilja upp vi bestu asturnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vk vatni

IMG_0379

Nna vikunni spuri g verkfringinnegar vi stum yfir drulluskurinum; "miki ert hugsandi vinur, ertu n a hugsa um mold?". Hann svarai jtandi, og btti vi a bragi "og vntanlega ert a hugsa um steypu". g jnkai v enda hefur ekki anna komist a hfinu mr fr v fyrst g man.

essum rstma hefur steypuhrrivlina venjulega veri komin gang og vintrum sumarsins veri blanda t hrruna. En n bregur svo vi a yfir mig hefur veri moka, ea sannleika sagt mr komi fyrir rofabari. g hef v hugsa til esshvernig aldur frist yfir og rek fer verrandi.

Eitt af v sem steypan hefur gefi gegnum tina er tivera, og a sumarlagi oft undir slbjrtum himni. Nstu vikurnar m g gera mr a a gu horfa tundan rofabarinu merlandi vatnsfltin ar sem n heitir Vk Urriavatni, ea eins og ber a segja samkvmt tarandans toga - Vk-Baths.

arna er mr tla a rlta eftir glfslpivl semskrapar niur grjt hara steypu fr vetur, og a n fram einhverskonar lkki sem engin veit hvernig a vera. Hvainn er randi og g langt fr a vera vinslasti maurinn holunni. Rafvirkinn kemuranna slagi og ltur leiftrandi augnari niur glfi og skrar svoupp fsi mr "j g s a ert gri lei me a finna gulli".

Vk-Baths er tla a trekkjatil sn trista, essi miljaraframkvmd mun vst skila mlt miljrum egar fram la stundir. g rddi a vi pparann nna fyrradag a mig rmai a etta vri gamall draumur fr v fyrir 1970. ur en slstrandarferir uru inn hj landanum. dreymdi flk Hrai um a vi Urriavatnmtti koma upp ylstrndar sem vakir vru snum og heitt vatn undir.

Hvort tristarnir ala me sr sama draum og gamlir Hrasbar, og eigi eftir a kaupa sr ba Vk til vibtar vi Jarbin, Leirbin, Saltbin og Bla Lni, og gu m vita hva eftir a koma ljs. En fyrsta skipti er mig fari a dreyma um a komast sumarfr, t slenska sumari. g satt a segja man ekki til a a hafi gerst ur egar steypa er annars vegar.

Set hr inn myndband afgamalli steypu, egar sumari var tminn og hjrtun ung.


Hi dularfulla gushs goans

IMG_2350

a arf ekki a fara um langan veg til a ferast langa lei. vikunni var skotist hlftma t fyrir binn, ag hlt til a skoa moldarkofa. Eftir ennan skottr flugu upp gmul heilabrot sem ekki nist a raa saman snum tma. sta essarar skrepputrs var upphaflega a skoa nlega bygga torfkirkju en ekki endilega eitthva sem ni t yfir rm og tma.

Geirsstaakirkja er endurbygg torfkirkja fr Vkingald. Sumari 1997 fr fram fornleifauppgrftur vegum Minjasafns Austurlands undir stjrn Steinunnar Kristjnsdttur. S rannskn leiddi ljs fornt bjarsti landi Litla-Bakka Hrarstungu. Rstirnar voru af ltilli torfkirkju, langhsi og tveimur minni byggingum. Tngarur r torfi umluktibyggingarnar.

Kirkjan Geirsstum hefur veri af algengri ger kirkna fr fyrstu ldum kristni slandi. Lklega hefur kirkjan einungis veri tlu heimilisflki bnum. Tilgta er um a Geirastair gtu hafa veri br Hrars Tungugoa, sonar Una Danska, landnmsmanns. Hrar var var sagur hafa bi a Hofi, sem var sagt vestan Lagarfljts, austan Jkulsr og noran Rangr, sem sagt ar sem heitir Hrarstunga.

Geirsstaakirkja var endurbygg 1999 2001, undir leisgn Gunnars Bjarnasonar hsasmameistara, Gujns Kristinssonar torfhleslumanns og Minjasafns Austurlands. a var gert me fjrmagni sem kom r sjum Evrpusambandsins, Vsindasji rannsknars slands, Nskpunarsji atvinnulfsins og Norur-Hrai. Kirkjan er umsjn flksins Litla-Bakka og sr a um varveislu hennar og vihald. Kirkjan er opin almenningi gegn vgu gjaldi og framlgum sfnunarbauk, en jminjasafn slands hefur ekki meessar sgulegu minjar a gera.

Hrar Tungugoi er me dularfyllri goum slands v hann virist hafa veri uppi tveim stum einu, austur Fljtsdalshrai og suur vi Kirkjubjarklaustur. Hann er sagur sonur Una danska Gararssonar og runnar Leilfsdttir. Til er tvr Hrarstungur sem vi hann eru kenndar, nnur er austur Fljtsdalshrai milli Lagarfljts og Jklu ar sem kirkjan Geirsstum stendur. Hin Hrarstungan er milliHrgslands og Foss Su, austur af Kirkjubjarklaustri, millitveggja smlkja. ar Hrar Tungugoi a hafa veri drepinn, slum ar sem gsaskytturfundu vkingasver fyrir nokkrum rum. Hrars er m.a. geti Njlu og Austfiringasgum, hann samkvmt Njlu a hafa veri mgur Gunnars Hlarenda.

Landnma segir af Una danska sonar Garars Svavarssonar, ess er fyrstur fann sland. Sagt er a Uni hafi fari til slands a ri Haralds konungs hrfagra. "Uni tk land, ar sem n heitir Unas og hsai ar. Hann nam sr land til eignar fyrir sunnan Lagarfljt, allt hra til Unalkjar. En er landsmenn vissu tlan hans tku eir a fast vi hann og vildu eigi selja honum kvikf ea vistir og mtti hann ar eigi haldast. Uni fr suur lftafjr enn syra, en ni ar eigi a stafestast. fr hann austan me tlfta mann og kom a vetri til Leilfs kappa Skgahverfi og tk hann vi eim."Tali er samkvmt rnefnum a Skgahverfi hafi veri Vestur-Skaftafellssslu grennd vi Kirkjubjarklaustur.

Saga Una danska er v ekki sur dularfull en saga Hrars sonar hans. Uni a hafa numi land Fljtsdalshrai, ea allt fr Unasi vi Hrasfla til Unalkjar, sem er Vllum skammt fyrir innan Egilsstai. Reyndar er til annar Unalkur sem er mun nr Unasi og vilja sumir meina a misskilnings gti um landnm Una og v eigi a mia vi ann lk en ekki ann sem er innan vi Egilsstai. vri landnm Una nokkurn veginn ar sem kalla er Hjaltastaaingh og skarai ekki langt inn landnm Brynjlfs gamla.

Eins og fram kemur Landnmu virist landnm Una hafa veri numi ur en hann kom; "er landsmenn vissu tlan hans tku eir a fast vi hann og vildu eigi selja honum kvikf ea vistir og mtti hann ar eigi haldast". Enda hefur Hjaltastaainghin alltaf veri dularfull me sna Beinageit, Kreksstai og Jrvk. Sumir hafa frt fyrir v rk a hn hafi veri Keltneskari en flest landnm norrnnamanna slandi. Uni hraktist v suur land, nnar tilteki Skgarhverfi sem tali er hafa veri Su Vestur-Skaftafellssslu.

ar komst Uni kynni vi runni dttur Leilfs og var hn ltt. Uni vildi ekkert me runni hafa og forai sr, en Leilfur elti hann uppi og dr hann samt mnnum hans heim til runnar. Uni lt sr ekki segjast og fli aftur fr Leilfur aftur eftir honum og kppum hans og sltrai eim llum ar sem heita Klfagrafir. annig endai landnmsmaurinn Uni danski fer sna til slands sem sg var hafa veri farin a undirlagi Haraldar konungs hrfagra svo hann kmist yfirsland.

Hvort Hrar sonur Una hefur tt eitthva tilkall til landnms fur sns austur Hrai er ekki gott a finna t r eftir allar essar aldir,en samkvmt sgum og rnefnum virist hann hafa sest a Hrarstungu b sem ht Hof, en ekki er vita hvar a Hof var og er n giska a Geirsstaakirkja s Hof. Hrarstunga er a vsu fyrir noran Lagarfljt en landnm Una danska fyrir sunnan, en vel m vera a Lagarfljt hafi Landnmsld ekki tt sinn farveg ar sem hann er dag. Allavega var a landsvi sem tekur bi yfir Hrarstungu og Hjaltastaaingh, sem var landnmi Una, ur kalla ein tmannasveit.

g set hr inn myndir fr gushsi goans.

IMG_2341

IMG_2349

IMG_2361

IMG_0345

IMG_2369

Vkingaskip sem hinn skoski steinhleslumaur Donald Gunn geri vi fyrir framanhringlaga tngarinn kringumGeirsstaakirkju


Orrustan um orkupakkann

a vri byggilega arft fyrir jkjrinn ingheim a f einhvern gan upplesara fund til sn og lesa upp tplega hlfrar aldar gamlaritsm Nbelsskldsins um Hernainn gegn landinu. a er engu lkara en r kynslir sem fddar eru um og eftir a Halldr Laxness ritai greinina skilji ekki hverju almanna hagsmunir slendinga felast.

Greinina skrifai skldi adraganda ess a skkva tti Laxrdal til a virkja Lax r Mvatni. Hann taldi fyrst land og l vera hska egar kontr bor vi Orkustofnun rkisins tlai me skrskotunar til reiknistokksins a afm eins marga helga stai slandi og hgt vri a komast yfir sem skemmstum tma, dekkja frgum byggarlgum, og helst fara str vi allt sem lfsanda drgi slandi.

Fyrirtlunin me Laxrvirkjun var a afla orku handa nrliggjandi hruum m.a. fyrir striju Akureyri. Skldi skai eftir v a einhverjir gfu sig fram og frddu hann um a hvar strijuverkalur heiminum byggi vi betri lfskilyri en Akureyringar strijulausir. v a til ess a Akureyringar fengju strijusti til a frna einu af nttruundrum veraldar.

grein Halldrs segir m.a.; tlun essara manna hefur veri studd siferilega me remur hfu rkum: 1) virkjun vatnakerfis Mvatnssvisins a bta skilyri almennings, 2) me virkjuninni a fullngja orkurf hraa er nrri liggja essum vatnasvum, og 3) a a koma striju Akureyri. essir rr punktar skra sig nokkurn veginn sjlfir. Hinn fyrsti, a bta skilyri almennings, er s varajtning sem n dgum er hfuppi tma og tma llum tilfellum ar sem ur fyrr var vant a segja Jes nafni amen.

vatnasvi Mvatns hafi gegnum tinaveri eitthvert fegursta jafnvgi sem ekktist byggu bli samb manna vi lifandi nttru, ea allt til tma Ksilgrvinnslunnar. a arf ekki a orlengja a srstaklega, en stflumannvirki Lax var sprengt loft upp ri 1973, tpum 3 rum eftir askldi skrifaigreinina Hernaurinn gegn landinu. Yfir 100Mvetningar og fleiri ingeyingar lstu verkinu hendur sr. etta var nauvrn flks sem taldi lfsgrundvelli snum frna.

a eru essir almanna hagsmunir sem standa 3. Orkupakkanum n fyrir rifum. r kynslir, sem muna nttruspjllin sem rkstudd voru me almannahagsmunum, eru ekki tilbnartil a ganga af trnni og viurkenna atr eirra hafibyggst falsi. Eins eru komnar fram njar kynslirsem virast tla a lta; loftslagsv, aljlega samvinnu og frjls viskipti ngja, Jes nafni amen egar kemur a v a gefa eftiryfirr yfir nttruaulindum.

snum tma egar mtmlin stu hst Austurvelli gegn Krahnjkavirkjun spuri 13 ra dttir mn mig; pabbi hva er eiginlegame essa Krahnjka.Fjlskyldan var nflutt af Austurlandi hfuborgina og kom mr spurningin vart. En komst svo a v a dttir mn hafi mynda sr far skoanir um nnur fjll en Blandstindinn sem hn lst upp undir.Mr varsatt a segja ftt um svr en tautai um hag flksins okkar fyrir austan, v g hafi ekki heldur komi Krahnjka.

arna um ri sagi g samt dttir minni a sumir hldu v fram a Lagarfljti yri eftir ekki "Vatnajkuls bltt", heldur klgugrttlkt og Jkla. " er g mti Krahnjkum" sagi dttir mn, endakannaist hn vi lit ess og bakka. En g sagi a a vri n alls ekki vst ef eitthva vri a marka skrslur srfringanna.

Fljti er n dag klgu grtt, Jes nafni amen.


A llum rangfrslum slepptum

Hvernig vri a jkjrnir fulltrar skru t fyrir almenningi hvaabeinan hag land og j hefur af v a gangist undir 3. orkupakkann, sta endalausra sakana sem hafa eitthva vi mli a athuga.

Hinga til hafa flestir eir ingmenn og rherrar, sem tj hafa sig um mli, fyrst og fremst lst v hvernig hgt s a rttlta snigngu vi stjrnarskrnna me fyrirvara um samykki alingis vegna sstrengs ef og egar ar a kemur.

Engin hefur haft fyrir v a benda hverjir "hagsmunir heildarinnar" eru, eins og gfnaljsi upplsir svo pent a rherrar ogmargir ingmenn einnig hafi a leiarljsi. Allur mlatilbnaur rkisvaldsins og jkjrinna fulltrahefur hinga til snistum lagavtting og trsnninga.

Hverjir eru hagsmunir almennings?


mbl.is Miki fjrhagslegt bakland andstinga
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eru Bakkabrur komnir jminjasafni?

Galtarstair-fram

aeru til margar sgur af Bakkabrrum, en sennilega er s lfseigasta um slskini. Halldr Laxness taldi a birtuskilyrin hsum eirra hefu lti lagast svo aopinbera hefi sett regluger um glugga eirra t. Vilhjlmur Hjlmarsson menntamlarherra sagi a svo Bakkabrur hefu stunda mgnu heimskupr hefi eim samt aldrei dotti hug a setja flt k hsin Bakka. Nbelskldiog menntamlrherrannvoru nokku samstgame a aslin vri heillavnlegri en reglugerin egar kmi a hsum.

"a er essi fegur slarinnar sem slandi hefur tt heima torfbyggingarlistinni fornu, einhverri srstustu og merkilegustu nttrubyggingarlistheimsins." sagi skldi ri 1939 ritinu Hsakostur og hblapri. San egar torfbrinn lei undir lok eftir 1000 ra jnustu vi jina taldi skldi a slendingar hefu ekki fundislina neinni stlmenningu egar byggingalistvri annarsvegar, heldur hafihn einkennst af handahfskenndum eftirpunum,flumbrulegumstlingum og skynlausum afbkunum.

essar ratuga gmlu hugrenningar eirra 20. aldar mannanna m sjlfsagt allar til sannsvegar fra. Einnig er hgt a fra rk fyrir v a vi nlgumst n fluga kosti torfbanna n, rakan og mygluna, vi byggingu slarlausra eftirapana byggum flumbrugangi me afbkuum stl. ar sem myglan er borin inn samkvmt strngustu reglugerumsamt innfluttum byggingarefnum. Hvernig sem v stendur virast handabkin mislagari eftir v sem reglurnar vera strangari og langt akominn efniviurinn CE vottari.

Undanfarin r hefur veri rviss skounarfer a vori t byggingalist nttrunnar. En hef g fari a Galtastum-fram Hrarstungu.Aksturinn anga tekur mig ekki nema um 20 mnturog er alltaf ess viri. Fyrst egar g fr Galtarstai fyrir nokkrum rum tk g eftir v a a virtust standa yfir endurbtur bnum og fr g v anga fljtlega aftur til a vita hvernig eim miai. N hafa essar skounarferir stai fjra r og allt er vi a sama, nema tmans tnn.

Galtastaa brinn er sagur vrslu jminjasafnsins fr 1976 og hafi tt merkilegur m.a. vegna ess a ar er fjsbastofa. Aeins ein nnur var til llu landinu, og hugavert vri fyrir ntma flk a geta skoaannig mannabsta. Hinn merki hleslumeistari Sveinn Einarsson (1909-1994) fr Hrjt endurbyggi suma torfveggina a Galtarstum skmmu eftir a brinn komst vrslu jminjasafnsins en san eru liin mrg r,,, - ratugir.

ess vegna var svo ngjulegt a sj a fyrir nokkrum rum a framkvmdir voru vi Galtarstai, kannski kmi a v aftur a hgt vri a f a skoa binn a utan og innan. Reyndar ber brinn byggingasgu landsins vitni margan htt v vi hann var byggt barhs r asbesti ri 1960,me tarandans flataskraki. Fyrir fjrum rum frtti g a framkvmdirnar hefu veri vegum jminjasafnsins og stai sambandi vi asbesthsi me flata akinu, sem sti til a gera upp og koma upp leiinni loftrstikerfi fyrir gamla binn.

N vetur frtti g a frnum vegi a talsverir fjrmunirhefu komi Galtastaabinn sastari. Hefufveri notair vegager og a a komafyrir ppuhlii. Hvernig mnnum hefur dotti hug ppuhli er ekki gott a tta sig en sennilegraer a einhver hafi drepi niurfti rolluskt, frekar en a eitthva hafi fari rskeiis milli eyrnanna.

Ppuhlii stendur eitt og sr langt ti mri og v spurning hva miklar fjrveitingar arf giringar ur en hgt verur a fara a sinna merkilegustu nttrubyggingalist heimsins.

Hin rlega vorfer Galtarstai var farin gr og eru myndir r henni hr fyrir nean.

IMG_2276

Upp vi ili bjardyrunum hafa stai aflga gluggar r asbestvibyggingunni s.l. fjgur r

IMG_2271

Fjsbastofan: beljurnar voru hafar niri og flki var upp ylnum fr beljunum

IMG_2280

A baka til m sj a einn br er heil yrping af hsum, sem lta t eins og grnir hlar a sumarlagi, arna er m.a. hlaeldhs einum hl, br rum, heylaa, skemma osfv., alls 7 hs


Eigi skal haltur ganga me fflum

a birtist hrna sunni fyrir tpu ri san pistill um ffla og fardagakl. honum var ger grein fyrir tilraun eftirltis frasa hagfringanna, "There aint no such thing as a free lunch", ea "a er ekkerttil sem heitir keypis hdegisverur". N er langr vori komi me sitt slskin, ffla og fardaga, v tmabrt a halda tilraunastarfseminni fram ar sem fr var horfi s.l. sumar.

a m nefnilega segja a tilur essarar tilraunar hafi ekki veri einhlt. Fyrir a fyrsta hafi g hugsa mr a kanna hvort sgur af vsem kallast illgresi dag, hefieinhvertmatalist tarmatjurtir, s.s. njli, hvnn og fflar, og kom upp hugann frasi hagfringanna. Hin stan var hvort lkningarmttur slenskra jurta tti sr sto veruleikanum,og koma ar til afleiingar hjartabilunar sem g hef mtt ba vi undanfarin r.

Fyrir fjrum rum bilai hjarta ann htt a dligetaess t lkamann skertist 50% og vi a ver g ba.Hjartabilun fylgir vkvasfnun vegna llegrar blrsar, m.a. formi bjgs sem safnast srlega um og ofan vikkla. Vi tilraunirnar fyrra var g fljtlega var vi a matari eirra hafi vkvalosandi hrif. standi batnai verulega mean tilrauninni st og entist s heilsubt t sumari. a m v segja a g hafi nna bei vorsins me venju mikilli reyju og hafi ekki geta seti mr a slta upp fyrstu fflana.

g var var vi a fyrravor a fflablin hfu venjumagnaa losandi virkni, egar vkvasfnun er annars vegar, nnast eins og sterasprauta inn hjartadeild, nema a au eru laus vi aukaverkanir. g hittivin minn vsindamanninn frnum vegi fyrra og fr a segja honum fr essum strmerkileguuppgtvunum mnum. Hann var fljtur til svars og sagi;"j, veistu a etta hef g gert mrg r, en a er me etta eins og svo margt anna a flk trir v ekki a etta s gur matur, v hann er keypis. Sama vi um lkningamtt ffla, flk getur engan veginn tra honum. a var sjklingur sem tlai a prfa, egar g benti honum etta, en vildi samt ekki gera a nema samri vi lkninn sinn. svarai lknirinn honum "tlar a vera fram hj mr ea fflunum" og auvita valdi sjklingurinn lkninn af v a ar fr hann a borga."

mnu tifelli er ekkert srstakt val, v svo a gborgi lkninum held g mighj fflunum n ess a spyrja kng n prest. N hef g egar byrjaheilsubtarstarfi eftir veturinn vfflarnireru farnir a spretta hver um annan veran. vsindavef H m m.a. lesa etta um ffla; "Helstu innihaldsefni tnffils eru fenlar, seskvterpenar, trterpenar, plntusterlar, flavonar, einnig inln og arar sykrur, fituefni og mis vtamn og steinefni. Tali var a blin, sem eru mjg nringarrk, hefu vagdrfandi virkni og innihldu miki af kalum. au voru v miki notu vi bjg einkum ef hann orsakaist af mttlitlu hjarta.

Eigi skal haltur ganga mean bir ftur eru jafn langir,svo mlti mn mir vi mig korn ungan drenginn. mir mn hafi veri ein af eim sem guirnir elska og ar af leiandi brott kllu blma lfsins, egar g var rtt svo kominn af unglingsaldri, hefur essi tilskipun bkstaflega bi innst mnu hugskoti alla t san. a m jafnvel kalla orleppa mur minnar femnskan heilavott sns tma, og var vekki inn myndinni a haltra eftir hjartabilun.

egar g var endurhfingu gat g ekki fylgt hpnum gnguferum, ekki vegna helti heldur mttleysis og mi. a var yfirleitt hjkra sem rlti mr til samltis og vi spjlluum. ar kom til tals a mr byistfram a starfa hj mnum vinnuveitenda eins og g hefi getil, hefur aldeilis n a gera ig missandi svarai hn a bragi. rann upp fyrir mr hversu mikil n a eregareinhver vill hafa vesaling vinnu.

a eru Plverjar sem g er hafur innanum hlfan daginn. Eitt sinn kom til tals a segja upp llum helvtis Plverjum. sagi g vinnuveitendum mnum a a jafngilti uppsgn mr, v a myndi engin ola oraleppanamna sem skildi slensku, menn myndu einfaldlega segja kall fflinu a grjt halda kjafti og ganga burt miri steypu. J, g mrgum miki a akka a urfa ekki a haltra einn um reiuleysisamkvmt klukkunni, til a koma veg fyrir a hefur maur gengi undir manns hnd.

a var svo ekki alls fyrir lngu a g fr a grafast fyrir um hvaan speki mur minnar vri ttu. ggglai g a frasinn er hafur eftir Gunnlaugi ormstungu Illugasyni, egar hann gekk fyrir Eirk jarl Hkonarson. Eirkur jarl spuri Gunnlaug Hva er fti num slendingur?Sullur er herra, svarai ormstunga. Og gekkst ekki haltur?ormstunga sagi : Eigi skal haltur ganga mean bir ftur eru jafnlangir". etta sund ra samtal er sennilegasta staess a g fer n t um fur plokkandi upp ffla.

N kunna einhverjir a hafa huga a losna vi ftasull en finnst kannski hlf hjktlegt a fara t um fur til ess. Ef einhver er hrddurvi a til snsjist eins og lfs t tni vi a plokka upp ffla, m alltaf taka self me flokkuu heimilissorpi egar heim er komi og deila feisinu, er hpi a vinirnir telji mannruglarien forseta f,,,,,- n munaiminnstua gruglaist- ,,,,forseta lveldisins.

essi pistilltti reyndar upphafihvorki a snast upp sjlfsvorkunn n fflagang, heldur vekja athygliheilriormstungu ogheilnmi ffla.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband