Frsluflokkur: Dgurml

Mannanafnanefnd - nfn og rnefni

a hefur sitt snst hverjumum tilverurtt mannanafnanefndar. Undir lok sasta rs fkkyngstifjlskyldumelimurinn nafn sem urfti a bera undir nefndina. Nafni gat samtekki veri slenskara, enda var a samykkt. vi, dttur dttirmn var skr me essu fallega nafni, stuttu stfum enmeiru merkingu. Sumum br egar nafni var uppvst, einhverjir hldu jafnvel a avri skrifa Ivy og bori fram v, samkvmtengilsaxneskum tarandans toga.

Dttir mn heitir Snjfrur Kristn, eftir mmum snum, og hefur notast vi Snjfrar nafni. Eftir v sem g best veit, er hn ein um a bera nafni og hefur svo veri fr v hn var skr. a mtti kannski tla ahn hafi ekki veri ng me nafni sitt r v a hn gefur dttur sinni nafn sem ekki er stt til formranna. En v er til a svara a a var ekki hn sem fkk hugmyndina af essu nja nafni. a var fairinn og eiginmaur, en hann kemur fr rmnsku Amerku og hafi ekki anna huga en slensku merkinguna vi, en hans spnska murmli merkir ori "vida" a sama.

Sjlfur er g a jsgulega sinnaur a finnast a beggja blands a leggja mannanafnanefndniur, svo a stundum ikji smmunasemin mikil. Enanna slagi vill svo einkennilega til a a arf nja nlgun til a upplsa a sem liggur augum uppi en viristsamt sem ur framandi. Fyrir nokkrum rum san samykkti nefndin nafni Krekur, sem er lkt nfnum bor vi Snjfrur og vi, a v leiti a merking og uppruni liggur alls ekki augum uppi.

Krekurhefursamt veri til slenskri tungu fr fyrstu t slandsbyggar, rtt fyrir a urfasamykkimannanafnanefndar. Til er t.d. bjarnafni Kreksstair Hjaltastaaingh. etta bjarnafn hafi vaki furu mna strax unga aldri egar g heyri tvo bekkjarbrur mna barnaskla hafa a ori, ar sem rum tti rttara a bera a fram me skrollandi gormlsku, var a ekki fyrr ena kom fyrir mannanafnanefnd a g fr a grennslast fyrir um hvaan nafni gti veri komi. Vi essa eftirgrennslan mna hef g lesi sveitarlsingu, jsgur, austfiringasgur auk ess a senda Vsindavef Hskla slands rangurslausa fyrirspurn. Eins hefur gggl veri rspurur t og suur.

jsgu Jns rnasonar er greint svo fr: "Krekur bj Krekstum tmannasveit. Eftir fundinn Njarvk, ar sem eir Ketill rymur og irandi fllu, stti Krekur karl syni sna vga Njarvk Fyrir utan binn Kreksstum splkorn er stakur klettur me stulabergi umhverfis, a er kalla Kreksstaavgi. Kletturinn er hr og sagt er a ekki hafi ori komizt upp hann nema a sunnanveru. essu vgi er sagt a Krekur hafi varizt vinum snum, en falli ar a lokum og ar s hann heygur. Merki sjst til ess enn a einhver hefur veri heygur uppi klettinum, og hefur veri girt um hauginn. minni sgumannsins hefur veri grafi hauginn og ekkert fundizt nema ryfrakki af vopni, en svo var a ryga a ekki sst hvernig a hafi veri laga." Frekar snubbt en gefur vsbendingu.

var a leita nir austfiringasagna, en eim er greint fr Njarvkingum og atburum tengdum sbirni vegghamri, miklum garahleslumanni sunnan r Fla. Reyndar teygjaatburir essir sig vert yfir landi inn allt ara sgu v eirra er a nokkru geti Laxdlasgu, egar Dalamenn taka mti Gunnari irandabana. En austfiringasgum m etta m.a.finna um Kreks nafni atburarsinni um bana iranda: "orbjrn ht maur. Hann var kallaur krekur. Hann bj eim b Fljtsdalshrai er heitir Kreksstum fyrir austan Lagarfljt. a er tmannasveit vi hin eystri fjll. orbjrn tti sr konu. Hn var skyld eim Njarvkingum. Hann tti tvo sonu. Ht annar Gunnsteinn en orkell hinn yngri. orkell var tjn vetra en Gunnsteinn hafi tvo vetur um tvtugt. eir voru bir miklir menn og sterkir og allvasklegir. En orbjrn var n gamlaur mjg."

rhallur Vilmundarson prfessor slenskum frum og forstumaur rnefnastofnunar fr stofnun hennar ri 1969 til rsins 1988, telur a Kreks nafni megi rekja til stulabergsbsa klettunum vi Kreksstai sem hafa vissa lkingu vi kra kirkjum, og telur rhallur a nafn bjarins s af eim dregi, etta m finna Grmni 1983. a verur a teljast sennilegt a Kreksstaa nafni s dregi af klettum sem hafa lkindi vi kra kirkjum ef nafni var egar ori til heinum si landnmsld, nema a kirkjunnar menn hafi egar veri bsettir tmannasveit. v bendir tilgta prfessorsins fljtu bragi til ess a hann hafi ekki tali Austfiringasgur reianlegar heimildir. eim er Krekur sagt auknefni orbjrns bnda sem bj Kreksstum, hvort brinn hefur teki nafn eftir auknefninu ea orbjrn auknefni eftir bnum er ekki gott a ra, en lti fer fyrir sgnum af kirkjukrum essa tma.

Hvorki virist vera a finna tangur n tetur af Kreks nafninu hr landi fyrir utan a sem tengist essum sgualdarb tmannasveit. Kreksstair gti v allt eins veri rnefni af erlendumuppruna, en samt nskyltkirkjukrakenningu prfessors rhalls Vilmundarsonar. a m jafnvel hugsa sr a nafni s tta fr sta sem vkingald gekk undir nafninu Corcaighe ea "Corcach Mr na Mumhan",sem tlagist eitthva essa lei "hi mikla mrarkirkjuveldi" og ekki skemmir a tilgtuna a staurinn er mrlendi rtt eins og blin vi Kreksstai. etta er staur ar sem klausturheiags Finnbarr tti sitt blmaskei og er n ekktur sem borgin Cork rlandi.

snum tma var pistillinn um Krektarlegri, einnig um blklddu konuna, Beinageitina ofl. ann pistil m sj hr.


Gildur limur og jarvegsjappa

a getur veri gaman a bera saman mismunandi merkingu oranskyldratungumla, s.s. freysku og slensku. mnum unglingsrumttifyndia hgt vri a vera gildur limur rimannaflagi Freyja. Seinna eignaist g skrteinisem stafesti a gvrigildur limur handverkara flagi Trshavanar, sem mrari, n ess a finnast averasrstaklega fyndi. En g var ekki a lengi Freyjum a mr hugkvmdist eignast hest og skja um a f a veragildur limur rimannaflagi.

a er ekki ng me aspaugilegt geti veri a bera saman mismunandi merkingu ora skyldramla, einnigm me v leia a v lkum hversvegna sumt ber skiljanlegar nafngiftir murmlinu. Og arf ekki skyld mltil, sem dmi um a get g nefnt fjalli Beinageit, sem ggist upp yfir Fjaraheiarendann egar g lt t um eldhsgluggann, og er einn af systu tindum Dyrfjalla Hjaltastaaingh. gelska teljist seint skyldslensku eru mrg or slenskunnar sg r henni ttu, s.s. strkur og stelpa.

Freysteinn heitinn Sigursson jarfringur taldi sig hafa fundi t hvernigBeinageitar nafngiftin vri til kominn. Upphaflega hefu allur Dyrfjalla fjallgarurinn heiti Bhein-na-geit upp forn gelsku, sem gti tlagst fjalli me dyrunum, ea Dyrfjll. Sar egar norrnir menn fru a setjamark sitt landi hefi legi beinast vi a kalla fjllin Dyrfjll, en nafni Beinageit hefi lifa fram systa tindinum. Landnm Hajaltastaainghrinnar hefur lengi tt dularfull. Hvorki dregur Beinageitin, n Landnma r eirridul me sinni hrakningasgu af Una "danska" Svavarssyni.

En a erekki annig or sem g vildi gera skil nna, heldur or sem er illa s slensku. etta or hefur valdi mr heilabrotum, vlengihafi g ekki fundi trverugan uppruna ess. svo a ori megi finna orabk hef g hvergisa mlfringar hafi lagt sig niur vi a tskra af hverju a er dregi. svo a a vri einsog orabkin tilgreinir, er a hvorki nota daglegu tali um skju n skinnpokahva lasleika, - og a sem alls ekki m nefna, - nema vera tlka a dnalegri merkingu a enginn vill lta hafa a eftir sr opinberlega. Ef menn voga sr t.d. anotaori smu setningu ogkvenmann er nokku vst a eir sem a gera flokkast ekki sem femnistarog varla a eir fengju inngngu feraveldi,helst a eir lentumetoo myllunni.

etta er semsagt or sem maur vihefur ekki ef maur vill vera partur af simenntuu samflagi. g man samt afyrir ratugum san vorum vi a vinna saman nokkrir vinnuflagar vi a undirba blaplanundir steypu, egarfram hj gekk kvenmaur yngri kantinumog vildi einn vinnuflaginn meina a hn myndi ntast vel sem jarvegsjappa. Vihafi v sambandi etta forbona slenska or. Vi hinir urum vandralegir anga til s elstiokkar tk af skari og sagi me jsti "etta eru n meiru helvtis brandararnir". Sem leiir aftur hugann a v hvaan ori brandari er komi. En sta ess a fara me essa speklasjnir t umfur tla g a halda mig fram vi ljta ori.

a sem mig grunai ekki , var hva essi vinnuflagi, fyrir margt lngu san, fr hugsanlega nrri upprunaorsins. A hj frndum okkar lengra austrien Freyjar vri hvorki um brandara n dnaskap a ra a hafa etta or uppi vi au strf sem vi vorum a vinna, a vsu samsett, en a var n reyndar akkrat a sem vinnuflaginn geri denn.

a var ekki fyrr en mrgum ratugum seinna egar g bj Noregi a g fr a brjta etta or raunverulega til mergjar, og a eftir a hafa varla heyrt nokkurn lifandi mann hafa haft a ori ratugi. a var egar vi Matthildur mn vorum heimskn hj vinaflki. ar s hn bt vi smbtahfnina, en btar fara ekki framhj sjmannsdtrum, en etta skipti var a nafni fleyinu, - Hav tussa. r kmdu yfir btsnafninusjmannsdturnar, meanokkur vinunum tti vissar a ykjastekki taka eftir v, enda sjlfsagt bir brenndiraf brndurum forboinna ora fr v bernsku.

a var semsagt hj frndum okkar Noregi sem upprunan gti veri a finna. egar vi Matthildur keyrum seinna niur Lofoten, gleymdum vi a taka me okkur landakort, hva a vi hefum GPS, enda eru flestar okkar ferir skyndikvaranirsem helgast af v hvort slinsjist lofti og hn stendur hst hsuur, v auvelt a rata. En etta feralag var venjulegt a v leiti a vi urftum a yfirntta eins og frndur okkar komast a ori. ess vegna urfti a fylgjast me vegvsum egar lei a kveldi. sum vi vegvsi, sem vsai sta, anga sem ferinni var ekki heiti. En hva um a, etta staarnafn gaf mr tkifri til afra etta dnalega or tal, n ess a vera dnalegur.

a var semsagt Tussan Lofoten sem gaf mr tkifri a ra etta or vi norska vinnuflaga mna. g gtti ess a sjlfsgu vandlega a lta ekki vita af tilvist orsins slensku, en spuri hva a ddi norsku. Fyrst knnuust eirekkivi a ori merkti nokkurn skapaan hlut, svo a staur Lofoten hti essu nafni. En g benti eim a til vri norskur btur sembri nafni Haf tussa. eim elsta rmai etta ori, og sagi a a tengdist frekarfjllum en sj, reyndar kvenveru, sem byggi fjllum, ekki nkvmlega norskri trllkonu. Til er ljablkur eftir normanninnArne Garborg sem nefnist Haugtussa og er ar kvei um st meinum, trll og hulduflk fjllum.

a sem mr datt helst hug eftir essa eftirgrennslan var a tussa hefi upphaflega veri or yfir skessu ea skass. Seinna uppgtvai g a a verkfri sem vi norsku vinnuflagarnir vorum vanir a vinna me egar jarvegur erjappaur undirsteypu, jarvegsjappa slensku, er kllu hopputussa norsku, ea hoppetusse en egar e-i er aftan vi a vi hvort kynisem er af essumhuldu verum. Hann var kannski ekki eins dnalegur og fyrstu virtist brandarinn sem vinnuflagi minn sagi um ri.

N m segja a essi pistills orinn tilbinn undir steypu, ef ekki algjr steypa.a er samt mn von a hann fori eim, sem hafa n a lesaetta langt, fr v a urfa a liggja andvaka yfir essu forbona ori. a er ekki vst a mlvsindamenn leggist rannsknir uppruna ess nnustu framt, frekar en fram til essa.

Tussefolk_(13625489553)


Oft m satt kyrrt liggja, en stundum arf a tala slensku

a er sagt a s sem tekur til sn annarrapeninga frjlsri hendi s jfur. En anna gegnir um annsem augast annarra kostna me reikningsknstum. Allt snst etta um a fara eftir bkhaldsreglunum enda eru peningar ekkert anna en digital talnaverk bkhaldsformi. Svo er stundum sagt a s sem kaupir a sem honum vantar ekki rni sjlfan sig. En hva s a gera sem meira af peningum en hann arf? -gefa eftir til eirra sem urfa? - rna sjlfan sig me v a kaupa a sem hann ekki vantar? - ea kannski safna meira talnaverki bkhaldi? Sumirhafa jafnvel veri stanir a v a koma snu bkhaldi skattaparads.

a vri svo sem ekki vanrf a skrifa pistil um veruleikafirringuefstu laga samflagsinsen g nenni v ekki, rtt fyrir a ofurlaun forstjra, bnus greislna til bankamanna bygga annarra ney, sjlftku stjrnmlamanna skjli laga sem eir setja sjlfir. llum svium virast etta flk ekki skilja, a a geti ekki tryggt sjlfum sr margra tuga prsenta launahkkun sem eykur muninn samflaginumilli eirra sem ng hafa og hinna minna hafaegar prsentunum hefur veri umbreitt peninga (v flk lifir ekki prsentunum einum saman). Jafnhlia sagt eim sem a grundvellinum standa, a ef eir fari fram smu prsentutlu launahkkun(taki eftir ekki einu sinni smu krnutlu) a fari allt hvolf.

stainn fyrir a eya orku og orum brjstumkennanlegu vesalinga, sem spa til sn margfalt meiru en eir urfa, tla g a segja sgu af skuflaga. essi skuflagiminn er um margt merkilegur maur. a er ekki ng me a hann hafi htt skla vi fyrsta tkifri,einnig heldur hann v blkalt fram a a hann hafi losna vi a vera fjrglframaur vegna ess a hann var frur upp um bekk eftir a hafa me einhverju mti komist undan v a hefja nm tilsettu ri sklaskyldu barnaskla. En eir sem voru bekknum sem hann var frur r lru mengi og eim rgangi segir hann a megi finnaflesta helstu gfumenn landsins. essi flagi minn hefur, rtt fyrir menntunarleysi og alleg strf, ori sr t um flest a sem hugur fjrplgsmanna upphafi girnist, s.s. einblishs, einkaflugvl og ga bla.

essi flagi hefuralltaf veri hreinskiptinnjafnt orisem bori og eftirsttur rtt fyrir a stundum megi tla a svii gti undan hreinskilninni. Um daginn hringdi hann mig og ba mig a koma hi snarasta anga sem hann var a vinna og sagi a ar yrftia bjarga mlum fflulaust. a urfti a gera rampupp tidyr fyrir sem notast vi gngugrind hjlum, ekki vri bolegt a lta naga rskuldinnhj opinberu jnustufyrirtki. a hafi vafist fyrir eim sem ttu a taka kvrunina hvernig rampurinn skildi r gari gerur vegna ryggisreglna, en n urfti skjthandtk vherlegheitin tti a taka notkundaginn eftir. Engin hafi veri tilbinn til a taka kvrun um a gera ramp sem ekki hlyti stfustu ryggisreglum, en agengi samkvmt reglugerinni var ekki vikomi nema skipta bi um dyr og umhverfi hssins, sem krafistmeiri tma og undirbnings en boi var.

Hann hafi ori egar g kom, a a vri alltaf um smu helvtis kvrunarflnina a ra ef ekki vri allt sama sentmetranumeftir bkinni, svo a kvrunin sem yrfti a taka blasti vi llum. a hefi aldrei vafist fyrir honum a taka kvrun, svo a hann fengiekkertborga fyrir a, og auvita tbj g rampinn v a var augljst a flk sem erfitt um gang arf a komast psths svo a htt s upp dyr me sjlfvirkum opnunarbnai, sem er tlaur fleirum en handlama viskiptavinum og losar annig starfsflk undan v a hlaupa til dyra og opna fyrir eim sem eru me fullt fangi af bgglum.

egar breytingarnar essu hsni hfust urfti a fjarlga glfefni, sem var einstaklega fast ogseinlegt a fjarlga. Helstu annmarkar vi a fjarlga efni var mikill hvai sem myndi vara dgum saman. Mnnum datt fljtlega hug afljtlegastvri a nota beltagrfu me srtbinni stlskfu skflunni til a skrapa a upp. Morguninn sem agerinhfst var g staddur bensnst ngeninuegar upphfust skerandi hlj. Seinna um daginn hitti g mann sem hafi veri sofandi nrliggjandi barhverfi sem sagist hafa hrokki upp og haldi a hann vristaddur Jurassic Park.

Eftir a hafa dlt bensni blinn gerig mr fer til a kanna hversuvel gengi a n glfefninu af, ekki hafi g mig inn hvaann, heldur st t sttt og horfi inn um gluggann. kom til mn forstumaur Vinnueftirlitsins en a er einmitt me starfst hinni fyrir ofan. Hann spuri mig barfullur milli risaelu skranna hvalangan tma etta tki. Mr var ftt um svr en muldrai eitthva einu skrinu sem hann heyri ekki. vkoma til okkar flagi minn samt einum eigenda fyrirtkisinssem vi vinnum hj, og g notai tkifritil a laumast burtu.

Stuttu seinna hitt g ann sem var me flaga mnu og spuri hvernig etta hefi fari. Hann sagi a forstumaur eftirlitsins hefi fljtlega snauta burtu. Flagi minn hefi sagt honum a a ef au gtu ekki unni vegna hvaa hinni fyrir ofan skildu au bara koma sr heim, a vri hvorte er engin a ba eftir v sem au vru a gera.


mbl.is Katrn svarar athugasemdum AS
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Blindfullur berjam

a var eitt sinn a verslunareigandi setti mia gluggann binni sinni sem st "loka dag - farinn berjam". etta gerist fyrir mrgum ratugum san egar g var barnsaldri mnum heimab.Sumir vildu meina a verslunareigandinn vri alls ekki berjam heldur vri hann blindfullur. Hvort sem hann var fullur ea ekki egar hann lokai sjoppunni snir tilkynningin glugganumanda essa tmavel. svo hvorki n n s auvelt a vera fullur vi a tna ber, tti t g berjaspretta elileg afskun fyrir v a loka sjoppu.

N tmum sjst hvorki n heyrast svona tilkynningar, en oftverur vart vi tilkynningar um a "sjoppunni" hafi veri loka vegna rshtarfera starfsflks. Enda kannski eins gott a flk taki ekki upp v a vera sr t um keypis blber n dgum kjarars. Rtt betra a sna egnskyldu, og vinna til sinna launa fyrir skatt og fara san me tborgunina sjoppuna til a kaupa berin me virisaukaskatti. Auk ess gtu hlaupabretti rktinni og slakandi slarlandaferin veri uppnmi ef flktki upp v a fara frtt berjam,og hagvxturinn ar me fari norur og niur.

Fyrir nokkru geri g grein fyrir tilraun um a hvort eitthva vri til sem gti kallastkeypis hdegisverur, um hana m lesa hr. essi tilrauntti a standa sumarlangt og stendur v enn. g hafi jafnframt ori a vel gti veri a seinna sumar yri greint nnar fr essari tilraun. ess er skemmst a geta a illgresi s.s. ffla, hundasrur og njla mtti ta eins og hvern annan herramanns mat fram undir mijan jn, en eim matseli hfst tilraunin, eftir a fr etta grnmeti a vera fullgrft undir tnn og beisktfyrir tungu og njlinn ar a auki farin a trna.

IMG_0249

slenskt ggti - rabbabaragrautur me aalblberjum, skyrslettu og rjma

San hefur rabbabari veri einn aalrtturinn matselinum egar kemur a gus grnni nttrunni, enda rabbabari orin v sem nst villt illgresi, v va m finna rabbabara akra rkt ar sem ur voru mannabstair.ar a aukiprfai g arfa salat en esskonar salat hafi g fengi sem barn og minnti a vri gott, en fannst n of miki grasbrag.

Eins reyndi g vi beiskaog bragsterka hvnnina aftur me v a gera r henni pesto sta salats, en a reyndist verulega bragsterkt annig a best fr a notapesti kryddlg fyrir lambakjt. Lerkisveppi hirti g fyrir nokkru san, a tekur ekki nema nokkra mntur a vera sr t um mrg kl, steikti g smjri og helti svo t hrrum eggjumog borai sem aalrtt tvgang, fannst eir betri seinna skipti. Anna hefur veri prfa mflugumynd s.s. a stinga upp sig fjruarfa og skarfakli frnum vegi.

a sem kerlingabkurnar segja um nringargildi og lkningarmtt slensks illgresisstenstfullkomlega vntingar, enda fst hlf hollustan vi a eitt a hndla stffi t Gus grnni nttrunni. Og a skipti ekki hfu mli, m komast nlgt v a vera sr t um "fran hdegisver", sem er herramanns matur, en maur skildi samt ekki sleppa v alveg a nota hugarflugi, rsnur og bnustrixtil a bragbta herlegheitin. Nna errst berjanna hmarki og sprettuna hef g aldrei s meiri. Hgt var a tna fullrosku aalblber upp r 20. jl. Blberin eru sg full af andoxunarefnum og geta v veri gt vrn vi msummeinum t.d. til avinna slmri blfitu og halda mnnum allsgum v au vera ekki tnd fylleri.

a er af sem ur var a "sjoppunni" s loka vegna grar berjauppskeru, maur verur jafnvel var vi frri berjam en var fyrirrfum rum san. N eru margirsennilega uppteknari vi lfsins gastundir, me ljfum vnum erlendum slarstrndum ea vi a n niur gistanttakostnanum af skuldahalanum. Entil a njtaberjamsins arf a gefa sr tma, v ekki er hgt a kaupa tma augnabliksins egar sl skn heii og berin eru bl. Sennilega ers tmi sem er keypturoft kallaur glgafrestur, einmitt ess vegna.


Enn ein steypan

IMG_7264

Undanfarin r hefur a komist tskua firir su verair, eins og er kalla. Vegagerin hefur a einhverjumstum s hag a hafa vegsti t sj. Enda tnblettir og teigskgar vermtari en svo vfemumaunum landsins a eim s frnandi undir malbik. Vegagerin hefur v hanna hvert verkfriundri ftur ru t botnlausum flileirum og nota trukka og pramma vi a koma fjallshlum haf t.

IMG_7281

Eitt af essum undrum er botni Berufjarar. svo a stytting hringvegarins s einungis nokkrar mntur vi ennan gjrning, tti til ess vinnandi a sigrast leirunni botni Berufjarar. Reyndar var jvegur nr.1 nnast vi sama tkifri fluttur um "firi" og lengdist v talsvert. Hgt hefi veri a stytta jveg nr.1 um tugi km me v a sleppa v a beygja t Berufjararleiruna og halda ess sta rbeint fram jveg nr.939 um xi.

IMG_7277

Vegurinn botni Berufjarar a vera tilbinn fyrir umfer 1. september nstkomandi. Erfilega hefur gengi a ra vi vegsti t leirunni ar sem hn er botnlausust og verur a koma ljs hvort s bartta vinnst essum mnui, annars er htt vi a ekki veri klippt neinn bora um nstu mnaamt.

IMG_9771

gr var br steypt t leirunni ar sem Berufjarar a f framrs auk fls og fjru. Eins og allir vita sem inn essa su lta reglulega, er hfundur hennar einstakur steypuhugamaur, ef ekki steypukall. Og svo a hann s orinn gamall, grr, gigt- og hjartveikur fkk hann a fljta me steypunni, v einhver verur a vera brjlaur steypu ef vel a ganga. Reyndar stu steypukallarni sig svo vel a vera mn var v sem nst arflaus og tkg v etta video af gjrningnum.


Follow the money

Undanfarin misseri hefur aumaurinn Jim Ratcliffe stai umfangsmiklum uppkaupum landi. essi landakaup eru af eirri strargru a fyrirhugaur golfvllur (sem tti a n yfir um 0,3% slands) hins knverska Nupos Grmsstum fjllum er hreinir smmunir.

Aumaurinn Ratcliff og flg hans eiga ori stran hluta af noraustur hluta slands gegnum flttu eignarhalds og veiiflaga. Heyrst hefur af nlegum tugmilljna uppkaupum Hrekstaalandi (landmiki heiarbli lngu komi eii)sem er Jkuldalsheii.

a m spyrja hvort a s ekki miki fagnaarefni a f slkan nttrverndarsinna me peningana sna. Svo m lka nota gmlu aferina og spyrja hversu nttruvnn maurinn raunverulega er me v a fylgja sl peninganna sem notair eru til uppkaupa strum hluta slands.

Fracking and chemicals billionaire Jim Ratcliffe increased his wealth by more than 15bn last year to take the crown as Britains richest person, with a 21bn fortune,meira,,,


mbl.is Framlag til villtar nttru
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Midnight Special

IMG_8802

Eitt af v magnaa vi a ba slandi eru sumarnturnar. dag 21. jn eru sumar slsturnar og um allt land var einstakt bjartviri byrjun essa slstu slarhrings, annig a flestir ttu mguleika mgnuu mintti. Fr v g man eftir mr hefur essi tmi rs haft svefnleysi fr me sr, g hef einfaldlega ekki tmt a sofa.

Eins var a egar g dvaldi 69N Noregi, ar hnitai slin himininn htt um mintti. ar var staur fjru, sem mtti njta minturslarinnar vi vaggandi lduni. Stundum var brekkan upp af fjrunni svo ttsetin adendumminturslarinnar a lktist horfendaskara HM, nema ar var andaktin fyrirslstunum annig aekkert heyrist vkingaklappi,n hh, svo a hefi veri vi hfi.

Sastlina ntt varandvkubjrt og tr og fr svo a hn vartekin fram undir morgunn, aallega Hjaltastaainghnni, a mestu n horfenda nema nokkurra furufugla. Myndbrotin sem hr fylgja eru tekin fr kl. 10 grkvldi til kl. 2 ntt.


Fflar og fardagakl

Fflar

Upphalds frasi hagfringanna "There aint no such thing as a free lunch" ea "a er ekki til neitt sem heitir keypis hdegisverur" hefur veri hvegum hafur ratugi, jafnvel um aldir. a hefur lengi blunda mr a lta reyna sannleiksgildi essara ora, v mig hefur gruna a au eigi ekki vi rk a styjast. minni bernskuvar g vitni a v oftar entlu verur komihvernig mmur mnar og afar virtust geta tfra fram mlt r engu. Rltu kannski bara t fyrir hs og stuttu seinna var drindis matur borum. eim rum var ekki algeng fa silungur aalrtt og rabbabaragrautur eftirrtt, silungurinn sttur kelduna og rabbabarinn fenginn vi hsi.

a sem mighefur um nokkurt skei langa a kanna ru fremur, erhvort lifa m slenskri nttru n ess a rkta nokkurn skapaan hlut. g hafi nokkur r sett niur kartflur, en um a leiti sem garurinn htti a gefauppskeru si sr hann umbeinn njli en ur hafi hvnn komi sr fyrir tt vi garinn. v var ekki um anna a ra, en annahvort a losna vi njlann ea hafa olinmi fyrir ess lags illgresi. g hafi heyrt a fyrir mrgum rum a njli hefi veri fa landsmanna ldum ur og svo hefi einnig veri hva hvnnina varar, enda kllu tihvnn. annig a njlinn fkk smu gri og hvnnin enda nennti g ekki a standa eirri vonlausu barttu sem felst trmingu illgresis vi njla og hvnn sem upphaflega voru ekktar jurtir til matar og lkninga.

Fyrir nokkru rum komust fjallagrs og blber morgunverar matseilinn og hafa ekki viki aan san, um ennan morgunnmat fjallai g um hr sunni. rabbabara hafi g gert hvsindalega ttekt egar kreppan skall , rifjaist upp hvers lags slgtihann er og ekki spillti a ann slkera mlsver var hgt a framreia fyrir ca 25 kr, .e.a.s. egar bi er a reikna sykurinn og rjmann. v kvag vor a lta vera af v a kanna hvort rtt vri a slensktillgresi s hft til tu og hvort lkningarmttur ess eigi vi rk a styjast. Og best vri a gera svona heilsubta rannskn eigin skinni.

Fair minn sagi eitt sinn "a sem veist gott er r einskrs virinema notir a". En hvernig er hgt a lta sjst til sn tna njla n ess a vera talin viundur? v er til a svara a besta aferin til a losna vi viundurs vrumerki, er a setja hfui bltt buff og koma sr 66Nspandex berandi sta me svartan ruslapoka, kk s Guna forseta og plokkinu.Njlinn vex svo t um allar koppa grundir og ekki sst innan um rusli kringum strmarkaina. a sem kemur vart er hversu fljtlegt a er a vera sr t um hrefni matinn, a er mun fljtlegra en a fara inn Bnus. Svo spillir a ekki a losna annig vi umstangi kringum umbarusli og a ver njla plokkarar mltarertfalt lgraenneysluvimis mltar Hagstofunnar sem Bjarni Ben geri alvarlegan fyrirvara vi um ri.

N er liinn heill mnuur af rannskninni og hafa fflar, njli, hundasrur og rabbabari veri borum nnast daglega samt ltilshttar af hvnn sem eftir a taka til frekar athugunar samt ru illgresi sar sumar. a merkilega er hva etta er gmstur matur, reyndar mun ferskara og kraftmeira grnmetien fst Bnus. akom srstaklega vart a njla og fflavri hgt a ta n ess a kgast og a oftar en einu sinni. ennan mnu hafa venju margir gestir komi mat og lti vel af trakteringunum, mr datt reyndar fyrst hug a a vri af kurteisisskum,en egar blindfullorin brnin voru farin a koma heimskn og bora etta oftar en einu sinni fr g a tra a etta vri ekki bara myndun, v au hafa aldrei legi v hva s gur og hva s vondur matur. a eina sem mr tti slmt vi essi matarbo var ef gestirnir ltu ess geti egar heim vri komi a ekki hefi veri anna borum en fflar og njli. ess vegna tti g til a steykja me salatinu lambshjrtu ea sja egg.

vikunni hitti g svo vsindamanninn, vin minn, frnum vegi og fr a segja honum fr essar strmerkilegu uppfinningu minni. Hann svarai a bragi; "veistu a a etta hef g gert mrg r, en a er me etta eins og svo margt anna a flk trir v ekki a etta s gur matur, v hann er keypis. Sama vi um lkningamtt ffla, flk getur engan veginn tra honum. a var sjklingur sem tlai a prfa, egar g benti honum etta, en vildi samt ekki gera a nema samri vi lkninnsinn. svarai lknirinn honum "tlar a vera fram hj mr ea fflunum" og auvita valdi sjklingurinn lkninn af v a ar fr hann a borga".

Nna egar mnuur er liin af essari sumarlngu rannskn er g a vera komin skoun atil s keypishdegisverur og er hanneim munhollari eftir v sem hann kemst nr v a vera keypis. Vfrgur frasi hagfringanna s v besta falli lmskur orhengilshttur. Hollusta fflanna er tvr, hva sem lknarnir segja, ekki vri nema vegna tiverunnar vi a hndla stffi. a arf v varla akoma vart g tli a halda mig fram hj fflunum sumar, og kannski eftir a gera uppgtvunum mnum frekari skil hr sunni sar. En etta sem fer hr a nean hef g m.a. uppgtva um slenskt illgresi sasta mnuinn.

NjliNjli a skjta upp blunum, va m finna heilu njla akrana

Njligekk einnig undir nafninu fardagakl vegna ess a hann byrjar a skjta upp blunum kringum fardaga sem voru upphaflega 3 ma en fluttust svo til 14. ma. Njlinn var fyrsti boberi sumarsins hva ferskt grnmeti varai og eru blin best nsprottin. Plantan var ur notu sem lkningajurt og eru fersk njlabl eru talin meinholl.

Um njlann m lesa eftirfarandi bkinni Matarst eftir Nnnu Rgnvaldsdttur: Bl af njla, sem er af srutt, voru tluvert notu hrlendis ur fyrr, bi te, spur og grauta og me msum kjt- og fiskrttum. Njlinn er bestur vorin, ur en hann blmstrar, og var fyrsta grna matjurtin sem unnt var a f vorin ur fyrr. Hann m matreia sama htt og grnkl. Um hann sagi Eggert lafsson matjurtabk sinni: "etta kl er tilreitt sem klgrautur, tnsrur eru gar ar saman vi." St njlastappa var borin fram me steiktu kindakjti veislu sem Jrundi hundadagakonungi var haldin Viey ri 1809, en anna melti me steikinni var vfflur, flatbrau og kex.

Sjlfur hef g sannreynt gmstan njlann sastliinn mnuinn, meal annars njlaspu og me hvtlauks steiktu lambshjarta njla, -ffla -og hundasru salatbei. Njlinn vex hreinlega um allt essum rstma.

Hundasra

Hundasrur vaxa oftast yrpingum og eru v auveldar tnslu

Fflar og hundasrureru ekki aeins til ngju og yndisauka sem vorboar, heldur eru essar jurtir bsna ljffengar mat. Hr ur fyrr kunni flk almennt betur a nta sr vexti jarar. a er bi hollt og skemmtilegt a rifja slk fri upp. a er ekki margt grnmeti sem fst keypis lkt og essar tvr jurtir.Tnffill hefur fr rfi alda tt me bestu vatnslosandi jurtum sem vl er , er s ffill sem ef til vill ekktastur og hefur lengi veri notaur alulkningum. Hundasran hefur svo gott sem smu hrif og tnsran. Hn er mjg g vi bjg, hn er talin rva og styrkja lifrina. Hn er g vi lystarleysi, hgatregu og gyllin svo ftt eitt s nefnt.

Va Evrpu er tnsra notu matarger, m.a. spur, ssur og salt. Hn er uppistaan sruspu sem ekkist hvtrssneskri, einstneskri, lettneskri, lithskri, rmenskri, plskri, rssneskriog kranskri matarger. Sruspa hefur einnig veri boru slandi, en me hundasrum, njla ea rabarbarablum.

Sjlfur hef g nota fflablin, sem stundum eru nefnd hrafnablaka, samt hundasrur og njla ferskt salat og salta a og blanda me niurbrytjuumferskum tmat btum, sxuum slurrkuumtmtum olu og helt sm olu yfir. Svona salat er ljffengt me tnfiski ea harsonum eggjum. Fflar og hundasrur m finna nstum hvagrasbala sem er, urfi a fara t fyrir lina eru stair ar sem garargangi er hent kjrlendi fyrir hundasrur. Upphaflega fkk g huga fflunum vegna frsagna af lkningamtti eirra sem vkvalosandi lyfs og get stafest a eir virka vel.

Hvnn

tihvnn m oft finna r og lkjabkkum

Hvnnvar gjaldmiill vkinga verslunar ferum sunnar Evrpu, svo vel var hn ekkt eim tma sem kraftmiki heilsufi. Eftir v sem hvnnin tti norlgari uppruna eim mun kraftmeiri var hn. tihvnnin er ein merkasta lkningajurt slandssgunnar en hvnnin var notu slandi allt fr landnmi. tihvnnin var vel ekkt meal fyrstu landnema slandi. Auk ess a vera mikilvg matjurt Norurlndum og Bretlandseyjum var lkningamttur hvannarinnar vel ekktur meal norrnna manna.

Hvnn ersvolti beisk fyrir matarsmekk ntmamanna. En vi missum svo miki r bragflrunni ef vi gngum fram hj beisku jurtunum. a sem er tungunni beiskt er maganum stt og einnig er v fugt fari; segir erlent mltki. Samt arf a gta sn vel v hvnn er mjg bragsterk og hentar v betur sem kryddjurt og heilsumeal en grnmeti, einkum mean veri er a venjast henni.

g get stafest a a fersk hvnnin er rmm bragi, tvisvar ennan tilrauna mnu hef g nota rlti af henni saman vi ffla, -njla -og hundasru salati. Bragi af hvnninni er rtsterkt og tk g vel eftir v matgestum a eir fengu sr ekki nema einu sinni af salati me hvnn. Fyrir nokkrum rum frtti g af v hvernig Grnlendingar marinera hvnn og a ku vst vera gur matur. g arf a hitta ann sem sagi mr fr essu og f uppskrift hj honum v hann var orin srfringur a matreia hvnn eftir veru sna Grnlandi.

Spa og salat

Njlaspa mnaarins, samt ffla, njla og hundasrusalti

Hrna er uppskriftin af njlaspu fyrir sem enst hafa til a lesaetta langt og eru ekki farnir a kgast en langar kannski til a prfa sig fram. essi spa er skldu upp r tveimur njlaspu uppskriftum sem g fann netinu og hitti mark vi fyrstu tilraun.

2 ltr vatn

300 gr njli,saxaur

3 grnmetisspu teningar

paprikaskorin bita

4-6 hvtlauksrif sxu smtt

2 laukar niur skornir

100 gr smjr (hgt a nota jurtaolu og er vegan)

4 msk spelt ea hveiti (til a ykkja spuna)

400 gr saxair tmatar (niursonir)

Njlinn , sputeningarnir og paprikkan sett sjandi vatn. Hvtlauksrifin og laukurinn brddur litlum potti upp r smjri ( sama htt og laukfeiti me mat) speltinu btt t egar laukurinn er orin mjkur og bku upp bolla. Smjrbollunni btt t sjandi spupottinn og hrrt vel t, tmtunum btt vi og soi 1 klst. Salta eftir smekk me Himilaia salti og svrtum pipar.

A endingu vil g benda essa hugaveru frslumynd um lkningarmtt plantna.


Afdalamennska og annar flottrfilshttur

Sagt er a s sem kaupi a sem honum vantar ekkirni sjlfan sig, sjaldan eiga essi sannindi betur vi en tmum egar til er of miki af llu ru en tma. au eru orin nokkur rin san a vistarband kaupaisins fr a vlast um millieyrnanna mr, ea fr v seint sustu ld. a m segja a eitt atvik hafi rum fremur kristalla sannindi kauprnsins. En a var egar gur vinur minn kom eitt sinn heimskn. essi vinur var, eins og margir af mnum bestu vinum hafa veri gegnum tina, rtugum eldri en g, v m segja um kynni mn af mrgum minna vina "a ungur nemur, sem gamall temur".

Atviki sem um rir gerist eitt kvldi sem vinur minn kom kaffi og spjall. En eim ngjulegu heimsknum var g ekki sjaldan anjtandi eim rum. Hann kom venjulega gamalliLdu me "fjallstarti", annig a hann var a bakka upp heimkeyrsluna til a Ladan rynni gang undan brekkunni a heimskn lokinni. laugardeginumfyrir ta heimskn hafi g veri a vo og bna mynstursteypta heimkeyrsluna, sem rmai fjra bla. a hafi fari nokkur tmi a fjarlga svrt dekkjastrik eftir veturlangt fjallstart Ldunnarauk ess sem g lt nagladekkjarispur fara mnar fnustu. Vinur minn kom einmitt heimskn mean pjattinu st svo g notaitkifri og ba hann um a lta Lduna ekki renna gang eftirleiis fyrr en hn vri komin t af blastinu mnu og t gtu. Hann tk vel a eftir a hafa skoa astur, svo fruminn kaffi.

Nst egar hann kom heimskn og hafi bakka upp blasti ba hann mig um a koma me sr t blaplan og reyna a koma tlu au vermti sem ar vru. g hafi nlega keypt splunkunan amerskanealvagn auk ess sem ar st nlegur amerskurpikcup. Hann spuri mig hvort g hefi reikna t hva blarnir planinukostuu og hvort g hefi ekki hyggjur af v a eir rispuust eins og plani? g var tregur til svars, en hann spuri um ver og s svo um samlagninguna, og a endingu vorum vi komnir memilljnir sem slguu htt hlft hsi.

sagi hann, "hr kem g minni 100 sund krna Ldu sem g losa mig vi nst egar hnfr ekki skoun og kaupi mr sennilega ara full skoaa 100 sundkall, g nota hana til a keyra milli staa rtt eins og notar na ealvagna, en rtt eins og get g ekki keyrt nema einn bl einu. Og af v a hann kostar mig lti arf g ekki a hafa neinar hyggjur".

a er einmitt svona augnablikum sem a rennur upp fyrir manni hvernig flk er haft a ffli. Mig hefur aldrei skort skuldir n skotsilfur, en hef ekki alltaf haft hugmyndaflug til a tta mig hva etta tvennt er ntengtskorti tma. g hafi fram a essari samlagningu okkar vinanna kappkosta a aka um njum blum. Eftir essa opinberun hef g aldrei keypt njan bl, meir a segja auglsti g um tma (til a trompa vin minn) eftir nothfum blum gegn 70 sund kr. stagreislu, og kom alltaf jafn miki vart hva gir blar buust.

etta samtal okkar vinanna denn opnai augu mn fyrir v hversu margs er hgt a fara mis ef maur metur tmann peningum og efnislegum gum. g hafi eitt mrgumrunum a heiman vi verkefni sem gfu vel aurum til skipta fyrir flottheit, en stainn misst af margri gastundinni me fjlskyldunni. Sm saman rann upp fyrir mr hversuvandmefaria er a kaupa sr gatma me peningumog hva mikluauveldara er a gefa sr ann tma, a kostar ekki krnu. En ar sem ntmasamflag er meir og minna byggt upp metingi mlieininganna, tmi og peningar, er ekki auvelt a sleppa af hlaupabrettinu n ess a hrasa og teljast str skrtinn auli. Varla er vandaminna a fara t kannt mannlegs samflags n ess a tapa sjlfum sr og vinunum.

g hafi upphafi hugsa mr a hafa ennan pistilum allt anna, ea um a hvernig er hgt a kkja t fyrir kassann sem stundum er kallaur The Matrix. Hvernig gamall getur numi ntmanum a sem ungum var tamt lifa eftir fyrri tmum. Hversu langtvri hgt a komast inn afdalinn til a finna sjlfan sig alslan vegkantinum tyggjandi njla. En s saga verur a ba betri tma.


Hefuru hugleitt a htta facebook? -kktu etta


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband