Haugsnesbardagi var mannskęšasta orusta sem hįš hefur veriš į Ķslandi

Varist žér og varist žér,

vindur er ķ lofti.

Blóši mun rigna į berar žjóšir.

Žį mun oddur og egg arfi skipta.

Žaš er öllum holt aš lesa Sturlungu. Örlygsstašabardagi var fjölmennusta orrustu sem hįš hefur veriš į Ķslandi. Hann fór fram ķ Blönduhlķš ķ Skagafirši žann 21. įgśst 1238. Frį Örlygsstašabardaga segir Sturla Žóršarson ķ Sturlungu, en hann tók sjįlfur žįtt ķ bardaganum og baršist ķ liši fręnda sinna, Sturlunga. Žar įttust viš Sturlungar annars vegar, undir forystu fešganna Sighvatar į Grund og Sturlu sonar hans, en hins vegar žeir Gissur Žorvaldsson og Kolbeinn ungi.

Sturlungar höfšu ętlaš aš gera ašför aš systursyni Sighvats, Kolbeini unga Arnórssyni į Flugumżri, žar sem hann bjó, en gripu ķ tómt. Žeir héldu kyrru fyrir į bęjum ķ Blönduhlķš ķ nokkra daga en į mešan safnaši Kolbeinn liši um Skagafjörš og Hśnažing en Gissur Žorvaldsson kom meš mikiš liš af Sušurlandi. Lišsmunurinn var mikill, žvķ žeir Gissur og Kolbeinn höfšu um 1700 manns, en žeir Sturlungar nįlęgt 1300.

Žeir Kolbeinn og Gissur komu austur yfir Hérašsvötn og tókst aš koma Sturlungum aš óvörum, sem hörfušu undan og bjuggust til varnar į Örlygsstöšum ķ slęmu vķgi sem var fjįrrétt, enda mun orrustan ekki hafa stašiš lengi žvķ fljótt brast flótti ķ liš Sturlunga og žeim žar slįtraš miskunnarlaust. Alls féllu 49 śr žeirra liši en sjö af mönnum Kolbeins og Gissurar.

Ķ bardaganum féllu žeir fešgar Sighvatur, Sturla og Markśs Sighvatssynir. Kolbeinn og Žóršur krókur synir Sighvats komust ķ kirkju en voru sviknir um griš og drepnir žegar žeir yfirgįfu kirkjuna. Tumi Sighvatsson komst einn bręšranna undan įsamt hópi manna yfir fjöllin til Eyjafjaršar. Sturla Žóršarson, sem sögu bardagans ritaši, komst einnig ķ kirkju og fékk griš eins og ašrir sem žar voru, aš Sighvatssonum og fjórum öšrum undanskildum.

Einn sonur Sighvats hafši veriš ķ Noregi viš hirš konungs žegar uppgjöriš į Örlygsstöšum fór fram. Sį var Žóršur kallašur kakali, hann kom sķšan til Ķslands ķ hefndarhug meš leyfi konungs žvķ herša žurfti į upplausninni milli nįtengdra ķslenskra höfšingja žó svo aš veldi Sturlunga vęri aš engu oršiš. Žóršur kakali var djarfur strķšsmašur sem fór įvalt ķ fylkingabrjósti sķns lišs og bar vanalega hęrri hlut ķ strķšinu žó hann ętti til aš tapa orrustunni. Žaš bar brįtt til tķšinda eftir aš Žóršur steig į land.

Haugsnesbardagi, 19. aprķl įriš 1246, var mannskęšasti bardagi sem hįšur hefur veriš į Ķslandi. Žar böršust leifar veldis Sturlunga (ašallega Eyfiršingar) undir forystu Žóršar kakala Sighvatssonar og Įsbirningar (Skagfiršingar), sem Brandur Kolbeinsson stżrši en hann hafši tekiš viš veldi Įsbirninga af Kolbeini unga gengnum. Hann hafši 720 menn ķ sķnu liši en Žóršur kakali 600 og voru žaš žvķ 1320 manns sem žarna böršust og féllu yfir 100 manns, 40 śr liši Žóršar og um 70 śr liši Brands.

Bardaginn var hįšur į Dalsįreyrum ķ Blönduhlķš, ķ landi sem nś tilheyrir jöršunum Djśpadal og Syšstu-Grund. Skagfiršingar höfšu gist į Vķšimżri nóttina fyrir bardagann en komu austur yfir Hérašsvötn og tóku sér stöšu utan viš Haugsnes, sem er nes sem skagar til noršurs śt ķ Dalsįreyrar.

Liš Eyfiršinga hafši veriš um nóttina į bęjum frammi ķ Blönduhlķš og bjuggust Skagfiršingar viš aš žeir kęmu rķšandi śt meš brekkunum en Eyfiršingar komu fyrir ofan Haugsnesiš og komu Skagfiršingum žannig aš óvörum. Žóršur kakali hafši komiš flugumanni ķ liš Skagfiršinga, sem flżši manna fyrstur og fékk marga til aš leggja į flótta. Margir žeirra sem féllu voru drepnir į flótta, žar į mešal Brandur Kolbeinsson, foringi Įsbirninga.

Brandur var tekinn af lķfi į grundinni fyrir ofan Syšstu-Grund og var žar sķšan reistur róšukross og nefndist jöršin Syšsta-Grund eftir žaš Róšugrund ķ margar aldir. Sumariš 2009 var kross endurreistur į Róšugrund til minningar um bardagann og var hann vķgšur 15. įgśst 2009.

Gissur Žorvaldsson, höfšingi Haukdęla og valdamesti mašur į Sušurlandi, var nś oršin einn helsti óvinur Sturlunga en ekki kom žó til įtaka į milli žeirra Žóršar kakala, heldur varš žaš śr aš žeir fóru bįšir til Noregs og skutu mįli sķnu undir Hįkon konung. Hann śrskuršaši Žórši ķ vil og sendi hann til Ķslands til aš reyna aš nį landinu undir veldi Noregs, en kyrrsetti Gissur.

Sturlunga er sögš samtķmasaga ž.e. skrifuš um leiš og atburšir gerast svona nokkurskonar frétta fjölmišill dagsins. Afkomendum Sturlunga er žvķ holt aš lesa söguna. Hśn segir frį žvķ hvernig landiš komst undir erlent vald vegna gręšgi ķslenskra höfšingja. Žar réšu ęttartengsl og fégręšgi mestu um aš hiš einstaka ķslenska stjórnskipulag, žjóšveldiš, féll og landiš komst undir Evrópskt vald. Sagan į sér žį samsvörun ķ nśtķmanum aš stjórnmįlmenn hafa framselt löggjöf Ķslenska lżšveldisins ķ sķauknum męli til erlendra valdastofnanna.


mbl.is Mesta blóšbaš frį Örlygsstašabardaga
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jón Žórhallsson

Ég hélt aš viš hefšum tekiš upp KRISTNI įriš žśsund

og žį sagt skiliš viš gamla og heišna brennuvarga.

=Ég eyši ekki tķma į žessi fornfręši.

Jón Žórhallsson, 10.11.2019 kl. 12:13

2 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Sęll Jón og žakka žér fyrir athugasemdina. Žaš er sitthvaš aš taka upp trśarbrögš eša įstunda kenningu Krists. Į tķmum žjóšveldisins hófst valdaframsališ įriš 1000. Žegar landsmenn undirgengust einn siš, létu af trśfrelsi og sįtu uppi meš Sturlungaöld, hina ķslensku borgarastyrjöld. Samsvörunin ķ nśtķmanum mį finna ķ EES samningnum, sem er "einn sišur" trśarbragša nśtķmans, hagvaxtarins. Śt į hann hefur hluti löggjafar lżšveldisins veriš framseldur til erlendra valdastofnanna.

Magnśs Siguršsson, 10.11.2019 kl. 12:49

3 identicon

Nišurlag žessa įgęta pistils er kjarni mįlsins.

Viš erum aš glata, enn og aftur sjįlfstęši og fullveldi lands og žjóšar.  Allt vegna žeirra sömu veikleika og einkenna ķslenska rįšamenn.  

Sķmon Pétur frį Hįkoti (IP-tala skrįš) 10.11.2019 kl. 14:50

4 identicon

Ķ rśm 650 įr lutum ķslenska žjóšin og landiš allt 

erlendu valdi.

Nś sękir innlend embęttismannahirš og innlendir forystumenn sér enn į nż 

erlent vald

til aš rśsta fullveldi og sjįlfstęši ķslensks žjóšrķkis.

Žar fer fremst forysta Sjįlfstęšisflokksins, meš hlišardeild sinni, Višreisn, og rķšur žar lęvķslega ķ flokki meš Samfylkingu, Pķrötum og klofinni Framsókn og Kolagrķmi hinum žistilfirska.  Ógęfulegri flokkahjörš er vart hęgt aš hugsa sér.

Sķmon Pétur frį Hįkoti (IP-tala skrįš) 10.11.2019 kl. 16:10

5 identicon

Kęrar žakkir fyrir žennan greinargóša pistil Magnśs, lķkt og reyndar marga žķna fleiri pistla.

Langar aš geta žess aš Siguršur Hansen, bóndi aš Kringlumżri ķ Skagafirši, heldur śti sżningu žar um Haugsnesbardaga og hefur stillt upp mörgum stórgrżtishnullungum į žeim staš sem fylkingunum laust saman og er hver hnullungur tįkn fyrir hvern žeirra sem ķ bardaganum voru.  Kross hefur hann sett į hvern žeirra sem féllu. 

Stórbrotiš aš sjį og ég hvet sem flesta aš berja žaš augum.  Man frį fyrri pistli žķnum um žennan bardaga aš žś gast žess sem ég nefni hér.  Langaši bara aš minna į žaš og enn og aftur aš hvetja sem flesta aš berja žetta milla verk Siguršar augum. 

Pétur Örn Björnsson (IP-tala skrįš) 10.11.2019 kl. 16:42

6 identicon

Leišrétt:  Aušvitaš įtti sķšasti hluti sķšustu setningar athugasemdar minnar aš vera svona:

/.../ aš berja žetta mikla verk Siguršar augum. 

Pétur Örn Björnsson (IP-tala skrįš) 10.11.2019 kl. 16:46

7 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Sęll Sķmon Pétur, tek heilshugar undir hvert orš varšandi pólitķskan skollaleik og embęttismenn. Žaš er hverjum manneskju holt aš lesa Sturlungu sem vill įtta sig į hvernig valdaframsal gręšgivęddra sérhagsmuna fer fram.

Sturlunga veršur ekki skilin nema meš žvķ aš setja sig inn ķ ęttartengsl milli höfšingja. Rétt eins og skilningur į nśtķma aušsöfnun og völdum fęst ekki nema meš innsżn ķ flókna flękju fyrirtękja og eignarhaldsfélaga sem endar yfirleitt aflands.

Žaš sama sżnist eiga viš um valdafsališ til "rómarkirkjunnar" ķ gegnum "einn siš" og į viš EES samninginn ķ dag. 

Magnśs Siguršsson, 10.11.2019 kl. 16:58

8 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Takk fyrir įminninguna Pétur Örn. Ég fór og skošaši listaverk Siguršar Hansen Kringlumżri ķ sumar og fannst žaš magnaš. Žvķ mišur var ég į feršinni aš kvöldlagi eftir lokun "Kakalaskįlans" en nįgranni Siguršar į Syšri-Grund lóšsaši mig aš "Grjóthernum". 

Žaš er undirstrikašur tengill į pistilinn žar sem ég setti inn myndir af Grjóthernum og Róšukrossinum nešst ķ pistlinum hér aš ofan, og hér set ég inn tengil į Kakalaskįla Siguršar. https://www.skagafjordur.is/sturlungaslod/a-sturlungaslod/kakalaskali

Magnśs Siguršsson, 10.11.2019 kl. 17:11

9 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Góš grein Magnśs og og ekki sķšur athugasemdir manna hér. Ef viš gętum lögleitt aftur žjóšernishyggju og žjóšarstolt žį er okkur borgiš. Ég vęri lķka til ķ aš hér verši bara plįss į alžingi fyrir 3 flokka sem hver hefši stefnu en ekki stefnur en aušvita męttu vera ašrir flokkar kostašir aš žeim sjįlfum en ašeins žrķr bestu kęmust į žing. Annaš er erkesins rugl og skapar glundroša og kaupkaups pólitķk.     

Valdimar Samśelsson, 10.11.2019 kl. 18:35

10 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Žakka žér fyrir Valdimar. Įnęgjulegt aš sjį žig hér į blogginu. Žaš er ekki  frķtt viš aš žinna skeleggu pistla sé saknaš.

Eins hafa margar fróšlegu athugasemdirnar frį žér leitt į įšur óžekktar slóšir. Sammįla žér meš aš žjóšarvitund og stolt mętti fį meiri sess ķ umręšunni.

Ekki veit ég hvort meš nokkru móti sé hęgt aš bjarga alžingi, žar viršist skollaleikurinn vera allsrįšandi hvaš og hvernig sem er kosiš.

Magnśs Siguršsson, 10.11.2019 kl. 20:56

11 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

Žakka Magnśs jafnt sakna ég aš vera ekki mešal ykkar en foringinn Įrni Matt į mbl.blog taldi mig ekki hęfan hér. Ég mun ašvita kķkja hér en andinn var tekin frį mér. :-)

Valdimar Samśelsson, 10.11.2019 kl. 22:19

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband