Hiš dularfulla gušshśs gošans

IMG_2350

Žaš žarf ekki aš fara um langan veg til aš feršast langa leiš. Ķ vikunni var skotist hįlftķma śt fyrir bęinn, aš ég hélt til aš skoša moldarkofa. Eftir žennan skottśr flugu upp gömul heilabrot sem ekki nįšist aš rašaš saman į sķnum tķma. Įstęša žessarar skreppu tśrs var upphaflega aš skoša nżlega byggša torfkirkju en ekki endilega eitthvaš sem nęši śt yfir rśm og tķma.

Geirsstašakirkja er endurbyggš torfkirkja frį Vķkingaöld. Sumariš 1997 fór fram fornleifauppgröftur į vegum Minjasafns Austurlands undir stjórn Steinunnar Kristjįnsdóttur. Sś rannsókn leiddi ķ ljós fornt bęjarstęši ķ landi Litla-Bakka ķ Hróarstungu. Rśstirnar voru af lķtilli torfkirkju, langhśsi og tveimur minni byggingum. Tśngaršur śr torfi umlukti byggingarnar.

Kirkjan į Geirsstöšum hefur veriš af algengri gerš kirkna frį fyrstu öldum kristni į Ķslandi. Lķklega hefur kirkjan einungis veriš ętluš heimilisfólki į bęnum. Tilgįta er um aš Geirastašir gętu hafa veriš bęr Hróars Tungugoša, sonar Una Danska, landnįmsmanns. Hróar var var sagšur hafa bśiš aš Hofi, sem var sagt vestan Lagarfljóts, austan Jökulsįr og noršan Rangįr, sem sagt žar sem heitir Hróarstunga.

Geirsstašakirkja var endurbyggš 1999 – 2001, undir leišsögn Gunnars Bjarnasonar hśsasmķšameistara, Gušjóns Kristinssonar torfhlešslumanns og Minjasafns Austurlands. Žaš var gert meš fjįrmagni sem kom śr sjóšum Evrópusambandsins, Vķsindasjóši rannsóknarįšs Ķslands, Nżsköpunarsjóši atvinnulķfsins og Noršur-Héraši. Kirkjan er ķ umsjón fólksins į Litla-Bakka og sér žaš um varšveislu hennar og višhald. Kirkjan er opin almenningi gegn vęgu gjaldi og framlögum ķ söfnunarbauk, en Žjóšminjasafn Ķslands hefur ekki meš žessar sögulegu minjar aš gera.

Hróar Tungugoši er meš dularfyllri gošum Ķslands žvķ hann viršist hafa veriš uppi į tveim stöšum ķ einu, austur į Fljótsdalshéraši og sušur viš Kirkjubęjarklaustur. Hann er sagšur sonur Una danska Garšarssonar og Žórunnar Leišólfsdóttir. Til er tvęr Hróarstungur sem viš hann eru kenndar, önnur er austur į Fljótsdalshéraši į milli Lagarfljóts og Jöklu žar sem kirkjan į Geirsstöšum stendur. Hin Hróarstungan er į milli Hörgslands og Foss į Sķšu, austur af Kirkjubęjarklaustri, į milli tveggja smįlękja. Žar į Hróar Tungugoši aš hafa veriš drepinn, į slóšum žar sem gęsaskyttur fundu vķkingasverš fyrir nokkrum įrum. Hróars er m.a. getiš ķ Njįlu og Austfiršingasögum, į hann samkvęmt Njįlu aš hafa veriš mįgur Gunnars į Hlķšarenda.

Landnįma segir af Una danska sonar Garšars Svavarssonar, žess er fyrstur fann Ķsland. Sagt er aš Uni hafi fariš til Ķslands aš rįši Haralds konungs hįrfagra. "Uni tók land, žar sem nś heitir Unaós og hśsaši žar. Hann nam sér land til eignar fyrir sunnan Lagarfljót, allt héraš til Unalękjar. En er landsmenn vissu ętlan hans tóku žeir aš żfast viš hann og vildu eigi selja honum kvikfé eša vistir og mįtti hann žar eigi haldast. Uni fór sušur ķ Įlftafjörš enn syšra, en nįši žar eigi aš stašfestast. Žį fór hann austan meš tólfta mann og kom aš vetri til Leišólfs kappa ķ Skógahverfi og tók hann viš žeim." Tališ er samkvęmt örnefnum aš Skógahverfi hafi veriš ķ Vestur-Skaftafellssżslu ķ grennd viš Kirkjubęjarklaustur.

Saga Una danska er žvķ ekki sķšur dularfull en saga Hróars sonar hans. Uni į aš hafa numiš land į Fljótsdalshéraši, eša allt frį Unaósi viš Hérašsflóa til Unalękjar, sem er į Völlum skammt fyrir innan Egilsstaši. Reyndar er til annar Unalękur sem er mun nęr Unaósi og vilja sumir meina aš misskilnings gęti um landnįm Una og žvķ eigi aš miša viš žann lęk en ekki žann sem er innan viš Egilsstaši. Žį vęri landnįm Una nokkurn veginn žar sem kallaš er Hjaltastašažinghį og skaraši ekki langt inn ķ landnįm Brynjólfs gamla.

Eins og fram kemur ķ Landnįmu žį viršist landnįm Una hafa veriš numiš įšur en hann kom; "er landsmenn vissu ętlan hans tóku žeir aš żfast viš hann og vildu eigi selja honum kvikfé eša vistir og mįtti hann žar eigi haldast". Enda hefur Hjaltastašažinghįin alltaf veriš dularfull meš sķna Beinageit, Kóreksstaši og Jórvķk. Sumir hafa fęrt fyrir žvķ rök aš hśn hafi veriš Keltneskari en flest landnįm norręnna manna į Ķslandi. Uni hraktist žvķ sušur į land, nįnar tiltekiš ķ Skógarhverfi sem tališ er hafa veriš į Sķšu ķ Vestur-Skaftafellssżslu.

Žar komst Uni ķ kynni viš Žórunni dóttur Leišólfs og varš hśn ólétt. Uni vildi ekkert meš Žórunni hafa og foršaši sér, en Leišólfur elti hann uppi og dró hann įsamt mönnum hans heim til Žórunnar. Uni lét sér ekki segjast og flśši aftur žį fór Leišólfur aftur į eftir honum og köppum hans og slįtraši žeim öllum žar sem heita Kįlfagrafir. Žannig endaši landnįmsmašurinn Uni danski ferš sķna til Ķslands sem sögš var hafa veriš farin aš undirlagi Haraldar konungs hįrfagra svo hann kęmist yfir Ķsland.

Hvort Hróar sonur Una hefur įtt eitthvaš tilkall til landnįms föšur sķns austur į Héraši er ekki gott aš finna śt śr eftir allar žessar aldir, en samkvęmt sögum og örnefnum žį viršist hann hafa sest aš ķ Hróarstungu į bę sem hét Hof, en ekki er vitaš hvar žaš Hof var og er nś giskaš į aš Geirsstašakirkja sé Hof. Hróarstunga er aš vķsu fyrir noršan Lagarfljót en landnįm Una danska fyrir sunnan, en vel mį vera aš Lagarfljót hafi į Landnįmsöld ekki įtt sinn farveg žar sem hann er ķ dag. Allavega var žaš landsvęšiš sem tekur bęši yfir Hróarstungu og Hjaltastašažinghį, sem var ķ landnįmi Una, įšur kallaš ein Śtmannasveit.

Ég set hér inn myndir frį gušshśsi gošans.

IMG_2341

 

IMG_2349

 

IMG_2361

 

IMG_0345

 

IMG_2369

Vķkingaskip sem hinn skoski steinhlešslumašur Donald Gunn gerši viš fyrir framan hringlaga tśngaršinn ķ kringum Geirsstašakirkju


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Hallgrķmur Hrafn Gķslason

Geirstašakirkja mun hśn nefnast

Hallgrķmur Hrafn Gķslason, 18.5.2019 kl. 11:56

2 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Žakka žér fyrir aš leišrétta nafniš Hallgrķmur. Žetta var meinleg villa sem ég leišrétti bęši ķ höfšinu į mér og textanum.

Magnśs Siguršsson, 18.5.2019 kl. 14:15

3 Smįmynd: Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson

Kirkja į Ķslandi frį Vķkingaöld? Ekki lķklegt. Skżrla Steinunnar mun lķka gefa svör viš žvķ.

Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson, 18.5.2019 kl. 18:49

4 Smįmynd: Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson

Skżrsla įtti aš standa žarna.

Vilhjįlmur Örn Vilhjįlmsson, 18.5.2019 kl. 18:49

5 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Sęll Vilhjįlmur, takk fyrir aš vekja athygli į žessu.

Į kynningarskiltinu viš torfkirkjuna stendur; "Geirsstašakirkja er endurgerš torfkirkja frį Vķkingaöld (930-1262)."

Žaš mį vel vera aš hin bókstaflega Vķkingaöld sé talin hafa veriš frį 793-1066 og žvķ hefši betur veriš notast viš oršiš Žjóšveldisöld.

Hvaš texta skiltisins varšar, žį er hann ekki Steinunnar, heldur Rannveigar Žórhallsdóttur.

Eins og segir ķ fyrirsögn žį er margt dularfullt viš gušshśs gošans.

Magnśs Siguršsson, 18.5.2019 kl. 20:29

6 Smįmynd: Valdimar Samśelsson

“Magnśs žetta er skemmtileg og fróšleg frįsögn hjį žér. Žaš er alltaf įnęgjulegt žegar kirkjur eru byggšar upp į žessa lund.

Fornleifur ég vissi ekki betur en aš žaš séu ógrynni af kirkjum eša hįlfkirkjum eša hįtt ķ 100 sem hafa fundist ķ Skagafirši og nokkrar hafa veriš rannsakašar og svo mį minnast firkjuna eša hįlfkirkju aš Gröf ķ Skagafirši sem er įlitin vera frį um 1000 eša um aldamótin.

Einhvaš er vitaš um ķ Dölunum. Sagan er mikill en oft voru hringlaga garšar eša hįlfhringir ķ fyrstu ķ kring um kirkjurnar sem breyttust žegar ekkert greftrar plįss var lengur innan hringsins.      

Valdimar Samśelsson, 19.5.2019 kl. 18:49

7 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Sęll Valdimar og žakka žér fyrir innleggiš.

Jį žaš er gaman aš žvķ žegar byggingalist nįttśrunnar er gerš skil į žennan hįtt, jafnvel žó ešli mįlsins samkvęmt sé ekki til neitt hśs sem er nįkvęmlega frį Žjóšveldis- eša Vķkingaöld.

Ég er meš žaš į dagskrį aš heimsękja nokkrar torfkirkjur landsins ķ sumar ž.į.m. Grafar- og Vķšimżrarkirkjur ķ Skagafirši, svo og Saurbęjarkirkju ķ Eyjafirši.

Laxness vildi meina aš Vķšimżrarkirkja vęri meistaraverk į heimsvķsu, og ein žekktasta kirkja Ķslands, jafnvel į viš helstu dómkirkjur Evrópu žó svo aš til hennar hafi ekki veriš meiru kostaš en mešal hesthśskofa.

Magnśs Siguršsson, 19.5.2019 kl. 20:11

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband